હોસ્પિટલોના વોટર ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ બેક્ટેરિયા રોકવામાં નિષ્ફળ અને પાણીમાં ૭૨૮ પ્રદૂષકો મળ્યા

દિલ્હીની ત્રણ હોસ્પિટલોના ગંદા પાણીના પરીક્ષણ દરમિયાન હોસ્પિટલોમાં લાગેલા વોટર ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ પણ ખતરનાક બેક્ટેરિયાને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હોવાનું અમર ઉજલાના અહેવાલ મુજબ સામે આવ્યું છે. આઈઆઈટી દિલ્હીના સંશોધકો દ્વારા કરવામાં આવેલા એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે હોસ્પિટલોમાંથી નીકળતું ગંદું પાણી પોતે જ ચેપ ફેલાવવાનું જોખમ બની શકે છે.

આ સંશોધનમાં હોસ્પિટલના ગંદા પાણીમાં કુલ ૭૨૮ પ્રકારના પ્રદૂષકો મળી આવ્યા છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે પાણી શુદ્ધ કરવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી પણ તેમાં ચાર ખતરનાક બેક્ટેરિયાની હાજરી જોવા મળી હતી. આ ઉપરાંત, તપાસ દરમિયાન ૫૧ પ્રકારના એન્ટિબાયોટિક પ્રતિરોધક જીન્સ પણ મળી આવ્યા છે. આમાંથી ૧૪ જીન્સ મલ્ટીડ્રગ રેઝિસ્ટન્સ એટલે કે બહુ-દવા પ્રતિરોધ સાથે જોડાયેલા છે. આવા જીન્સ બેક્ટેરિયાને એકથી વધુ એન્ટિબાયોટિક દવાઓની અસર સહન કરવા માટે સક્ષમ બનાવી શકે છે, જેના કારણે સામાન્ય ચેપની સારવાર કરવી પણ મુશ્કેલ બની શકે છે.

ગંદા પાણીના નમૂનાઓમાં એમોક્સિસિલિન, લેવોફ્લોક્સાસિન અને એઝિથ્રોમાઈસિન જેવી એન્ટિબાયોટિક દવાઓના અવશેષો પણ મળી આવ્યા છે. આ દવાઓના સતત સંપર્કમાં રહેવાથી બેક્ટેરિયામાં દવાઓ સામે પ્રતિકાર કે પ્રતિરોધ વિકસાવવાનું જોખમ રહેલું છે. સંશોધનમાં મળી આવેલા ૭૨૮ પ્રદૂષકોમાંથી ૩૮ ની રાસાયણિક સંરચનાની પુષ્ટિ કરવામાં આવી હતી અને ૨૩ પ્રદૂષકોના પ્રમાણનું માપન કરવામાં આવ્યું હતું.

સંશોધકોએ ગંદા પાણીમાં એસીનેટોબેક્ટર બાઉમાની, ક્લેબસિએલા, સ્યુડોમોનાસ એરુજીનોસા અને એન્ટરોબેક્ટર જેવા બેક્ટેરિયાની ઓળખ કરી છે. આ તમામ બેક્ટેરિયા હોસ્પિટલોમાં થતા ચેપ સાથે સંકળાયેલા છે. નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા દર્દીઓ, વૃદ્ધો અને ગંભીર રીતે બીમાર લોકો માટે આ બેક્ટેરિયા વધુ જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.

જો આ પાણી સંપૂર્ણ રીતે શુદ્ધ થયા વિના ગટરો, નદીઓ અથવા અન્ય જળ સ્ત્રોતોમાં પહોંચે છે, તો પ્રદૂષકો અને બેક્ટેરિયા પર્યાવરણમાં ફેલાઈ શકે છે. જો આ દૂષિત પાણીનો ઉપયોગ ખેતી માટે કરવામાં આવે તો આ પ્રદૂષકો ખાદ્ય શૃંખલા સુધી પહોંચવાની પણ આશંકા છે. આનાથી એન્ટિબાયોટિક પ્રતિરોધ અને ચેપનું જોખમ હોસ્પિટલોની બહાર નીકળીને સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચી શકે છે.

આઈઆઈટી દિલ્હી એ ભારતની એક અગ્રણી ટેકનોલોજીકલ સંસ્થા છે જે વિવિધ વિજ્ઞાન અને એન્જિનિયરિંગ ક્ષેત્રોમાં સંશોધન અને શિક્ષણ માટે જાણીતી છે. તે દેશની પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓમાંની એક છે જે ટેકનોલોજીકલ ઉકેલો પૂરા પાડવાનું કાર્ય કરે છે.