ડીએના બાકી નાણાં બાબતે પંજાબના મુખ્ય સચિવ સામેની અવમાનના કાર્યવાહી પર સુપ્રીમ કોર્ટનો સ્ટે

પંજાબના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોને મોકૂફ રાખવામાં આવેલા મોંઘવારી ભથ્થા (ડીએ) ના બાકી નાણાં ચૂકવવાની રાજ્ય સરકારની સૂચનાઓનું પાલન ન કરવા બદલ પંજાબના મુખ્ય સચિવ કે.એપી. સિંહ વિરુદ્ધ પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી ફોજદારી અવમાનનાની કાર્યવાહી પર સુપ્રીમ કોર્ટે ગુરુવારે સ્ટે લગાવી દીધો છે. આ વિવાદમાં ટોચના અમલદારને જેલમાં મોકલવાની જરૂરિયાત પર પ્રશ્ન ઉઠાવતા સુપ્રીમ કોર્ટે આ આદેશ આપ્યો છે.

જસ્ટિસ બી.વી. નાગરથના અને જસ્ટિસ આર. મહાદેવનની બેંચે આ નિર્ણય ત્યારે લીધો જ્યારે રાજ્ય સરકાર અને અધિક મુખ્ય સચિવ વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ એડવોકેટ વિકાસ સિંહે કોર્ટને જાણ કરી હતી કે, જે બાબતનો નિકાલ આવી ગયો છે તે જ બાબતમાં હાઈકોર્ટ દ્વારા સિંહ વિરુદ્ધ ફોજદારી અવમાનનાની કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. બેંચે અરજદારને કહ્યું કે, "તમે મુખ્ય સચિવને જેલમાં મોકલવામાં કેમ રસ ધરાવો છો? અમે અવમાનના પર સ્ટે લગાવીશું. અન્ય કાર્યવાહી ચાલુ રહી શકે છે."

અરજદાર મંજીત સિંહ રંધાવા વતી હાજર રહેલા એડવોકેટ રવિ શર્માએ કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે મુખ્ય સચિવે તમામ વિભાગોને એક આંતરિક સંદેશ મોકલ્યો હતો, જેમાં જણાવ્યું હતું કે અદાલતના આદેશોનું પાલન કરવાની જરૂર નથી. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે અરજદાર દ્વારા આ આંતરિક સંદેશ પર આધાર રાખવા સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. બેંચે કહ્યું કે, "તમે આ આંતરિક સંદેશના આધારે અવમાનના માટે દબાણ કરી શકતા નથી. અમે આવા દબાણની પદ્ધતિને પસંદ કરતા નથી. વિભાગીય સંદેશાઓને કારણે તમે ફોજદારી અવમાનના શરૂ કરી શકતા નથી."

કોર્ટે વધુમાં પ્રશ્ન કર્યો હતો કે જો મુખ્ય સચિવ એ સલાહ આપે કે અદાલતના આદેશનું પાલન ન કરવું કારણ કે રાજ્ય સરકાર સુપ્રીમ કોર્ટમાં જવાનો ઈરાદો ધરાવે છે, તો શું તે પોતે જ ફોજદારી અવમાનના ગણાય? કોર્ટે હાઈકોર્ટના ૧૨ ઓક્ટોબર અને ૧૩ ઓક્ટોબરના આદેશોની સમીક્ષા કરી હતી, જેમાં સિંહને ગુરુવારે વ્યક્તિગત રીતે હાજર રહેવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

આ સમગ્ર વિવાદની પૃષ્ઠભૂમિ એ છે કે પંજાબ સરકારે કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોને સેન્ટ્રલ ગવર્નમેન્ટ પેટર્ન મુજબ, રાજ્યમાં સેવા આપતા ઓલ ઈન્ડિયા સર્વિસીસ ઓફિસરોને લાગુ પડતા દરે બાકી રહેલા ડીએ અને ડીઆર (મોંઘવારી રાહત) ના હપ્તા આપવાની હાઈકોર્ટની ૩ ઓગસ્ટની સૂચનાઓનું પાલન કર્યું ન હતું. હાઈકોર્ટે સરકાર અને પંજાબ સ્ટેટ પાવર કોર્પોરેશન લિમિટેડને વિલંબિત ચુકવણી પર વાર્ષિક ૬ ટકા વ્યાજ સાથે પખવાડિયામાં બાકી લેણાં ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો હતો. રાજ્ય આ સમયમર્યાદા પૂરી કરવામાં નિષ્ફળ રહેતા કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો હાઈકોર્ટમાં પહોંચ્યા હતા.

૧૨ ઓક્ટોબરે હાઈકોર્ટે સિંહને નોટિસ આપી હતી કે શા માટે તેમની સામે ફોજદારી અવમાનનાની કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં ન આવે. ત્યારબાદ હાઈકોર્ટે તેમને ૫ નવેમ્બરના રોજ વ્યક્તિગત રીતે હાજર રહેવા જણાવ્યું હતું. હાઈકોર્ટે એ બાબતે પણ સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ દાખલ કરવા માત્રથી રાજ્યની જવાબદારીમાંથી મુક્તિ મળતી નથી, જ્યાં સુધી સર્વોચ્ચ અદાલત આદેશ પર સ્ટે ન મૂકે અથવા તેમાં ફેરફાર ન કરે. અવમાનના અરજીમાં જવાબ દાખલ કરવામાં નિષ્ફળતા બદલ હાઈકોર્ટે રાજ્ય સરકાર પર ₹ ૧ લાખનો દંડ પણ લાદ્યો હતો.

હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલી સ્ટેટસ રિપોર્ટ મુજબ, સિંહે જણાવ્યું હતું કે ૧ જુલાઈ, ૨૦૨૧ થી ૩૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ ના સમયગાળા માટે રાજ્યની બાકી ડીએ/ડીઆર જવાબદારી ₹ ૨૨,૮૧૮ કરોડ છે, જ્યારે કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો પ્રત્યેની કુલ બાકી જવાબદારી ₹ ૩૨,૪૧૮ કરોડ છે.

કે.એપી. સિંહ પંજાબના મુખ્ય સચિવ તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે અને તેઓ રાજ્યના વહીવટીતંત્રના ઉચ્ચ અધિકારી છે.