પાંચ વર્ષ પછી વીમા કંપનીઓ જૂની માહિતીના આધારે ક્લેમ નકારી શકશે નહીં

જો તમે સાત વર્ષથી વધુ સમયથી હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ પોલિસી ધરાવતા હોવ અને નિયમિત પ્રીમિયમ ભરતા હોવ, તો પણ વીમા કંપની તમારી ક્લેમ અરજી એવા બહાને નકારી શકે છે કે તમે પોલિસી લેતી વખતે કોઈ જૂની બીમારી વિશે માહિતી આપી નહોતી. પરંતુ, હવે તમારી પોલિસીમાં રહેલો 'મોરાટોરિયમ ક્લોઝ' આવી મનસ્વી રીતે ક્લેમ નકારવા સામે રક્ષણ પૂરું પાડી શકે છે. The Economic Times ના અહેવાલ મુજબ, આ નિયમ વીમા કંપનીઓની એવી ક્ષમતા પર મર્યાદા મૂકે છે કે તેઓ અમુક સમયગાળો વીતી ગયા પછી માહિતી છુપાવવા અથવા ખોટી રજૂઆત કરવાના બહાને પોલિસી સામે સવાલો ઉઠાવી શકે.

ભારતીય વીમા નિયમન અને વિકાસ સત્તામંડળ (IRDAI) એ વર્ષ ૨૦૧૯ માં સૌપ્રથમ ૮ વર્ષનો મોરાટોરિયમ પિરિયડ રજૂ કર્યો હતો. જોકે, લાંબા ગાળાના પોલિસીધારકોના રક્ષણને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે વર્ષ ૨૦૨૪ માં આ સમયગાળાને ઘટાડીને ૫ વર્ષ (૬૦ મહિના) કરવામાં આવ્યો છે. મોરાટોરિયમ પિરિયડ એટલે એવો સમયગાળો જેમાં સતત ૬૦ મહિનાનું કવરેજ પૂર્ણ થયા પછી, વીમા કંપની માહિતી છુપાવવા કે ખોટી રજૂઆતના આધારે પોલિસી કે ક્લેમને પડકારી શકશે નહીં.

આ નિયમ ફિક્સ્ડ બેનિફિટ પોલિસીઓ અને ઇન્ડેમનિટી-આધારિત પોલિસીઓ બંનેને આવરી લે છે. ફિક્સ્ડ બેનિફિટ પોલિસીઓ એ છે જે કવર થયેલ બીમારીના નિદાન પર પહેલેથી નક્કી કરેલી રકમ ચૂકવે છે, જ્યારે ઇન્ડેમનિટી-આધારિત પોલિસીઓ હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાના વાસ્તવિક ખર્ચની ભરપાઈ કરે છે, જે વીમાની રકમ, કો-પેમેન્ટ્સ, ડિડક્ટિબલ્સ અને સબ-લિમિટ્સ જેવી શરતોને આધીન હોય છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, એકવાર પોલિસી સતત પાંચ વર્ષ પૂર્ણ કરી લે, પછી વીમા કંપનીઓ સામાન્ય રીતે ડાયાબિટીસ અથવા હાઈપરટેન્શન જેવી પૂર્વ-અસ્તિત્વ ધરાવતી બીમારીઓની માહિતી ન આપવાના બહાને ક્લેમ નકારી શકતી નથી. ઘણીવાર કંપનીઓ માત્ર માહિતી છુપાવવાના બહાને ક્લેમ નકારતી નથી, પરંતુ 'અલ્ટીમેટ ગુડ ફેઇથ' ના સિદ્ધાંતના ભંગના આધારે પોલિસી પણ રદ કરી શકે છે.

મોરાટોરિયમ પિરિયડની ગણતરી સતત કવરેજના વર્ષોના આધારે કરવામાં આવે છે. જો તમે તમારી પોલિસી અન્ય વીમા કંપનીમાં પોર્ટ કરો છો, તો મોરાટોરિયમનો સમય ફરીથી શૂન્યથી શરૂ થતો નથી; એટલે કે તમે અગાઉ મેળવેલા સમયગાળાનો લાભ ગુમાવતા નથી. IRDAI ના નિયમો સ્પષ્ટ કરે છે કે સતત ૬૦ મહિનાનું કવરેજ (પોર્ટબિલિટી અને માઈગ્રેશન સહિત) પૂર્ણ થયા પછી, કોઈ પણ પોલિસી કે ક્લેમને માહિતી છુપાવવા કે ખોટી રજૂઆતના આધારે પડકારી શકાશે નહીં, સિવાય કે સાબિત થયેલ છેતરપિંડીનો કિસ્સો હોય.

પોલિસીધારકો માટે આ ક્લોઝ એ દરેક ક્લેમ મંજૂર થવાની ગેરંટી નથી, પરંતુ તે ક્લેમ નકારવા સામે રક્ષણનું વધારાનું સ્તર પૂરું પાડે છે. જો છેતરપિંડી સાબિત થાય, તો વીમા કંપનીઓ હજુ પણ ક્લેમ સામે વાંધો ઉઠાવી શકે છે, પરંતુ છેતરપિંડી સાબિત કરવાની જવાબદારી વીમા કંપનીની રહેશે. જો ૫ વર્ષનો સમયગાળો પૂરો થયા પછી પણ વીમા કંપની ક્લેમ નકારે છે, તો પોલિસીધારક પાસે ઇન્શ્યોરન્સ ઓમ્બડ્સમેન અથવા અન્ય ફરિયાદ નિવારણ ફોરમમાં તે નિર્ણયને પડકારવા માટે મજબૂત આધાર હોય છે.