કિમ્બરલી પ્રોસેસ પ્લેનરી પહેલા ભારતે લુઆન્ડામાં વૈશ્વિક હીરા ઉદ્યોગના એજન્ડાને આગળ વધાર્યો

ભારતે વર્ષ ૨૦૨૬ માટે કિમ્બરલી પ્રોસેસ (KP) ના અધ્યક્ષ તરીકે ૩ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ અંગોલાના લુઆન્ડા ખાતે એક મહત્વપૂર્ણ સ્ટેકહોલ્ડર પરામર્શ બેઠકનું આયોજન કર્યું હતું. આ બેઠકનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ૩૦ નવેમ્બરથી ૪ ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ દરમિયાન નવી દિલ્હીમાં યોજાનારી કિમ્બરલી પ્રોસેસ પ્લેનરી (પૂર્ણ સત્ર) પૂર્વે વૈશ્વિક હીરા ઉદ્યોગની પ્રાથમિકતાઓ પર ચર્ચા કરી તેને આગળ વધારવાનો હતો. પીઆઈબી (PIB) ના અહેવાલ મુજબ, આ પરામર્શ બેઠકનું નેતૃત્વ કિમ્બરલી પ્રોસેસના અધ્યક્ષ અને વાણિજ્ય વિભાગના અધિક સચિવ શ્રી યશવીર સિંઘે કર્યું હતું.

આ ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકમાં કિમ્બરલી પ્રોસેસના વિવિધ વર્કિંગ ગ્રુપ્સ અને કમિટીઓ (KP વર્કિંગ બોડીઝ) ના અધ્યક્ષો અને ઉપાધ્યક્ષોએ ભાગ લીધો હતો. આ ઉપરાંત, કિમ્બરલી પ્રોસેસના ઉપાધ્યક્ષ તરીકે ઘાના પ્રજાસત્તાક અને ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષ તરીકે સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) ના પ્રતિનિધિઓ પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ બેઠકમાં માત્ર સરકારી પ્રતિનિધિઓ જ નહીં, પરંતુ વર્લ્ડ ડાયમંડ કાઉન્સિલ, કિમ્બરલી પ્રોસેસ સિવિલ સોસાયટી કોએલિશન, રિઝોલ્વ ખાતેના ડાયમંડ ડેવલપમેન્ટ ઇનિશિયેટિવ (DDI) અને આફ્રિકન ડાયમંડ પ્રોડ્યુસર્સ એસોસિએશન (ADPA) જેવા સહયોગી અને નિરીક્ષક સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓએ પણ પોતાની સહભાગીતા નોંધાવી હતી.

લુઆન્ડામાં યોજાયેલી આ બેઠક દરમિયાન વૈશ્વિક હીરા ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા અનેક મહત્વના મુદ્દાઓ પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. જેમાં મુખ્યત્વે કચ્ચે હીરાની જવાબદાર સોર્સિંગ (સોર્સિંગ પ્રક્રિયા), સંસ્થાકીય શાસન (ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ગવર્નન્સ), નિયમોનું પાલન અને ગ્રાહકોના વિશ્વાસને વધારવા જેવા વિષયો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ પરામર્શ બેઠક ૩-૪ નવેમ્બર ૨૦૨૬ દરમિયાન લુઆન્ડામાં યોજાયેલા આફ્રિકન ડાયમંડ પ્રોડ્યુસર્સ એસોસિએશન (ADPA) ની ૨૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણીના ભાગરૂપે યોજાઈ હતી.

આફ્રિકન ડાયમંડ પ્રોડ્યુસર્સ એસોસિએશન (ADPA) માં ભારત પાસે 'ઓબ્ઝર્વર' (નિરીક્ષક) નો દરજ્જો છે. આ દરજ્જો ભારતને આફ્રિકાના હીરા ઉત્પાદક દેશો સાથે સીધા સંવાદ અને જોડાણ માટે એક મજબૂત સંસ્થાકીય પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે. પીઆઈબી મુજબ, આ જોડાણ દ્વારા કચ્ચે હીરાની સપ્લાય ચેઇનને સુરક્ષિત કરવા, ટેકનિકલ જ્ઞાનની આપ-લે કરવી, મૂલ્યવર્ધન (વેલ્યુ એડિશન), બજાર સુધી પહોંચ વધારવી અને નૈતિક તેમજ ટકાઉ પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સહકારની અનેક તકો ઉપલબ્ધ થાય છે.

બેઠક દરમિયાન, કિમ્બરલી પ્રોસેસની વિવિધ વર્કિંગ બોડીઝના અધ્યક્ષો અને ઉપાધ્યક્ષોએ તેમની સંબંધિત કાર્ય યોજનાઓની પ્રગતિ અંગે અપડેટ્સ શેર કર્યા હતા. તેમણે એવા મુદ્દાઓની રૂપરેખા આપી હતી જેમને આગામી પ્લેનરી સત્રમાં વિચારણા માટે રજૂ કરવામાં આવશે. આ મુદ્દાઓમાં વહીવટી નિર્ણયોના ડ્રાફ્ટ, કચ્ચે હીરાના જવાબદાર સોર્સિંગ સંબંધિત પહેલો, સ્ટેટિસ્ટિકલ રિપોર્ટિંગ પ્લેટફોર્મમાં સુધારા, તેમજ સંસ્થાકીય શાસન અને સહભાગીઓના નિયમ પાલનને મજબૂત કરવાના ઉપાયોનો સમાવેશ થાય છે. આ પરામર્શ દ્વારા એવા ક્ષેત્રોની ઓળખ કરવામાં આવી હતી જ્યાં વધુ સમન્વયની જરૂર છે અને જ્યાં વહેલી સહમતી પ્લેનરીના કામકાજને વધુ સરળ બનાવી શકે છે.

ભારતે કિમ્બરલી પ્રોસેસની પોતાની અધ્યક્ષતા માટે 'કોન્ફિડન્સ, કમ્પ્લાયન્સ અને ક્રેડિબિલિટી' (વિશ્વાસ, અનુપાલન અને વિશ્વસનીયતા) ની થીમ નક્કી કરી છે. આ થીમને પુનઃપુષ્ટ કરતા, બેઠકમાં વૈશ્વિક હીરા ઉદ્યોગની બદલાતી પ્રાથમિકતાઓ પર ખુલ્લી ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. ચર્ચાના મુખ્ય મુદ્દાઓમાં હીરા ઉત્પાદક દેશો અને સમુદાયોની ટકાઉપણું, કિમ્બરલી પ્રોસેસ સેક્રેટરિયેટ માટે ટકાઉ ફંડિંગ અને તેની સાતત્યતા, પ્રમાણપત્ર પ્રક્રિયા અને આંકડાકીય પ્રક્રિયાઓનું ડિજિટલાઇઝેશન, તેમજ કિમ્બરલી પ્રોસેસ સર્ટિફિકેશન સ્કીમ (KPCS) ના પાલનને વધુ મજબૂત બનાવવાનો સમાવેશ થયો હતો.

આ ઉપરાંત, સહભાગીઓએ 'કોન્ફ્લિક્ટ ડાયમંડ' (સંઘર્ષિત હીરા) ની વ્યાખ્યામાં સુધારા, જવાબદાર સોર્સિંગ, કારીગર અને જલોડ (alluvial) હીરા ઉત્પાદન, ગ્રાહક વિશ્વાસ અને અસરકારક રિપોર્ટિંગ તેમજ પીઅર-રિવ્યુ મિકેનિઝમ્સના મહત્વ પર પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા હતા. વાણિજ્ય વિભાગના અધિક સચિવ અને KP અધ્યક્ષ શ્રી યશવીર સિંઘે જણાવ્યું હતું કે, "ભારતની અધ્યક્ષતા વિશ્વાસ, અનુપાલન અને વિશ્વસનીયતા પર ભાર મૂકે છે. લુઆન્ડામાં યોજાયેલી આ પરામર્શ બેઠકે KP વર્કિંગ બોડીઝના નેતૃત્વ, KP ઉપાધ્યક્ષ અને નિરીક્ષકો સાથે સીધી વાતચીત કરવાની તક પૂરી પાડી છે. આ ચર્ચા એવા મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રિત હતી જે આ પ્રક્રિયા અને હીરા ઉદ્યોગના ભવિષ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ છે. અમારો પ્રયાસ છે કે નવી દિલ્હી પ્લેનરી પહેલા આ મુદ્દાઓ પર એક સહિયારી સમજ કેળવવામાં આવે અને રચનાત્મક સંવાદ તથા સર્વસંમતિ આધારિત નિર્ણય પ્રક્રિયા દ્વારા વ્યવહારિક પરિણામો પ્રાપ્ત કરવામાં આવે."

૪ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ, શ્રી યશવીર સિંઘે ADPA ના કાઉન્સિલ ઓફ મિનિસ્ટર્સ અને મુખ્ય સ્મરણ કાર્યક્રમમાં ભાગ લીધો હતો. આ પ્રસંગે તેમણે "પાર્ટનરિંગ ફોર ધ ફ્યુચર: એ ગ્લોબલ ઇન્ડસ્ટ્રી પર્સ્પેક્ટિવ ઓન આફ્રિકાઝ ડાયમંડ ફ્યુચર" શીર્ષક હેઠળ એક પ્રેઝન્ટેશન આપ્યું હતું. KP અધ્યક્ષ (ભારત) ૨૦૨૬ તરીકે તેમણે વૈશ્વિક હીરા મૂલ્ય શૃંખલામાં આફ્રિકન ઉત્પાદક દેશોના કેન્દ્રીય સ્થાન પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે સમજાવ્યું હતું કે ઉત્પાદકો, ઉત્પાદન કેન્દ્રો અને ગ્રાહક બજારો વચ્ચેની ભાગીદારી કુદરતી હીરા ક્ષેત્રની લાંબા ગાળાની ટકાઉપણું કેવી રીતે ટેકો આપી શકે છે. ભારતના '3Cs' વિઝનનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે કુદરતી હીરામાં ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ, KP ની ન્યૂનતમ જરૂરિયાતોનું મજબૂત પાલન અને એક વિશ્વસનીય તથા સર્વસમાવેશી કિમ્બરલી પ્રોસેસ અત્યંત આવશ્યક છે, જેથી હીરાના સંસાધનો ઉત્પાદક દેશોના વિકાસમાં યોગદાન આપતા રહે.

આ કાર્યક્રમમાં આફ્રિકન હીરા ઉત્પાદક દેશોના પ્રતિનિધિઓ, ઉદ્યોગ જગતના લોકો અને અન્ય હિતધારકો એકઠા થયા હતા, જેનો હેતુ ADPA ના બે દાયકાના પ્રવાસની ઉજવણી કરવાનો હતો. આ દરમિયાન ADPA સસ્ટેનેબલ ડાયમંડ સ્ટાન્ડર્ડ અને ADPA બિઝનેસ કાઉન્સિલ પર ચર્ચાઓ કરવામાં આવી હતી. સાથે જ, ટકાઉપણું અને ઓડિટ પ્રક્રિયાઓ, કુદરતી હીરાની અખંડિતતાનું રક્ષણ, ઉદ્યોગની હિમાયત, બજારમાં અલગ ઓળખ ઊભી કરવી અને ગ્રાહક વિશ્વાસ વધારવા જેવા વિષયો પર વિચાર-વિમર્શ કરવામાં આવ્યો હતો.

ADPA ની ૨૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણીની સાથે જ કાઉન્સિલ ઓફ મિનિસ્ટર્સની ૧૩મી અસાધારણ બેઠક યોજાઈ હતી. આ બેઠકમાં ભારતની જેમ એન્ડ જ્વેલરી એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલ (GJEPC) અને ADPA વચ્ચેના સમજૂતી કરાર (MoU) ને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ MoU નો મુખ્ય હેતુ ભારતીય રત્ન અને આભૂષણ ઉદ્યોગ અને આફ્રિકન હીરા ઉત્પાદક દેશો વચ્ચેના સહકારને વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે.

આફ્રિકન ડાયમંડ પ્રોડ્યુસર્સ એસોસિએશન (ADPA) વિશે જણાવતા, તેની સ્થાપના ૪ નવેમ્બર ૨૦૦૬ના રોજ અંગોલાના લુઆન્ડામાં કરવામાં આવી હતી. આ સંસ્થાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આફ્રિકન હીરા ઉત્પાદક રાષ્ટ્રો વચ્ચે સહકાર વધારવાનો છે. ADPA માં ૧૫ સક્રિય સભ્ય દેશો અને ૮ નિરીક્ષકો છે, જેમાં રશિયન ફેડરેશન અને ભારત બે બિન-આફ્રિકન નિરીક્ષકો તરીકે સામેલ છે. તેના સભ્ય દેશો સામૂહિક રીતે વૈશ્વિક હીરા ઉત્પાદનના ૬૦ ટકાથી વધુ હિસ્સાનું ઉત્પાદન કરે છે. હાલમાં ADPA ની અધ્યક્ષતા રિપબ્લિક ઓફ સિયેરા લિયોન પાસે છે, જેનું પ્રતિનિધિત્વ ત્યાંના ખાણ અને ખનિજ સંસાધન મંત્રી માનનીય જુલિયસ ડેનિયલ મટ્ટાઈ કરી રહ્યા છે. ૪ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ, લુઆન્ડામાં યોજાયેલી કાઉન્સિલ ઓફ મિનિસ્ટર્સની ૧૩મી અસાધારણ બેઠક દરમિયાન બોત્સ્વાનાને ADPA ના નિરીક્ષક સભ્ય તરીકે પ્રવેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

કિકર: હીરા ઉદ્યોગ