ડીપ-ટેક ઇકોસિસ્ટમ મજબૂત કરવા યુપી સરકાર ક્વોન્ટમ મિશન લોન્ચ કરશે

ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ અને અન્ય ઉભરતી ટેકનોલોજીમાં સંશોધન, નવીનતા અને તકનીકી ક્ષમતાઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક સમર્પિત સ્ટેટ ક્વોન્ટમ મિશન શરૂ કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. ઇન્ડિયા ટુડેના અહેવાલ મુજબ, આ પહેલ રાજ્યની ડીપ-ટેક ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવાના વ્યાપક પ્રયાસોનો એક ભાગ છે.

આ મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત ઓક્ટોબર ૨૦૨૬માં લખનૌમાં યોજાયેલ 'ઈટી ગવર્નમેન્ટ એઆઈ વિઝન કોન્ક્લેવ' દરમિયાન ઉત્તર પ્રદેશના આઈટી અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ વિભાગના પ્રિન્સિપલ સેક્રેટરી આલોક કુમાર દ્વારા કરવામાં આવી હતી. પ્રસ્તાવિત મિશનનો ઉદ્દેશ્ય ફ્રન્ટિયર ટેકનોલોજીમાં કાર્યરત સ્ટાર્ટઅપ્સ, સંશોધકો અને ઉદ્યોગના ખેલાડીઓ માટે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવું અને સંસ્થાકીય સહાય પૂરી પાડવાનો છે.

આ પહેલને પ્રસ્તાવિત યુ-હબ (U-Hub) પહેલ દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવશે, જેના હેઠળ રાજ્ય સરકાર નોઇડા અને લખનૌમાં બે સમર્પિત કેન્દ્રો સ્થાપવાની યોજના ધરાવે છે. મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથના નેતૃત્વ હેઠળની રાજ્ય કેબિનેટે ઓગસ્ટ ૨૦૨૬માં આ કેન્દ્રોની સ્થાપનાને મંજૂરી આપી હતી, જે એક વ્યવસ્થિત ડીપ-ટેક ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

ઉત્તર પ્રદેશ સ્ટાર્ટઅપ મિશનના જણાવ્યા અનુસાર, નોઇડા કેન્દ્ર ક્વોન્ટમ અને એડવાન્સ્ડ કમ્પ્યુટિંગ, સેમિકન્ડક્ટર ડિઝાઇન, રોબોટિક્સ અને સંરક્ષણ ટેકનોલોજી જેવી ફ્રન્ટિયર ટેકનોલોજી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. બીજી તરફ, લખનૌ કેન્દ્ર એપ્લાઇડ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), હેલ્થકેર ટેકનોલોજી, ગોવટેક (GovTech) અને અન્ય ઉભરતી ટેકનોલોજી એપ્લિકેશન્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

આ બંને કેન્દ્રોને સ્ટાર્ટઅપ્સ, સંશોધન સંસ્થાઓ અને ઉદ્યોગના હિતધારકો વચ્ચે સહયોગ વધારવા માટેના પ્લેટફોર્મ તરીકે કલ્પના કરવામાં આવ્યા છે. આ કેન્દ્રો ઇન્ક્યુબેશન, મેન્ટરશિપ અને ટેકનોલોજી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધી પહોંચ સરળ બનાવશે, જેથી નવીનતા અને ટેકનોલોજી-આધારિત સાહસોના વિકાસને ટેકો મળી શકે.

રાજ્યની આ પ્રસ્તાવિત પહેલ કેન્દ્ર સરકારના નેશનલ ક્વોન્ટમ મિશન સાથે સુસંગત છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા એપ્રિલ ૨૦૨૩માં આ રાષ્ટ્રીય મિશનને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, જેના માટે ૨૦૨૩-૨૪ થી ૨૦૩૦-૩૧ ના સમયગાળા માટે ₹૬,૦૦૩.૬૫ કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે. આ રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ, કોમ્યુનિકેશન, સેન્સિંગ અને મેટ્રોલોજીની સાથે ક્વોન્ટમ મટીરિયલ્સ અને ઉપકરણો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

પ્રસ્તાવિત ક્વોન્ટમ મિશન અને યુ-હબ કેન્દ્રો દ્વારા ઉત્તર પ્રદેશનો લક્ષ્ય ડીપ-ટેક સંશોધન, ઉદ્યોગસાહસિકતા અને ઉદ્યોગ સહયોગ માટે મજબૂત પાયો તૈયાર કરવાનો છે. હવે સરકારનું ધ્યાન આ યોજનાઓને કાર્યરત પહેલમાં બદલવા પર રહેશે, જેથી નવીનતાને વેગ આપી શકાય અને ભારતના ઉભરતા ટેકનોલોજી લેન્ડસ્કેપમાં રાજ્યની સ્થિતિ વધુ મજબૂત કરી શકાય.