પોસ્ટ ઓફિસ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટના ATM ઉપાડની મર્યાદા અને ચાર્જમાં ફેરફાર

પોસ્ટ ઓફિસ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ (POSA) ધરાવતા ગ્રાહકો માટે ATM દ્વારા રોકડ ઉપાડવાના નિયમો અને ચાર્જીસ અંગે મહત્વની વિગતો જાહેર કરવામાં આવી છે. ટીવી૯ ગુજરાતીના અહેવાલ મુજબ, ડાક વિભાગ (Department of Posts) ના નિયમો અનુસાર, હવે પોસ્ટ ઓફિસના બચત ખાતાના ATM કાર્ડ દ્વારા એક દિવસમાં વધુમાં વધુ ₹૨૫,૦૦૦ સુધીની રોકડ ઉપાડી શકાશે. જોકે, આ દૈનિક મર્યાદાની સાથે એક ટ્રાન્ઝેક્શનની મર્યાદા પણ નક્કી કરવામાં આવી છે, જે ₹૧૦,૦૦૦ છે.

આ નિયમનો અર્થ એ છે કે જો કોઈ ગ્રાહકને એક દિવસમાં ₹૨૫,૦૦૦ ઉપાડવા હોય, તો તેમણે અલગ-અલગ ટ્રાન્ઝેક્શન કરવા પડશે. ઉદાહરણ તરીકે, ગ્રાહક પ્રથમ વખત ₹૧૦,૦૦૦, બીજી વખત ₹૧૦,૦૦૦ અને ત્રીજી વખત ₹૫,૦૦૦ ઉપાડીને પોતાની દૈનિક મર્યાદા પૂરી કરી શકે છે. એક જ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં ₹૧૦,૦૦૦થી વધુ રકમ ઉપાડવી શક્ય નથી.

ATM સુવિધાનો ઉપયોગ કરતી વખતે ખાતામાં લઘુત્તમ બેલેન્સ જાળવવું પણ અનિવાર્ય છે. નિયમો મુજબ, ATMમાંથી પૈસા ઉપાડ્યા પછી ખાતામાં ઓછામાં ઓછું ₹૫૦૦નું બેલેન્સ રહેવું ફરજિયાત છે. જો ગ્રાહક ખાતામાં ઉપલબ્ધ રકમ કરતાં વધુ ઉપાડવાનો પ્રયાસ કરશે, તો ટ્રાન્ઝેક્શન રિજેક્ટ થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, ખાતામાં મિનિમમ બેલેન્સ જાળવવા અંગેના કડક નિયમો છે. જો નાણાકીય વર્ષના છેલ્લા દિવસે, એટલે કે ૩૧ માર્ચે, ખાતામાં ₹૫૦૦થી ઓછી રકમ હશે, તો ખાતા પર ₹૫૦નો મેઇન્ટેનન્સ ચાર્જ કાપવામાં આવી શકે છે.

મફત ટ્રાન્ઝેક્શનની સુવિધા અંગે પોસ્ટ ઓફિસ અને અન્ય બેંકોના ATM માટે અલગ-અલગ માપદંડો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. જો ગ્રાહક ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ પોસ્ટના પોતાના ATMનો ઉપયોગ કરે છે, તો તેમને દર મહિને ૫ ફાઇનાન્શિયલ (નાણાકીય) અને નોન-ફાઇનાન્શિયલ (બિન-નાણાકીય) ટ્રાન્ઝેક્શન મફત આપવામાં આવે છે. જ્યારે અન્ય બેંકોના ATMનો ઉપયોગ કરવામાં આવે, ત્યારે મર્યાદા શહેરના પ્રકાર પર આધારિત છે. ૬ મેટ્રો શહેરોમાં દર મહિને ૩ ફ્રી ટ્રાન્ઝેક્શનની મર્યાદા છે, જ્યારે નોન-મેટ્રો શહેરોમાં દર મહિને ૫ ફ્રી ટ્રાન્ઝેક્શન કરી શકાય છે. આ મફત વ્યવહારોમાં રોકડ ઉપાડવા જેવા નાણાકીય કામો તેમજ બેલેન્સ ચેક કરવા કે મિની સ્ટેટમેન્ટ કાઢવા જેવા બિન-નાણાકીય વ્યવહારો બંનેનો સમાવેશ થાય છે.

નક્કી કરેલી મફત મર્યાદા પૂરી થયા બાદ વધારાના ચાર્જ ચૂકવવા પડશે. ૧ નવેમ્બર ૨૦૨૫થી લાગુ થયેલા નિયમો મુજબ, અન્ય બેંકના ATM પર ફ્રી લિમિટ પૂરી થયા પછી દરેક વધારાના ફાઇનાન્શિયલ ટ્રાન્ઝેક્શન પર ₹૨૩ સાથે GST ચૂકવવો પડશે. તેવી જ રીતે, બેલેન્સ ચેક કરવા જેવા નોન-ફાઇનાન્શિયલ ટ્રાન્ઝેક્શન માટે ₹૧૧ સાથે GSTનો ચાર્જ લાગશે. તેથી, વારંવાર ATM જવાને બદલે જરૂરિયાત મુજબ એકસાથે રોકડ ઉપાડવી વધુ ફાયદાકારક રહેશે.

પોસ્ટ ઓફિસ સેવિંગ એકાઉન્ટમાં વ્યાજની ગણતરી કરવાની પદ્ધતિ પણ વિશિષ્ટ છે. ખાતામાં જમા રકમ પર વ્યાજની ગણતરી દર મહિનાની ૧૦મી તારીખથી લઈને મહિનાના છેલ્લા દિવસ સુધીના સમયગાળા દરમિયાન ખાતામાં રહેલા લઘુત્તમ (સૌથી ઓછા) બેલેન્સના આધારે કરવામાં આવે છે. આ રીતે ગણતરી કરવામાં આવેલું વ્યાજ વર્ષમાં એક વાર ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે. ગ્રાહકોએ ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ કે મહિના દરમિયાન મોટી રકમ ઉપાડવાથી તેમના લઘુત્તમ બેલેન્સ પર અસર પડે છે, જે અંતે વ્યાજની રકમને અસર કરી શકે છે.

સમગ્ર પ્રક્રિયામાં ગ્રાહકોએ પાંચ મુખ્ય બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે: દૈનિક ₹૨૫,૦૦૦થી વધુ રોકડ ઉપાડવાનો પ્રયાસ ન કરવો, એક ટ્રાન્ઝેક્શનમાં મહત્તમ ₹૧૦,૦૦૦ની મર્યાદાને સમજવી, ખાતામાં હંમેશા ₹૫૦૦નું મિનિમમ બેલેન્સ જાળવવું, દર મહિને મળતી મફત ATM ટ્રાન્ઝેક્શનની મર્યાદાનું ધ્યાન રાખવું અને ફ્રી લિમિટ પૂરી થયા પછી લાગતા વધારાના ચાર્જીસથી માહિતગાર રહેવું. પોસ્ટ ઓફિસ સેવિંગ એકાઉન્ટમાં ATMની સુવિધા દ્વારા નાણાં સુધી ઝડપી પહોંચ મળે છે, પરંતુ આ નિયમોનું પાલન કરવાથી બિનજરૂરી ચાર્જીસથી બચી શકાય છે.