સીએમ રેખા ગુપ્તાના ડીપફેક વીડિયો હટાવવા દિલ્હી હાઈકોર્ટે આપ્યો આદેશ

દિલ્હી હાઈકોર્ટે મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાને મોટી રાહત આપતા આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા ડીપફેક ચિત્રો અને વીડિયોને સોશિયલ મીડિયા પરથી હટાવવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ મામલો મુખ્યમંત્રીની પ્રતિષ્ઠા, ગરિમા અને તેમના પર્સનાલિટી રાઈટ્સના રક્ષણ સાથે જોડાયેલો હતો. કોર્ટે આદેશ આપ્યો છે કે મુખ્યમંત્રીને દારૂના વિક્રેતા તરીકે દર્શાવતી સામગ્રી ધરાવતી છ URL ને તાત્કાલિક દૂર કરવામાં આવે.

આ કેસની સુનાવણી જસ્ટિસ મનોજ જૈન ની એકલ જજ પીઠ સમક્ષ કરવામાં આવી હતી. મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાના વકીલ સમીર રોહતગીએ કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે જો આ મામલે તાત્કાલિક સુનાવણી કરવામાં ન આવે અને જરૂરી વચગાળાના આદેશો પસાર કરવામાં ન આવે, તો વાદી એટલે કે મુખ્યમંત્રીની પ્રતિષ્ઠાને ગંભીર નુકસાન પહોંચશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે AI દ્વારા બનાવવામાં આવેલી તસવીરો અને વીડિયો સતત ઉપલબ્ધ છે અને ખૂબ જ ઝડપથી વાયરલ થઈ રહ્યા છે.

વકીલ સમીર રોહતગીએ કોર્ટને ધ્યાન દોર્યું હતું કે આ ડીપફેક સામગ્રીમાં મુખ્યમંત્રીને દારૂના વિક્રેતા, ફેરીવાળા અને ડિલિવરી એજન્ટ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે આવી સામગ્રીથી મુખ્યમંત્રીની છબી, પ્રતિષ્ઠા અને ગરિમાને ભારે નુકસાન પહોંચી રહ્યું છે. વધુમાં, તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ વાંધાજનક સામગ્રી પ્રમાણિત રાજકીય પક્ષોના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ દ્વારા ફેલાવવામાં આવી રહી છે, જેમાં આમ આદમી પાર્ટી (AAP) ના એકાઉન્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે.

રોહતગીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે જો આ બાબતે કાર્યવાહી કરવામાં વિલંબ થશે, તો આ તસવીરો અને વીડિયો મોટા પાયે શેર અને પ્રસારિત થશે, જેના કારણે ભવિષ્યમાં મળતી રાહતની કોઈ ખાસ અસર રહેશે નહીં. આ દલીલોને ધ્યાનમાં રાખીને કોર્ટે વચગાળાનો આદેશ પસાર કર્યો અને સોશિયલ મીડિયા પરથી વાંધાજનક પોસ્ટ્સ હટાવવા નિર્દેશ આપ્યો જેથી તેના સતત પ્રસાર સામે તાત્કાલિક રાહત મળી શકે.

આ મુકદમામાં મુખ્યમંત્રી દ્વારા સિન્થેટિક મીડિયા અને નકલી તસવીરો તેમજ વીડિયો બનાવવા અને તેને ફેલાવવા પર કાયમી પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, અગાઉથી ઉપલબ્ધ આવી તમામ સામગ્રી અને તેની તમામ નકલોને દૂર કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. પ્લેટફોર્મના રેકોર્ડ્સ દ્વારા આ સામગ્રી બનાવનાર અને ફેલાવનાર અજ્ઞાત વ્યક્તિઓની ઓળખ કરવાની પણ માંગ કરવામાં આવી છે.

મુખ્યમંત્રીની અરજીમાં AI કન્ટેન્ટ બનાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલા પ્રોમ્પ્ટ્સ, સોર્સ ફાઇલો અને મેટાડેટાને સુરક્ષિત રાખવાની માંગ કરવામાં આવી છે. આ સાથે જ, જવાબદાર પક્ષો દ્વારા જાહેરમાં માફી માંગવામાં આવે અને ₹૨,૦૦,૧૦,૦૦૦ ના વળતરની ચુકવણી કરવામાં આવે તેવી માંગ કરવામાં આવી છે. આ સમગ્ર કેસ AI ના યુગમાં વ્યક્તિગત અધિકારો અને પ્રતિષ્ઠાના રક્ષણ અંગેના મહત્વના પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.

આજતકના અહેવાલ મુજબ, કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મહિલા મુખ્યમંત્રીનું અપમાન કરવું એ રાજકીય કટાક્ષ (political satire) નથી. આદેશ દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે રાજકીય મતભેદોના નામે કોઈની ગરિમા સાથે ચેડાં કરી શકાય નહીં. આ મામલે આમ આદમી પાર્ટીના સોશિયલ મીડિયા દ્વારા ફેલાવવામાં આવેલી કથિત માનહાનિકારક સામગ્રી સામે કડક વલણ અપનાવવામાં આવ્યું છે.