વધતા ભાવ અને નબળા ચોમાસાથી ભારતમાં સોનાની માંગ ઘટીને છ વર્ષના તળિયે જશે

ધ ઇકોનોમિક ટાઇમ્સ અને બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના અહેવાલ મુજબ, રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચેલા સોનાના ઊંચા ભાવ, વધતી જતી મોંઘવારી અને નબળા ચોમાસાને કારણે ભારતીય ખરીદદારો માટે સોનું ખૂબ મોંઘું સાબિત થઈ રહ્યું છે. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ (ડબ્લ્યુજીસી) દ્વારા જણાવવામાં આવ્યું છે કે, આ પરિબળોને કારણે વર્ષ ૨૦૨૬માં ભારતની સોનાની માંગ ઘટીને છ વર્ષના સૌથી નીચલા સ્તરે આશરે ૬૫૦ ટન પર આવી જવાની અપેક્ષા છે. ચીન પછી ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો સોનાનો ઉપભોક્તા દેશ છે, જે હાલમાં ઈરાન યુદ્ધના પગલે વધતા જીવન નિર્વાહના ખર્ચ સામેઝઝૂમી રહ્યો છે.

વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના ભારતીય કાર્યોના મુખ્ય કાર્યકારી સચિન જૈને જણાવ્યું છે કે, વર્ષના પ્રથમ નવ મહિનામાં જ્વેલરીની માંગમાં ઘટાડો થયો હતો, જેના કારણે કુલ માંગ ઘટીને ૨૦૨૦ પછીના સૌથી નીચા સ્તરે એટલે કે આશરે ૬૫૦ મેટ્રિક ટન પર પહોંચી જશે. નોંધનીય છે કે વર્ષ ૨૦૨૦માં કોવિડ-૧૯ મહામારીને કારણે જ્વેલરીની દુકાનો બંધ રાખવાની ફરજ પડી હતી. સચિન જૈને વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં સોનાની માંગ વાર્ષિક ધોરણે ૨૯ ટકા ઘટીને ૧૬૨.૫ મેટ્રિક ટન થઈ ગઈ છે. આ સમયગાળા દરમિયાન જ્વેલરીની ખરીદીમાં ૨૦ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો જ્યારે રોકાણની માંગમાં ૪૦ ટકાનો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.

અહેવાલો અનુસાર, ભારતમાં સોનાની કુલ માંગના અડધાથી વધુ હિસ્સો ગ્રામીણ વિસ્તારોમાંથી આવે છે, જ્યાં લાખો લોકો માટે દાગીના સંપત્તિનો પારંપરિક સંગ્રહ ગણાય છે. વર્ષ ૨૦૨૬માં ચોમાસા દરમિયાન એક દાયકા કરતાં પણ ઓછો વરસાદ નોંધાયો હતો, જેના કારણે કૃષિ ઉત્પાદન પર માઠી અસર પડી છે અને ખેડૂતોની આવક ઘટી છે. નબળી ગ્રામીણ અર્થવ્યવસ્થા અને ઊંચા ભાવ સોનાની માંગને મર્યાદિત કરશે તેવી ચેતવણી ડબ્લ્યુજીસીએ મંગળવારે પ્રકાશિત થયેલા એક અહેવાલમાં આપી છે.

જોકે, ડિસેમ્બર ક્વાર્ટરમાં માંગમાં થોડો સુધારો થવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. ઓક્ટોબરમાં નાગરિકોએ દશેરાની ઉજવણી કરી હતી અને નવેમ્બરની શરૂઆતમાં દિવાળી તથા લગ્નસરાની મોસમ શરૂ થઈ રહી છે, જે દરમિયાન સોનાની ખરીદી શુભ માનવામાં આવે છે. સચિન જૈનના જણાવ્યા મુજબ, આ મુખ્ય તહેવારો અને લગ્નસરાની મોસમ સોનાની ખરીદીને વેગ આપશે.

આ ઉપરાંત, સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં ભારતની સોનાની આયાતમાં પણ ઘટાડો થયો છે. આનું એક કારણ એ પણ છે કે સરકારે આ વર્ષની શરૂઆતમાં કિંમતી ધાતુ પરની આયાત ડ્યુટીમાં વધારો કર્યો હતો, જેના કારણે બિનસત્તાવાર આવકમાં વધારો જોવા મળ્યો હતો. આમ, ઊંચા ભાવ અને પ્રતિકૂળ આર્થિક પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે ભારતીય બજારમાં સોનાની ખરીદીનું ચિત્ર બદલાતું જોવા મળી રહ્યું છે.