ગેરકાયદેસર અટકાયત પર સુપ્રીમ કોર્ટની રોક, મેટ્રો અને ઇન્ટરનેટ સેવાઓ પુનઃસ્થાપિત કરવા આદેશ

દિલ્હીમાં તાજેતરમાં થયેલી સામૂહિક અટકાયતો અને નાગરિક અધિકારો પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોના પગલે સુપ્રીમ કોર્ટે એક અસાધારણ અને અપવાદરૂપ રવિવારની સુનાવણી હાથ ધરી હતી. જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની વિશેષ બેન્ચે કેન્દ્ર સરકાર અને દિલ્હી પોલીસને ગેરકાયદેસર અટકાયતો તાત્કાલિક અટકાવવા આદેશ આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે લોકોની અવરજવર, મેટ્રો અને રેલ સેવાઓ સામાન્ય રીતે ચાલુ રહેવી જોઈએ, જોકે આ આદેશ 'કાયદો અને વ્યવસ્થા'ને આધીન રહેશે. આ કાર્યવાહી એવા સમયે થઈ છે જ્યારે વરિષ્ઠ વકીલોએ દિલ્હીની સ્થિતિની સરખામણી ૧૯૭૫ની કટોકટી સાથે કરી હતી.

આ મામલે એડવોકેટ શૈલેન્દ્ર મણિ ત્રિપાઠીએ એક અરજી દાખલ કરી હતી, જેમાં કેન્દ્રીય ગૃહ સચિવ ગોવિંદ મોહન, દિલ્હી પોલીસ કમિશનર અનુરાગ કુમાર અને દિલ્હી મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન (DMRC)ના અધ્યક્ષ ડી. થારા સામે અવમાનનાની કાર્યવાહીની માંગ કરવામાં આવી હતી. અરજદારનો આરોપ છે કે અધિકારીઓએ ૯ ઓક્ટોબરના સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે, જેમાં મેટ્રો ટ્રેનોની અવરજવર પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવા પર મનાઈ ફરમાવવામાં આવી હતી. કોર્ટે આ તમામ અધિકારીઓને નોટિસ પાઠવી છે.

સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે પોલીસને જાહેર રસ્તાઓ પર મૂકવામાં આવેલા બેરિકેડ્સની સમીક્ષા કરવા અને ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટીમાં કોઈ ખલેલ ન પહોંચાડવા નિર્દેશ આપ્યો છે. આ ઉપરાંત, સુપ્રીમ કોર્ટ અને અન્ય અદાલતોની આસપાસ બીએનએસએસ (BNSS)ની કલમ ૧૬૩ હેઠળ લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધો હટાવવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે, જેથી વાદીઓ અને વકીલો ન્યાય મેળવવા માટે કોર્ટ સુધી પહોંચી શકે. જસ્ટિસ બાગચીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે મધ્ય દિલ્હીના ૪ કિમીના પ્રતિબંધિત વિસ્તારની બહાર કાયદાકીય પ્રક્રિયા વિના કોઈની અટકાયત કરવામાં આવશે નહીં. તેમણે ઉમેર્યું કે જંતર-મંતર જેવા નિર્ધારિત વિસ્તારોમાં લોકોને શાંતિપૂર્ણ રીતે એકઠા થવાની મંજૂરી મળવી જોઈએ અને પત્રકારો તથા વકીલોને તેમની વ્યાવસાયિક ફરજો બજાવતા અટકાવવા જોઈએ નહીં.

કોર્ટની કાર્યવાહી દરમિયાન ભારે ભીડને કારણે છેલ્લી ઘડીએ કોર્ટરૂમ બદલવો પડ્યો હતો અને વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ લિંકમાં પણ ટેકનિકલ ખામી સર્જાઈ હતી. વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે કોર્ટનો આભાર માન્યો હતો, જેના જવાબમાં જસ્ટિસ બાગચીએ કહ્યું હતું કે ન્યાયતંત્ર દેશની સેવામાં હંમેશા તત્પર છે. તેમણે ૧૦ ઓક્ટોબરે પોલીસ અને સુરક્ષા દળો દ્વારા કરવામાં આવેલા નિયમોના ઉલ્લંઘન પર ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. વકીલોએ જણાવ્યું હતું કે વિદ્યાર્થીઓ, વરિષ્ઠ નાગરિકો, પત્રકારો અને કાર્યકરો સહિત હજારો લોકોને અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા. આ લોકો મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ સાથે વિરોધ પ્રદર્શન કરવા એકઠા થયા હતા, જે દેશભરમાં મતદાર યાદીમાંથી લાખો મતદારોના નામ કાઢી નાખવાના વિવાદને કારણે શરૂ થયું હતું.

સુપ્રીમ કોર્ટ ભારતની સર્વોચ્ચ ન્યાયિક સંસ્થા છે, જે બંધારણના રક્ષક તરીકે કાર્ય કરે છે. આ અદાલત મૂળભૂત અધિકારોના રક્ષણ અને કાયદાના શાસનને જાળવી રાખવા માટે જવાબદાર છે. અગાઉના અનેક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદાઓમાં કોર્ટે વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા અને નાગરિક અધિકારોના પક્ષમાં નિર્ણયો આપ્યા છે, જેમાં ગેરકાયદેસર અટકાયત અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના કેસોનો સમાવેશ થાય છે. કોર્ટની આ ભૂમિકા લોકશાહીના મૂલ્યોને સુરક્ષિત રાખવા માટે અત્યંત મહત્વની માનવામાં આવે છે.