જંતર-મંતર વિદ્યાર્થી પ્રદર્શનમાં હિંસાના પુરાવા નથી, સુપ્રીમ કોર્ટે નોંધ્યું

સુપ્રીમ કોર્ટે ગુરુવારે જણાવ્યું હતું કે ૨૦ જુલાઈના રોજ જંતર-મંતર ખાતે થયેલા વિદ્યાર્થીઓના પ્રદર્શન દરમિયાન થયેલી હિંસા અને પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલી અત્યાચારોની તપાસ કરી રહેલી સમિતિને અત્યાર સુધીમાં ખૂબ જ ઓછી ફરિયાદો મળી છે. પૂરતી સામગ્રી ઉપલબ્ધ ન હોવાને કારણે તપાસ સમિતિ હાલમાં કોઈ ચોક્કસ નિષ્કર્ષ પર પહોંચી શકી નથી.

આ કેસની તપાસ માટે નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ આર. સુભાષ રેડ્ડીની અધ્યક્ષતામાં હાઈ પાવર્ડ ઇન્ક્વાયરી કમિટી (HPEC) ની રચના કરવામાં આવી છે. આ સમિતિએ કોર્ટને જાણ કરી કે ફરિયાદો મેળવવા માટે ઓનલાઇન પોર્ટલ અને ઈમેલની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હોવા છતાં લોકોએ ખૂબ જ ઓછી ફરિયાદો નોંધાવી છે. સમિતિએ જણાવ્યું કે ૨૯ ઓક્ટોબરના રોજ મળેલી બેઠકમાં માત્ર એક જ ફરિયાદકર્તા સોગંદનામા સાથે હાજર થયો હતો.

દૈનિક ભાસ્કરના અહેવાલ મુજબ, સમિતિએ ફરિયાદો આમંત્રિત કરવા માટે દેશભરના ૧૪૯ અખબારોમાં જાહેર નોટિસ પ્રસિદ્ધ કરી હતી. ૧૩ ઓક્ટોબરે ઓનલાઇન પોર્ટલ શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ફરિયાદકર્તા માટે નામ, આધાર નંબર કે અન્ય ઓળખ આપવી ફરજિયાત રાખવામાં આવ્યું નહોતું. આ પોર્ટલની ઍક્સેસ માત્ર સમિતિના ચેરમેન અને સંબંધિત અધિકારીઓ પાસે જ છે. આ ઉપરાંત ઈમેલ, ટપાલ અને ઓફિસમાં રૂબરૂ ફરિયાદ આપવાની સુવિધા પણ આપવામાં આવી હતી. ૧૭ ઓક્ટોબરે પ્રેસ રિલીઝ બહાર પાડવામાં આવી હતી અને ૨૧ ઓક્ટોબરે ફરીથી ફરિયાદો માંગવામાં આવી હતી, તેમ છતાં પોર્ટલ પર ખૂબ ઓછી ફરિયાદો આવી હતી અને ઈમેલ કે ટપાલ દ્વારા કોઈ ફરિયાદ મળી નહોતી.

બીજી તરફ, અરજદારો તરફથી હાજર રહેલા એડવોકેટ વૃંદા ગ્રોવરે દલીલ કરી હતી કે તેમણે પોર્ટલ શરૂ થયા પહેલા જ સમિતિને ફરિયાદો સોંપી હતી અને પોર્ટલ શરૂ થયા બાદ નિયત પ્રક્રિયા મુજબ વધુ એક ફરિયાદ જમા કરાવી હતી. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે હિંસાના કિસ્સામાં એક પણ FIR નોંધવામાં આવી નથી. ગ્રોવરે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો કે પ્રદર્શનકારીઓ પર પેલેટ ગન ચલાવવાની મંજૂરી કોણે આપી હતી અને તેમના મતે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સમિતિના રિપોર્ટમાં આ અંગે કોઈ માહિતી આપવામાં આવી નથી. આ સંદર્ભમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો કે રાહુલ ગાંધીએ ૨૦ જુલાઈના પેલેટ ગન હુમલામાં ઘાયલ થયેલા સાહિલ નામના વિદ્યાર્થી સાથે પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરી હતી, જેમાં આરોપ છે કે પેલેટ ગનને કારણે વિદ્યાર્થીની આંખની રોશની જતી રહી છે.

સીનિયર એડવોકેટ ગોપાલ શંકરનારાયણનનું કહેવું હતું કે સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલા વીડિયો અને અન્ય સામગ્રી સમિતિને મોકલી શકાય છે, જેથી દરેક પીડિતે અલગ-અલગ હાજર રહેવું ન પડે. જોકે, સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ આ બાબતે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે જનહિત અરજી દાખલ કરનારા તૃતીય પક્ષના લોકો પીડિતોની સંખ્યા વિશે ખોટા દાવા કરી શકે છે. તેમણે ઉદાહરણ આપ્યું કે કોઈ ૫૦ પીડિતોનો દાવો કરે, પરંતુ વાસ્તવમાં માત્ર ૫ પીડિતો જ હોય.

સીજેઆઈ સૂર્યકાંતે અરજદારોને પીડિતોને સમિતિ સમક્ષ પોતાની વાત રજૂ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવા જણાવ્યું હતું. તેમણે નોંધ્યું કે અરજદારો દ્વારા જમા કરવામાં આવેલી સામગ્રી અને સમિતિ સુધી પહોંચેલી સામગ્રી વચ્ચે તફાવત છે. કોર્ટે આદેશ આપ્યો છે કે અરજદારો તેમની પાસે રહેલી તમામ સંબંધિત સામગ્રી, જેમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ અરજીઓ, સોગંદનામા અને વીડિયો ક્લિપ્સની નકલોનો સમાવેશ થાય છે, તે સમિતિને મોકલે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે HPEC પીડિતો દ્વારા મોકલવામાં આવેલી સામગ્રી પર વિચાર કરશે અને સમિતિએ સંબંધિત પક્ષો પાસેથી જવાબ લઈને નિયમિત અંતરાલે વચગાળાનો રિપોર્ટ રજૂ કરવાનો રહેશે.

જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચીએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે સમિતિની રચના પોલીસ અધિકારીઓ અથવા તેમના વરિષ્ઠોને કાર્યવાહી કરતા રોકતી નથી. જો તેમને લાગે કે ઘટનાસ્થળે તૈનાત કોઈ પોલીસકર્મીએ ખોટું કામ કર્યું છે, તો તેઓ તેની સામે કાર્યવાહી કરી શકે છે. ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, સુપ્રીમ કોર્ટે પેનલને રિપોર્ટ ફાઇલ કરવા માટે એક મહિનાનો સમય આપ્યો છે.

આ સમગ્ર વિવાદ ૨૦ જુલાઈના રોજ સંસદ તરફના માર્ચ દરમિયાન થયેલી અથડામણથી શરૂ થયો હતો.