રસોડાના ભીના કચરાને ખાતરમાં ફેરવો

રસોડામાંથી નીકળતાં શાકભાજીનાં છોતરાં, ફળોના અવશેષ અને ચાની ભૂકી જેવા ભીના કચરાને યોગ્ય રીતે સાચવીએ તો તે ખાતરમાં ફેરવી શકાય છે. આ રીતથી કચરાનો ઉપયોગી ભાગ કચરાપેટીમાં જતો અટકે છે અને છોડ માટે માટીમાં ઉમેરવા યોગ્ય કાર્બનિક દ્રવ્ય મળે છે. ઘરેલું કંપોસ્ટિંગ માટે હવાની અવરજવર રહે તેવું ઢાંકણવાળું પાત્ર પસંદ કરી શકાય. પાત્રને વરસાદથી બચેલી, છાંયડાવાળી જગ્યાએ રાખવાથી તેની સંભાળ સરળ બને છે.

ભીના રસોડાકચરાની સાથે સૂકાં પાંદડાં, નાનું કાગળ કે સૂકું ઘાસ ઉમેરવાથી ભેજનું સંતુલન જાળવવામાં મદદ મળે છે. પાત્રમાં પાણી ભરાઈ રહેવું કે હવા ન પહોંચવી યોગ્ય નથી; આવી સ્થિતિમાં દુર્ગંધ થઈ શકે છે. સામગ્રીને સમયાંતરે હલાવવાથી હવા અંદર પહોંચે છે. માંસ, તેલવાળું ખાવાનું અને વધુ મીઠું ધરાવતા અવશેષો ઘરેલું કંપોસ્ટમાં ન ઉમેરવા વધુ સારું, કારણ કે તે ગંધ અને જીવાતની સમસ્યા ઊભી કરી શકે છે. કચરો નાખતા પહેલાં તેને અલગ રાખવાની ટેવથી કાચ, ધાતુ અને પ્લાસ્ટિક જેવી વસ્તુઓ ખાતરમાં ભળતી અટકે છે.

તૈયાર થયેલું ખાતર ગાઢ, ભુરભુરું અને માટી જેવી સુગંધ ધરાવતું હોય ત્યારે તેને બગીચાની માટીમાં મર્યાદિત પ્રમાણમાં ભેળવી શકાય. પ્રક્રિયા ધીમી હોય તો ઉતાવળ કરવાની જરૂર નથી; ભેજ, હવા અને સામગ્રીનું સંતુલન તપાસવું. કંપોસ્ટિંગમાં નિયમિત દેખરેખ જરૂરી છે, પણ તે જટિલ કામ નથી. બાળકોને રસોડાકચરાનું વર્ગીકરણ સમજાવવાથી સ્વચ્છતાની ટેવ અને પર્યાવરણ પ્રત્યે જવાબદારી બંને વિકસે છે. ઘરમાંથી નીકળતા કચરાને માત્ર ફેંકવાની વસ્તુ ન માની, કુદરતી ચક્રનો ભાગ ગણવાની આ સરળ રીત છે.