આયુષ્માન વય વંદના યોજનાના સફળતાપૂર્વક બે વર્ષ પૂર્ણ થયા

ભારત સરકાર દ્વારા વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે શરૂ કરવામાં આવેલી આયુષ્માન વય વંદના યોજનાએ આજે સફળતાપૂર્વક તેના બે વર્ષ પૂર્ણ કર્યા છે. આ યોજના દ્વારા દેશભરમાં ૭૦ વર્ષ અને તેથી વધુ વયના અંદાજે ૬ કરોડ વરિષ્ઠ નાગરિકોને તેમની સામાજિક-આર્થિક સ્થિતિને ધ્યાનમાં લીધા વિના ગૌરવપૂર્ણ અને રોકડ રહિત સ્વાસ્થ્ય કવરેજ દ્વારા સશક્ત બનાવવામાં આવ્યા છે. PIB દિલ્હીના અહેવાલ મુજબ, આ યોજના હેઠળ ૨૩.૪૬ લાખ હોસ્પિટલ એડમિશનની મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જેનું કુલ મૂલ્ય ₹૫,૬૬૮.૮૦ કરોડ થાય છે.

માનનીય વડાપ્રધાન દ્વારા ૨૯ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ના રોજ આ ઐતિહાસિક પહેલ શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય 'આયુષ્માન ભારત-પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના' (AB PM-JAY) ના લાભોને ૭૦ વર્ષ કે તેથી વધુ વયના દરેક નાગરિક સુધી પહોંચાડવાનો છે. આ યોજનાનું અમલીકરણ આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય હેઠળ નેશનલ હેલ્થ ઓથોરિટી (NHA) દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ પહેલ દેશભરના અંદાજે ૪.૫ કરોડ પરિવારો સાથે જોડાયેલા ૬ કરોડ વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે સ્વાસ્થ્ય કવરેજ વધારવા અને નાણાકીય સુરક્ષા મજબૂત કરવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

આયુષ્માન વય વંદના યોજના હેઠળ, ૭૦ વર્ષ અને તેથી વધુ વયના તમામ વરિષ્ઠ નાગરિકો માધ્યમિક અને તૃતીય સ્તરની સંભાળ માટે હોસ્પિટલમાં દાખલ થવા પર પ્રતિ વર્ષ પ્રતિ પરિવાર ₹૫ લાખ સુધીના સ્વાસ્થ્ય કવરેજ માટે પાત્ર છે. જે પરિવારો પહેલેથી જ AB PM-JAY હેઠળ આવરી લેવામાં આવ્યા છે, તેવા પરિવારોમાં રહેલા ૭૦ વર્ષ કે તેથી વધુ વયના વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે વાર્ષિક ₹૫ લાખ સુધીનું વધારાનું 'ટોપ-અપ કવર' ઉપલબ્ધ છે. આ વધારાનું કવર ખાસ કરીને આ વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે જ છે અને તે ૭૦ વર્ષથી ઓછી વયના પરિવારના અન્ય સભ્યો માટે ઉપલબ્ધ કવરેજથી અલગ છે. આ જોગવાઈ દ્વારા પાત્ર વરિષ્ઠ નાગરિકોને વધારાની નાણાકીય સુરક્ષા મળે છે, જ્યારે પરિવારના અન્ય સભ્યો માટેનું કવરેજ પણ અકબંધ રહે છે.

૨૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ સુધીના આંકડા દર્શાવે છે કે આ યોજના હેઠળ પાત્ર વરિષ્ઠ નાગરિકો દ્વારા હોસ્પિટલ સેવાઓના ઉપયોગ તરીકે ૨૩.૪૬ લાખ અધિકૃત હોસ્પિટલ એડમિશન નોંધાયા છે. આ એડમિશનનું કુલ મૂલ્ય ₹૫,૬૬૮.૮૦ કરોડ છે, જે યોજના હેઠળ મંજૂર કરવામાં આવેલા હોસ્પિટલ સારવારના કુલ મૂલ્યને દર્શાવે છે. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે વરિષ્ઠ નાગરિકો આ યોજનાનો સક્રિયપણે લાભ લઈ રહ્યા છે.

સારવારના પ્રકારોની વાત કરીએ તો, મોતિયાની સર્જરી (Cataract surgery) એ આ યોજના હેઠળ સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતી પ્રક્રિયા છે. કુલ મંજૂર થયેલી સારવારમાંથી આ પ્રક્રિયામાં ૪.૭૧ લાખ સારવાર કરવામાં આવી છે, જે તમામ મંજૂર થયેલી સારવારના અંદાજે ૨૦.૧ ટકા જેટલો હિસ્સો ધરાવે છે. આ આંકડો સૂચવે છે કે આ પહેલ વરિષ્ઠ નાગરિકોમાં આંખની સંભાળની સુવિધા મેળવવામાં રહેલી લાંબા સમયથીની ખામીને દૂર કરવામાં મદદ કરી રહી છે.

મોતિયાની સર્જરી પછી ક્રોનિક હેમોડાયલિસિસનો ક્રમ આવે છે, જેમાં અંદાજે ૨.૯૦ લાખ સારવાર કરવામાં આવી છે. આ સુવિધા કિડનીના રોગને કારણે નિયમિત હોસ્પિટલ આધારિત સંભાળની જરૂર હોય તેવા લાભાર્થીઓને સતત ટેકો પૂરો પાડે છે. જો સારવારના મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, પર્ક્યુટેનિયસ ટ્રાન્સલ્યુમિનલ કોરોનરી એન્જીયોપ્લાસ્ટી (PTCA) નો હિસ્સો સૌથી મોટો છે, જે અંદાજે ₹૬૪૯ કરોડ છે. આ બાબત એ વાત પર ભાર મૂકે છે કે વિશેષ હૃદયની સારવારના ઊંચા ખર્ચ સામે લાભાર્થીઓને નાણાકીય સુરક્ષા પૂરી પાડવામાં આ પહેલ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહી છે.

આ ઉપરાંત, અન્ય મહત્વની સારવાર શ્રેણીઓમાં ટોટલ ની રિપ્લેસમેન્ટ (ઘૂંટણ બદલવાની સર્જરી), ક્રોનિક ઓબ્સ્ટ્રક્ટિવ પલ્મોનરી ડિસીઝ (COPD) ના તીવ્ર વધારાના સંચાલન, તીવ્ર તાવ સંબંધિત બીમારી, અને એક્યુટ કિડની ઇન્જરી તથા કિડની ફેલ્યોરનો સમાવેશ થાય છે. આ તમામ પ્રક્રિયાઓ નિયમિત શસ્ત્રક્રિયાથી લઈને જટિલ અને ગંભીર સ્થિતિઓના સંચાલન સુધીની હોસ્પિટલ સંભાળની સંપૂર્ણ શ્રેણીને આવરી લે છે.

આ પ્રસંગે નેશનલ હેલ્થ ઓથોરિટીના સીઈઓ ડો. સુનિલ કુમાર બર્નવાલએ જણાવ્યું હતું કે, "આયુષ્માન વય વંદના યોજના એ સુનિશ્ચિત કરવાની અમારી પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રતીક છે કે ૭૦ વર્ષ અને તેથી વધુ વયના વરિષ્ઠ નાગરિકો ગૌરવ, સુરક્ષા અને માનસિક શાંતિ સાથે આરોગ્ય સેવાઓ મેળવી શકે. સામાજિક-આર્થિક સ્થિતિની પરવા કર્યા વિના ૭૦ વર્ષ અને તેથી વધુ વયના તમામ પાત્ર નાગરિકો સુધી AB PM-JAY કવરેજનો વિસ્તાર કરીને, આ પહેલ વરિષ્ઠ પરિવારોની નાણાકીય સુરક્ષાને મજબૂત બનાવે છે. આ એક વધુ સમાવેશી આરોગ્ય પ્રણાલીના નિર્માણ તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું છે જે આપણા વરિષ્ઠ નાગરિકોની જરૂરિયાતોને ઓળખે છે અને સુનિશ્ચિત કરે છે કે નાણાકીય અવરોધો તેમને આવશ્યક હોસ્પિટલ સારવાર મેળવતા રોકે નહીં."

સામાજિક-આર્થિક સ્થિતિને ધ્યાનમાં લીધા વિના તમામ પાત્ર વરિષ્ઠ નાગરિકો સુધી AB PM-JAY ના લાભોનો વિસ્તાર કરીને, આયુષ્માન વય વંદના યોજના વૃદ્ધાવસ્થામાં સમાવેશી આરોગ્ય સંભાળ અને નાણાકીય સુરક્ષા પ્રત્યે ભારત સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને વધુ મજબૂત બનાવે છે. જેમ જેમ આ યોજના તેના ત્રીજા વર્ષમાં પ્રવેશ કરી રહી છે, તેમ તેમ તે જાહેર ભંડોળ દ્વારા સંચાલિત સ્વાસ્થ્ય કવરેજની પહોંચને સતત વધારવાનું અને વરિષ્ઠ નાગરિકો તથા તેમના પરિવારો પર હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાના ખર્ચના બોજને ઘટાડવાનું ચાલુ રાખશે.