વધારે EPS પેન્શનના મુદ્દે વડાપ્રધાન કાર્યાલય દ્વારા તપાસ હાથ ધરવામાં આવી

વધારે EPS પેન્શન મેળવવા માટે કર્મચારી પ્રોવિડન્ટ ફંડ ઓર્ગેનાઈઝેશન (EPFO) સમક્ષ જે અરજીઓ પેન્ડિંગ છે, તે માટે અરજદારોને આશાના કિરણ દેખાઈ રહ્યા છે. ભારતીય જનતા પાર્ટીના રાજ્યસભા સાંસદ અજીત માધવરાવ ગોપચડે 'ધ ઇકોનોમિક ટાઇમ્સ'ને જણાવ્યું હતું કે, વડાપ્રધાન કાર્યાલય (PMO) માં યોજાયેલી એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક બાદ આ મામલાની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. આ તપાસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્ડિંગ બે સ્પેશલ લીવ પિટિશન્સ (SLPs) ના સંદર્ભમાં કરવામાં આવી રહી છે.

સાંસદ ગોપચડે જણાવ્યું હતું કે, હાલમાં ન્યાયિક કાર્યવાહી ચાલુ હોવાથી, આ પિટિશનો સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર આગળની કાર્યવાહી સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાના પરિણામને ધ્યાનમાં રાખીને વિચારવામાં આવશે. તેમણે ઉમેર્યું કે આ PMO દ્વારા અનુસરવામાં આવતી એક પ્રમાણિત પ્રક્રિયા છે.

આ ઉપરાંત, અજીત માધવરાવ ગોપચડે ૬ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ના રોજ રાજ્યસભામાં વધારે EPS પેન્શનના સમાન અમલીકરણનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. સાંસદના જણાવ્યા અનુસાર, સરકારી ખાતરીઓ પરની રાજ્યસભા સમિતિએ તેમને આ મામલામાં તપાસ કરવાની ખાતરી આપી છે. સમિતિએ શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલયને આ ખાતરી અંગેનો જરૂરી સ્ટેટસ રિપોર્ટ રજૂ કરવા જણાવ્યું છે. રાજ્યસભા સમિતિ દ્વારા શ્રમ મંત્રાલયને મોકલવામાં આવેલા પત્રના હવાલા આપતા ગોપચડે કહ્યું કે, સમિતિએ મંત્રાલય પાસે વર્તમાન સ્થિતિ દર્શાવતી સ્ટેટસ નોટની માંગ કરી છે.

બીજી તરફ, જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો (PSU) અને ખાનગી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી પેન્શનર સંસ્થા 'નેશનલ કન્ફેડરેશન ઓફ પેન્શનર્સ એસોસિએશન્સ' (NCPA) એ છૂટ આપેલ સંસ્થાઓ (exempted establishments) ના કર્મચારીઓના લાંબા સમયથી પેન્ડિંગ કેસોમાં શ્રમ મંત્રાલયે તાત્કાલિક દરમિયાનગીરી કરવાની માંગ કરી છે. NCPA એ મંત્રાલયને વિનંતી કરી છે કે EPFO દ્વારા જાન્યુઆરી ૨૦૨૫માં બહાર પાડવામાં આવેલ પરિપત્ર પરત ખેંચવામાં આવે. આ પરિપત્ર મુજબ, છૂટ આપેલ સંસ્થાઓના કર્મચારીઓ માટે વધારે EPS પેન્શનના માપદંડો નક્કી કરવા માટે આંતરિક ટ્રસ્ટના નિયમોનું પાલન કરવું ફરજિયાત છે.

સંસ્થાનો તર્ક છે કે, છૂટ આપેલ ટ્રસ્ટના નિયમો વેતન મર્યાદા (wage ceiling) પર EPS યોગદાનની મંજૂરી આપે છે, જેના કારણે EPFO એવા કર્મચારીઓની અરજીઓ નકારે છે જેઓ વાસ્તવિક વેતન મર્યાદા પર યોગદાન આપવા માંગે છે. NCPA એ વધુ દલીલ કરી છે કે અનેક કોર્ટના ચુકાદાઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વધારે EPS પેન્શનની મંજૂરી આપવામાં છૂટ આપેલ અને બિન-છૂટ આપેલ સંસ્થાઓ સમાન દરજ્જા ધરાવે છે.

વધારે EPS પેન્શનની પ્રક્રિયા વિશે જણાવતા અહેવાલમાં ઉલ્લેખ છે કે, મોટાભાગના કર્મચારીઓ માટે EPS યોગદાનની મહત્તમ મર્યાદા હાલમાં ₹૨૫,૦૦૦ છે. EPFO ના નિયમો મુજબ, EPS યોગદાન કર્મચારીના મૂળ પગારના ૮.૩૩% હોઈ શકે છે. ₹૨૫,૦૦૦ ની વેતન મર્યાદા પર મહત્તમ માસિક EPS યોગદાન ₹૨,૦૮૩ થાય છે. જોકે, ૪ નવેમ્બર, ૨૦૨૨ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે કર્મચારીઓને તેમના વાસ્તવિક મૂળ પગાર પર યોગદાન આપવાની મંજૂરી આપી હતી. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈનો મૂળ પગાર ₹૫૦,૦૦૦ હોય, તો તેમનું યોગદાન ₹૫૦,૦૦૦ ના ૮.૩૩% થશે. આ રીતે વધારે યોગદાન આપવાથી નિવૃત્તિ સમયે વેતન મર્યાદા પર યોગદાન આપનારા કર્મચારીઓ કરતા વધુ પેન્શન મળે છે.

જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય આપોઆપ વધારે EPS પેન્શનની મંજૂરી આપતો નથી. અરજદારોએ આ વિકલ્પ મેળવવા માટે EPFO ને અરજી કરવી પડે છે. જો અરજી મંજૂર થાય, તો કર્મચારીએ વધારે પેન્શન મેળવવા માટે EPFO ને બાકી નીકળતી રકમ ચૂકવવી પડે છે. ૩૧ માર્ચ સુધીમાં માત્ર ૧.૫ લાખ જેટલા અરજદારોને જ વધારે EPS પેન્શન પેમેન્ટ ઓર્ડર આપવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે ૨૦૨૨માં સુપ્રીમ કોર્ટે વાસ્તવિક મૂળ પગાર પર યોગદાનની મંજૂરી આપી હતી.