ભારતમાં બનેલા પ્રથમ C-295 વિમાનની ડિલિવરીમાં વિલંબ થયો

ભારતમાં સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદિત પ્રથમ C-295 ટેક્ટિકલ ટ્રાન્સપોર્ટ એરક્રાફ્ટ તેના પ્રારંભિક સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના ડિલિવરી સમયપત્રકને ચૂકી ગયું છે. એરબસ કંપનીએ આ વિલંબ માટે વિસ્તૃત વેલિડેશન અને પરીક્ષણ તબક્કાને જવાબદાર ઠેરવ્યો છે. જોકે હજુ સુધી ડિલિવરી માટે કોઈ નવું લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં આવ્યું નથી, પરંતુ ભારતીય વાયુસેનાએ અગાઉ પુષ્ટિ કરી હતી કે ડિલિવરીમાં વધુ એક કે બે મહિનાનો સમય લાગી શકે છે.

સમયપત્રક અંગેના પ્રશ્નોના જવાબ આપતા એરબસ કંપનીએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ ટાટા એડવાન્સ્ડ સિસ્ટમ્સ લિમિટેડ અને ભારતીય MSME સપ્લાય ચેઈન ભાગીદારો સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે. કંપનીનું કહેવું છે કે અમલીકરણ અને ડિલિવરીના ઉચ્ચતમ ધોરણો સુનિશ્ચિત કરવા માટે તેઓ વેલિડેશન અને ફ્લાઈટ ટેસ્ટિંગના વિસ્તૃત તબક્કાને પૂર્ણ કરવા માટે કાર્યરત છે.

એરબસના નિવેદનમાં વધુમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, "C295 ઈન્ડિયા પ્રોગ્રામ એ એક અગ્રણી પ્રોજેક્ટ છે જેમાં સમર્પિત સ્થાનિક ક્ષમતા નિર્માણની જરૂર છે. C295 મેક ઈન ઈન્ડિયા પ્રોગ્રામ એ એક જટિલ અને તેના જેવો પ્રથમ પ્રયાસ છે, જેના માટે એરબસ, ટાટા એડવાન્સ્ડ સિસ્ટમ્સ લિમિટેડ (TASL) અને ભારતીય સપ્લાય ચેઈન MSME ભાગીદારોએ ભારતમાં ખાનગી ક્ષેત્રની ક્ષમતા સ્થાપિત કરવા માટે વર્ષોના સઘન અને સમર્પિત પ્રયાસો કર્યા છે જેથી પ્રથમ વિમાનનું ઉત્પાદન અને ઉડાન ભરી શકાય."

કંપનીએ વધુમાં જણાવ્યું છે કે તેઓ તેમના ઔદ્યોગિક ભાગીદારો સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે અને પ્રોગ્રામ માટે આગળના માર્ગ પર તેઓ તેમના ગ્રાહક સાથે સંપૂર્ણ રીતે સુસંગત છે.

તાજેતરમાં ભૂતપૂર્વ એરફોર્સ ચીફ એર ચીફ માર્શલ એ.પી. સિંહે પુષ્ટિ કરી હતી કે ભારતીય ઉત્પાદન લાઇન પરીક્ષણના તબક્કા પર પહોંચી ગઈ છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે હાલમાં આ ચોક્કસ એરફ્રેમ પર નાની સમસ્યાઓનું નિરાકરણ લાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ એરફ્રેમ કુલ ૫૬ વિમાનોના ઓર્ડરમાં ૧૭મું જેટ છે, પરંતુ વડોદરામાં સંપૂર્ણપણે નિર્મિત થનારું તે પ્રથમ વિમાન છે. આ વિમાને જૂન ૨૦૨૬માં તેની પ્રથમ પરીક્ષણ ઉડાન પૂર્ણ કરી હતી.

આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ એરબસે પ્રથમ ૧૬ વિમાનો સીધા સ્પેનથી પહોંચાડ્યા હતા, જ્યારે બાકીના ૪૦ વિમાનો ખાનગી ક્ષેત્રની સંરક્ષણ એરોસ્પેસ ક્ષમતા બનાવવા માટે સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદિત કરવામાં આવશે.

C-295 ના સમયપત્રકમાં થયેલો આ ફેરફાર ભારતીય વાયુસેનાના સ્થાનિક એવિએશન પ્લેટફોર્મ્સના વિલંબના વ્યાપક સંઘર્ષમાં ઉમેરો કરે છે. સંરક્ષણ મંત્રાલયે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૧ માં હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ સાથે ૮૩ તેજસ ફાઈટર્સ માટે ₹૪૮,૦૦૦ કરોડનો કરાર કર્યો હતો. તેજસ Mk1A આ વિલંબનું મુખ્ય ઉદાહરણ છે. આ ઓર્ડર માટે પ્રારંભિક ડિલિવરી માર્ચ ૨૦૨૪ માં નિર્ધારિત હતી, પરંતુ ભારતીય વાયુસેનાને હજુ સુધી આ ઓર્ડરમાંથી એક પણ વિમાન મળ્યું નથી. આ વિમાનોનો પ્રથમ લોટ આ નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં મળવાની અપેક્ષા છે.

C-295 પ્રોગ્રામ હેઠળ એરબસ, ટાટા એડવાન્સ્ડ સિસ્ટમ્સ લિમિટેડ અને ભારતીય MSME સપ્લાયર્સ સાથે ભાગીદારી કરી રહી છે, જેમાં કુલ ૫૬ વિમાનોનો ઓર્ડર સામેલ છે. વડોદરામાં બાકીના ૪૦ વિમાનોનું ઉત્પાદન કરવાનું આયોજન છે.