પાકિસ્તાનનું વધતું સૈન્ય સામર્થ્ય ભારત માટે વ્યૂહાત્મક પડકાર બની રહ્યું છે

પાકિસ્તાન દ્વારા કરવામાં આવી રહેલા સૈન્ય સજ્જતાના પ્રયાસો ભારત માટે એક મોટી વ્યૂહાત્મક કસોટી સમાન છે. હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના એક્ઝિક્યુટિવ એડિટર શિશિર ગુપ્તાએ જણાવ્યું છે કે ઓપરેશન સિંદૂરના કારણે ઇસ્લામાબાદ તરફથી આવતા પડકારોમાં ઘટાડો થયો નથી. ભારત માટે અત્યારે એવી સ્થિતિ છે કે તેણે એક એવા દુશ્મનનો સામનો કરવાનો છે જે પોતાની સૈન્ય ક્ષમતાઓમાં રોકાણ કરી રહ્યો છે અને સાથે સાથે શક્તિશાળી આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારો સાથે પણ સંબંધો મજબૂત કરી રહ્યો છે.

હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના પોઈન્ટ બ્લેન્ક કાર્યક્રમમાં સિનિયર એન્કર આયેશા વર્મા સાથેની વાતચીતમાં ગુપ્તાએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે આ સ્પર્ધા માત્ર લડાયક વિમાનો, મિસાઈલો કે સબમરીન પૂરતી મર્યાદિત નથી. આ સ્પર્ધામાં રાજદ્વારી વાટાઘાટો, ગુપ્તચર કામગીરી અને માહિતી યુદ્ધ (ઇન્ફોર્મેશન વોરફેર) જેવા પાસાઓ પણ સામેલ છે. જોકે ભારત પાસે સૈન્ય રીતે લાભ છે, પરંતુ આ સરસાઈ જાળવી રાખવા માટે ભારતને આત્મનિર્ભરતા, સતત આધુનિકીકરણ અને આંતરિક જોખમો પર વધુ ધ્યાન આપવાની જરૂર પડશે.

ગુપ્તાએ ઇન્ટેલિજન્સ ઇનપુટ્સનો હવાલો આપતા જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાન ચીન પાસેથી પાંચમી પેઢીના લડાયક વિમાનો મેળવી શકે છે. શક્ય છે કે પાકિસ્તાનને તેના પ્રથમ J-20 ફાઇટર્સ જાન્યુઆરી અથવા ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ સુધીમાં મળી જાય, જોકે આ સમયમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. તેમણે એ પણ નોંધ્યું હતું કે પાકિસ્તાની પાયલોટ્સ અત્યારે ચીનમાં તાલીમ લઈ રહ્યા છે. જો પાકિસ્તાન વધુ ક્ષમતા ધરાવતા વિમાનો અને લાંબા અંતરની એર-ટુ-એર મિસાઈલો મેળવશે, તો તેની હવાઈ ક્ષમતામાં મોટો વધારો થશે.

પાકિસ્તાન PL-15 મિસાઈલો ઉપરાંત PL-16 અને PL-17 જેવી લાંબા અંતરની મિસાઈલો મેળવવામાં પણ રસ ધરાવે છે. ગુપ્તાના મતે, લોન્ચ પ્લેટફોર્મ અને શસ્ત્રો બંનેમાં સુધારો થવાથી ભારતીય આયોજનકારો માટે પડકાર વધી જશે. ચીનના WS-15 એન્જિનની મર્યાદાઓ વિશે પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા હોવા છતાં, પાકિસ્તાન પાંચમી પેઢીના લડાયક વિમાનો મેળવી શકે છે તે હકીકતને અવગણી શકાય તેમ નથી.

આ સૈન્ય વિસ્તરણ પાકિસ્તાનના ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનિરના નેતૃત્વ હેઠળ થઈ રહ્યું હોવાનું ગુપ્તાએ જણાવ્યું હતું. તેમણે પાકિસ્તાનને એક 'ક્વાસી-મિલિટરી સ્ટેટ' તરીકે વર્ણવ્યું છે, જ્યાં સૈન્ય નેતૃત્વ નાણાકીય મર્યાદાઓ હોવા છતાં સંરક્ષણ ખરીદીને પ્રાથમિકતા આપી શકે છે. પાકિસ્તાન ચીન પાસેથી HQ-9B એર-ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ, આઠ યુઆન-ક્લાસ અથવા હેંગોર-ક્લાસ સબમરીન, લાંબા અંતરની મિસાઈલો તેમજ ચીન અને તુર્કી પાસેથી સશસ્ત્ર ડ્રોન અને અનમેન્ડ કોમ્બેટ સિસ્ટમ્સ મેળવી રહ્યું છે.

ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન ભારતે પાકિસ્તાનના ૧૧ એર બેઝ અને અનેક એર-ડિફેન્સ ઇન્સ્ટોલેશનને નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું, તેમ છતાં ગુપ્તાએ અસ્વીકાર કર્યો હતો કે તેનાથી પાકિસ્તાનનો ખતરો કાયમી ધોરણે ઓછો થયો છે. આર્થિક તંગી હોવા છતાં પાકિસ્તાન આ રીતે સજ્જ થઈ રહ્યું છે કારણ કે તે વિવિધ શક્તિઓને પોતાના ઉપયોગી બનાવી રહ્યું છે. ચીન તેના સૌથી નજીકનું વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર છે, જે શસ્ત્રો અને સર્વેલન્સ સપોર્ટ પૂરા પાડે છે. આ સાથે જ પાકિસ્તાન અમેરિકા, સાઉદી અરેબિયા, તુર્કી અને ઈરાન સાથે પણ સંબંધો જાળવી રહ્યું છે જેથી તે સંસાધનો અને રાજદ્વારી પ્રભાવ મેળવી શકે.