ચીનનું AG600 'કુનલુંગ': માત્ર ૨ સેકન્ડમાં ૧૨ ટન પાણી વરસાવતું દુનિયાનું સૌથી મોટું એમ્ફિબિયસ વિમાન

ચીન દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલું AG600 'કુનલુંગ' (Kunlong) વિમાન અત્યારે વિશ્વભરમાં ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યું છે. આ વિમાનને 'વોટર ડ્રેગન' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે જંગલની ભીષણ આગને ઓલવવા માટે અસાધારણ ક્ષમતા ધરાવે છે. સંદેશ ન્યૂઝના અહેવાલ મુજબ, આ વિમાને તાજેતરમાં માત્ર ૨ સેકન્ડમાં ૧૨ ટન એટલે કે ૧૨,૦૦૦ લિટર પાણી છોડીને પોતાની શક્તિનું પ્રદર્શન કર્યું છે. આટલી ઝડપથી અને આટલી મોટી માત્રામાં પાણીનો મારો કરવાની ક્ષમતા તેને વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી અગ્નિશામક વિમાનોની હરોળમાં મૂકે છે.

આ વિમાન એક એમ્ફિબિયસ (amphibious) વિમાન છે, જેનો અર્થ એ થાય છે કે તે સામાન્ય રનવે પરથી ઉડાન ભરી શકે છે અને પાણીની સપાટી પરથી પણ ઉતરાણ કે ઉડાન ભરી શકે છે. કુનલુંગનું કદ અને તેની ક્ષમતા તેને ચીનની એરોસ્પેસ (aerospace) એટલે કે હવાઈ અને અવકાશ વિજ્ઞાન ક્ષેત્રની પ્રગતિનું પ્રતીક બનાવે છે. આ પ્રોજેક્ટ ચીનની પોતાની સ્વદેશી ટેકનોલોજી પર આધારિત છે અને તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કુદરતી આપત્તિઓ સમયે ઝડપી પ્રતિસાદ આપવાનો છે.

AVIC: આ વિશાળકાય મશીન પાછળની કંપની

AG600 વિમાનનું નિર્માણ એવિએશન ઇન્ડસ્ટ્રી કોર્પોરેશન ઓફ ચાઇના (AVIC) દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. વિકિપીડિયાના ડેટા અનુસાર, AVIC એ ચીન સરકારની માલિકીની એક વિશાળ એરોસ્પેસ અને ડિફેન્સ કોન્ગ્લોમરેટ (conglomerate) છે. કોન્ગ્લોમરેટ એટલે એવી મોટી કંપની જે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં કામ કરતી અનેક પેટા-કંપનીઓનો સમૂહ હોય. આ કંપનીનું મુખ્ય મથક બેઇજિંગમાં આવેલું છે અને તે ચીનના સ્ટેટ કાઉન્સિલના સીધા નિરીક્ષણ હેઠળ કામ કરે છે. ૨૦૨૧ના ફોર્ચ્યુન ગ્લોબલ ૫૦૦ લિસ્ટમાં આ કંપની ૧૪૦મા ક્રમે હતી, જે તેની આર્થિક શક્તિનો પુરાવો છે.

AVIC ની સ્થાપના ૧ એપ્રિલ, ૧૯૫૧ના રોજ એવિએશન ઇન્ડસ્ટ્રી એડમિનિસ્ટ્રેશન કમિશન તરીકે કરવામાં આવી હતી. ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં ચીનના ઉડ્ડયન ઉદ્યોગમાં ૧૨ જેટલા મોટા સુધારાઓ થયા છે. ૧૯૯૯માં આ કંપનીને બે અલગ ભાગોમાં વહેંચવામાં આવી હતી, પરંતુ ૨૦૦૮માં ફરીથી તેનું જોડાણ કરી દેવામાં આવ્યું હતું. આ જોડાણ પાછળનો હેતુ સંસાધનોનો બગાડ અટકાવવાનો અને એરોસ્પેસ ક્ષેત્રે વધુ મજબૂત બનવાનો હતો. આજે આ કંપની પાસે ૫,૦૦,૦૦૦ થી વધુ કર્મચારીઓ અને ૧૦૦ થી વધુ સબસિડિયરી (subsidiary) એટલે કે પેટા-કંપનીઓ છે.

એન્જિનિયરિંગ અને ડિઝાઇનની વિશેષતાઓ

AG600 કુનલુંગની ડિઝાઇન તેને અન્ય વિમાનોથી અલગ પાડે છે. તે માત્ર એક પરિવહન વિમાન નથી, પરંતુ એક બહુહેતુક મશીન છે. તેની બનાવટમાં એ વાતનું ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું છે કે તે દરિયાના મોજાં વચ્ચે પણ સ્થિર રહી શકે. વિકિપીડિયા મુજબ, AVIC એ આ વિમાનના વિકાસ માટે વર્ષો સુધી સંશોધન કર્યું છે. આ કંપનીએ ૨૦૧૦માં અમેરિકન એન્જિન ઉત્પાદક કોન્ટિનેન્ટલ મોટર્સ અને ૨૦૧૧માં વિમાન ઉત્પાદક સિરસ (Cirrus) જેવી કંપનીઓ ખરીદી હતી, જેણે તેમને આધુનિક એન્જિનિયરિંગ સમજવામાં મદદ કરી છે.

આ વિમાનની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની પાણી એકઠું કરવાની પદ્ધતિ છે. જ્યારે તે પાણીની સપાટી પર ખૂબ જ ઝડપથી સરકતું હોય છે, ત્યારે તે પોતાના ખાસ ડિઝાઈન કરેલા સ્કૂપ્સ દ્વારા માત્ર ૨૦ સેકન્ડમાં ૧૨ ટન પાણી ભરી શકે છે. આ પાણીને પછી આગ લાગી હોય તેવા સ્થળે લઈ જઈને અત્યંત ચોકસાઈ સાથે છોડવામાં આવે છે. સંદેશ ન્યૂઝ જણાવે છે કે આ પ્રક્રિયા એટલી ઝડપી છે કે આગને ફેલાતી અટકાવવા માટે તે રામબાણ ઈલાજ સાબિત થાય છે.

પાણી પરનું સંચાલન અને સુરક્ષા

એમ્ફિબિયસ વિમાન હોવાને કારણે AG600 ને દરિયાઈ પેટ્રોલિંગ અને બચાવ કામગીરી માટે પણ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. તેની વિશાળ પાંખો અને શક્તિશાળી એન્જિન તેને લાંબા અંતર સુધી ઉડવાની ક્ષમતા આપે છે. AVIC દ્વારા બનાવવામાં આવેલા અન્ય વિમાનો જેમ કે Y-20 ટ્રાન્સપોર્ટ વિમાનની જેમ જ, AG600 માં પણ અત્યાધુનિક એવિઓનિક્સ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. એવિઓનિક્સ (avionics) એટલે વિમાનમાં વપરાતી ઇલેક્ટ્રોનિક સિસ્ટમ જે નેવિગેશન અને સંદેશાવ્યવહારમાં મદદ કરે છે.

ચીન આ વિમાનનો ઉપયોગ દક્ષિણ ચીન સાગરમાં દેખરેખ રાખવા માટે પણ કરી શકે છે. વિકિપીડિયાના અહેવાલ મુજબ, AVIC એ વિશ્વની છઠ્ઠી સૌથી મોટી સંરક્ષણ કોન્ટ્રાક્ટર કંપની છે. ૨૦૨૨માં તેની કુલ આવક $૭૯ બિલિયન હતી. આટલી મોટી આર્થિક ક્ષમતા ધરાવતી કંપની જ્યારે AG600 જેવું વિમાન બનાવે છે, ત્યારે તેમાં સુરક્ષા અને ટેકનોલોજીના ઉચ્ચતમ ધોરણો જાળવવામાં આવે છે. જોકે, આ કંપની પર ભૂતકાળમાં જાસૂસી અને અન્ય દેશોની ટેકનોલોજી ચોરવાના આક્ષેપો પણ થયા છે, પરંતુ AG600 ને ચીન પોતાની સ્વદેશી સફળતા તરીકે ગણાવે છે.

આગ ઓલવવાની ક્ષમતા: આંકડાકીય વિશ્લેષણ

જંગલની આગ જ્યારે વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કરે છે, ત્યારે જમીન પરથી તેને કાબૂમાં લેવી અશક્ય બની જાય છે. આવા સમયે AG600 જેવું વિમાન આશીર્વાદરૂપ બને છે. સંદેશ ન્યૂઝના અહેવાલ મુજબ, આ વિમાનની ૧૨,૦૦૦ લિટર પાણી છોડવાની ક્ષમતા તેને વિશ્વના સૌથી મોટા અગ્નિશામક વિમાનોમાં સ્થાન આપે છે. આ પાણી છોડવાની પ્રક્રિયા એટલી સચોટ હોય છે કે તે ચોક્કસ વિસ્તારમાં આગની તીવ્રતાને તુરંત ઘટાડી શકે છે.

સરખામણી કરવામાં આવે તો, સામાન્ય અગ્નિશામક હેલિકોપ્ટર આના કરતા ઘણું ઓછું પાણી વહન કરી શકે છે. AG600 ની ઝડપ અને ક્ષમતા તેને મોટા જંગલોમાં લાગેલી આગ માટે વધુ અસરકારક બનાવે છે. ચીન જેવી ભૌગોલિક વિવિધતા ધરાવતા દેશમાં, જ્યાં જંગલો અને પહાડી વિસ્તારો વધુ છે, ત્યાં આ વિમાનની ઉપયોગિતા ઘણી વધી જાય છે. તે માત્ર આગ ઓલવવા માટે જ નહીં, પણ પૂર જેવી આપત્તિઓ વખતે ફસાયેલા લોકોને બચાવવા માટે પણ વાપરી શકાય છે.

વૈશ્વિક સ્તરે AVIC નું સ્થાન અને વિવાદો

AVIC માત્ર સિવિલિયન (નાગરિક) વિમાનો જ નથી બનાવતી, પરંતુ તે લશ્કરી વિમાનોના ઉત્પાદનમાં પણ અગ્રેસર છે. વિકિપીડિયા મુજબ, તે J-20 અને J-10 જેવા ફાઇટર જેટ્સ પણ બનાવે છે. જોકે, આ કંપની વિવાદોથી મુક્ત નથી. ૨૦૨૦માં અમેરિકાએ AVIC પર પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા કારણ કે તે ચીનની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી (PLA) સાથે ગાઢ સંબંધો ધરાવે છે. અમેરિકાના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર દ્વારા અમેરિકન કંપનીઓને AVIC માં રોકાણ કરવા પર મનાઈ ફરમાવી હતી.

આ ઉપરાંત, ૨૦૨૩માં એવા અહેવાલો પણ આવ્યા હતા કે AVIC એ રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન રશિયાને સુખોઈ Su-35 ફાઇટર જેટના ભાગો પૂરા પાડ્યા હતા. મ્યાનમારના સૈન્ય શાસનને પણ હથિયારો પૂરા પાડવા બદલ આ કંપનીની ટીકા થઈ છે. આ તમામ વિવાદો છતાં, AG600 કુનલુંગ જેવી ટેકનોલોજી એ સાબિત કરે છે કે ચીન હવે એરોસ્પેસ એન્જિનિયરિંગમાં પશ્ચિમી દેશો પર નિર્ભર નથી. તે પોતાની રીતે જટિલ મશીનો બનાવવાની ક્ષમતા કેળવી ચૂક્યું છે.

સામાન્ય લોકો અને ભારત માટે આનો અર્થ

સામાન્ય નાગરિક માટે AG600 એ વિજ્ઞાનની પ્રગતિનું ઉદાહરણ છે. જ્યારે આપણે જંગલોને આગમાં બળતા જોઈએ છીએ, ત્યારે આવી ટેકનોલોજી આશાનું કિરણ જન્માવે છે. ભારત માટે પણ આ એક શીખવા જેવી બાબત છે. ભારત પાસે પણ વિશાળ દરિયાકિનારો અને જંગલો છે, જ્યાં આવા એમ્ફિબિયસ વિમાનોની જરૂરિયાત ભવિષ્યમાં પડી શકે છે. ચીનની આ સિદ્ધિ દર્શાવે છે કે કેવી રીતે એક સરકારી કંપની સંશોધન અને વિકાસ (R&D) માં રોકાણ કરીને વિશ્વસ્તરીય ઉત્પાદનો બનાવી શકે છે.

AG600 કુનલુંગ હજુ પણ વિકાસ અને પરીક્ષણના તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે, પરંતુ તેના અત્યાર સુધીના પ્રદર્શને દુનિયાને ચોંકાવી દીધી છે. તે માત્ર ચીનની સૈન્ય શક્તિ જ નહીં, પણ તેની નાગરિક સુરક્ષા માટેની સજ્જતા પણ દર્શાવે છે. આગામી વર્ષોમાં જ્યારે આ વિમાન સંપૂર્ણપણે કાર્યરત થશે, ત્યારે તે એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં આપત્તિ વ્યવસ્થાપન માટે એક મહત્વનું સાધન બની રહેશે. ચીનનું આ 'વોટર ડ્રેગન' ખરેખર આધુનિક એન્જિનિયરિંગનો એક ચમત્કાર છે.