યુવાનોની સમસ્યાઓ માટે સંવાદ અને લોકશાહીમાં ચૂંટણી દ્વારા જ પરિવર્તન જરૂરી: હોસબાલ

ઈન્દોરમાં રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ની ત્રણ દિવસીય વાર્ષિક બેઠક પૂર્ણ થયા બાદ, સંઘના મહાસચિવ દત્તાત્રેય હોસબાલ દ્વારા અનેક મહત્વપૂર્ણ વિષયો પર નિવેદન આપવામાં આવ્યું હતું. Hindustan Times ના અહેવાલ મુજબ, હોસબાલના જણાવ્યા અનુસાર યુવાનોની આકાંક્ષાઓ અને તેમની ફરિયાદો પર ધ્યાન આપવું અને તેના માટે સંવાદ સાધવો અત્યંત આવશ્યક છે. તેમણે દેશની અંદર અને બહારની કેટલીક "અરાજકતાવાદી શક્તિઓ" વિશે પણ ચેતવણી આપી હતી, જેઓ યુવાનોને રાજકીય હિતો, સામાજિક વિભાજન અને હિંસા માટે ઉશ્કેરવાનો અને તેમનો દુરુપયોગ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.

દિલ્હીના જંતર મંતીર ખાતે તાજેતરમાં થયેલા 'Gen Z' ના આંદોલનોના સંદર્ભમાં પ્રશ્ન પૂછવામાં આવતા હોસબાલએ જણાવ્યું હતું કે, કેટલીક અરાજકતાવાદી શક્તિઓ દેશની અંદર અને બહાર યુવાનોને ઉશ્કેરવા માટે કાવતરું ઘડી રહી છે. PTI ના અહેવાલ મુજબ, તેમણે ઉમેર્યું હતું કે કોઈપણ સમાજ અને સરકારે યુવાનોની આકાંક્ષાઓ અને તેમની ચિંતાઓ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ અને સંઘ યુવાનો સાથે સંવાદ સાધવા માટે આગ્રહ રાખે છે.

હોસબાલ દ્વારા ૧૯૭૦ના દાયકાના જયપ્રકાશ નારાયણના નેતૃત્વ હેઠળના જેપી આંદોલનનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો, જે તે સમયે વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીની સરકાર વિરુદ્ધ હતું. તેમણે કહ્યું કે દરેક યુવા પેઢીમાં સત્તા વિરોધી ભાવના જન્મે છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે આ ઉર્જાને યોગ્ય દિશામાં વાળવાના રસ્તાઓ છે, પરંતુ તેનો રાજકીય સ્વાર્થ માટે દુરુપયોગ કરવો, સમાજને તોડવાનો પ્રયાસ કરવો અથવા હિંસાનો ઉપયોગ કરવો એ બિલકુલ યોગ્ય નથી અને સંઘ આ બાબતનો વિરોધ કરે છે. તેમણે પોતે પણ યુવાન હતા ત્યારે ગુસ્સામાં વિરોધ પ્રદર્શનો કર્યા હતા અને તેઓ જેપી આંદોલનમાં પણ સામેલ હતા તે વાત સ્વીકારી હતી. હોસબાલના મતે યુવા ઉર્જા મહત્વની છે પરંતુ તેને રાજકીય હથિયાર તરીકે વાપરવાને બદલે યોગ્ય દિશામાં વાળવી જોઈએ.

સરકારમાં પરિવર્તન લાવવા અંગે વાત કરતા હોસબાલએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ભારતના લોકશાહી તંત્રમાં સરકારનું પરિવર્તન માત્ર ચૂંટણીઓ દ્વારા જ થવું જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે 'રીજીમ ચેન્જ' અથવા શાસન પરિવર્તન માટે અશાંતિ, વિભાજન કે હિંસા ફેલાવવી એ સમાજના હિતમાં નથી. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે લોકશાહીમાં ચૂંટણી દ્વારા રાજકીય પરિવર્તન કાયદેસર છે, પરંતુ અરાજકતા ફેલાવવી એ ખોટું છે.

ચૂંટણી પત્રના સુધારા અંગેની ચર્ચાઓ વચ્ચે, હોસબાલએ ઇલેક્શન કમિશન દ્વારા કરવામાં આવતા સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) નું સમર્થન કર્યું હતું. News18 ના અહેવાલ મુજબ, તેમણે કહ્યું કે મતદાર યાદીઓને ભૂલરહિત અને શુદ્ધ બનાવવી જરૂરી છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે આ પ્રક્રિયામાં મૃત્યુ પામેલા મતદારો, ડુપ્લીકેટ એન્ટ્રીઓ અને બિન-નાગરિકોના નામો દૂર કરવા જોઈએ. હોસબાલના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રક્રિયા દ્વારા અંદાજે ૧૩ કરોડ નામો યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે. તેમણે ભૂતકાળના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર ટી.એન. શેષણના સમયગાળાનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે, સરકાર ગમે તે હોય, ત્યારે પણ મતદાર યાદીઓને શુદ્ધ કરવામાં આવી હતી. તેમણે એ પણ જણાવ્યું કે આ પ્રક્રિયા દરમિયાન તેમને પોતે પણ એક નોટિસ મળી હતી, પરંતુ તેમણે પ્રક્રિયાનું પાલન કર્યું હોવાથી તેમને તેનાથી કોઈ વાંધો નહોતો.

વૈકલ્પિક રીતે, વિપક્ષ દ્વારા SIR સામે કરવામાં આવતા વિરોધ અંગે હોસબાલએ આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે લોકશાહીમાં રાજકીય પક્ષો પોતાના એજન્ડા મુજબ કામ કરી શકે છે, પરંતુ વિપક્ષે માત્ર વિરોધ કરવા માટે નહીં, પરંતુ તે મુદ્દામાં સત્ય છે કે નહીં તે તપાસવું જોઈએ. તેમણે ઉમેર્યું કે જે મતદારોના નામ ભૂલથી કાઢી નાખવામાં આવ્યા હોય, તેઓ ચૂંટણી પંચ અથવા અદાલતો દ્વારા ઉપાયો શોધી શકે છે. તેમણે આ પ્રક્રિયાનો વિરોધ કરનારાઓને રાજકીય રીતે પ્રેરિત ગણાવ્યા હતા.

અનામત અને ક્વોટાના મુદ્દે હોસબાલએ જણાવ્યું હતું કે જ્યાં સુધી ભેદભાવથી ઉદ્ભવતી સામાજિક અને શૈક્ષણિક અસમાનતાઓ દૂર ન થાય ત્યાં સુધી અનામત ચાલુ રાખવી જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે તેના લાભો તમામ પાત્ર સમુદાયો સુધી પહોંચવા જોઈએ. જો લાભાર્થીઓ ઈચ્છે તો સુધારા પર વિચાર કરી શકાય છે, પરંતુ અનામતનો ઉપયોગ વોટબેંકના રાજકારણ માટે ન થવો જોઈએ.

આરએસએસના રજીસ્ટ્રેશન અંગેના પ્રશ્નોના જવાબમાં હોસબાલએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે કોઈ પણ કાયદો આરએસએસના રજીસ્ટ્રેશનને ફરજિયાત બનાવતો નથી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે સંઘ સમાજથી અલગ નથી પરંતુ તેને સંગઠિત કરવાનો એક પ્રયાસ છે. તેમણે કહ્યું કે સંસ્થા બંધારણ મુજબ કાર્ય કરે છે અને તમિલનાડુ તથા કર્ણાટક જેવા રાજ્યોમાં જ્યારે પરવાનગી નકારવામાં આવી ત્યારે સંઘને ન્યાયિક ટેકો પણ મળ્યો છે. કર્ણાટકના ગૃહમંત્રી પ્રિયંક ખાર્ગે આરએસએસને રજીસ્ટ્રેશન કરવા અને તેની નાણાકીય વિગતો જાહેર કરવા માટે વારંવાર વિનંતી કરી છે, જેનો સંદર્ભ પણ અહીં મહત્વનો છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંઘની ભૂમિકા વિશે વાત કરતા હોસબાલએ કહ્યું કે આરએસએસનો આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા બનવાનો કોઈ ઈરાદો નથી. જોકે, જ્યારે વિદેશી મીડિયા, ધારાસભાઓ, યુનિવર્સિટીઓ અને થિંક ટેન્કમાં સંઘને તેના કાર્ય વિશે સમજાવવા, ટીકાનો જવાબ આપવા અથવા પોતાનો દ્રષ્ટિકોણ રજૂ કરવા માટે આમંત્રિત કરવામાં આવે ત્યારે સંઘ વિદેશમાં સક્રિય થાય છે.

સંસ્થાકીય માળખામાં મોટા ફેરફારોની જાહેરાત કરતા હોસબાલએ જણાવ્યું હતું કે પશ્ચિમ બંગાળમાં છેલ્લા એક વર્ષમાં આરએસએસની શાખાઓમાં ૧૫૦% નો વધારો થયો છે, જે રાજ્યમાં બીજેપીની સરકારની રચના સાથે સુસંગત છે. તેમણે કહ્યું કે અગાઉ ત્યાં શાખાઓ ચલાવવાનો પ્રયાસ કરતી વખતે સીધો અને શારીરિક વિરોધનો સામનો કરવો પડતો હતો, પરંતુ હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે નવેમ્બર-ડિસેમ્બરમાં સંસ્થાકીય ચૂંટણીઓ પછી નવા પ્રમુખો અને કાર્યકારી સમિતિઓની પસંદગી કરવામાં આવશે અને ૮૮ સંભાગો (divisions) બનાવવામાં આવશે. ભવિષ્યના કાર્યયોજના આ ૮૮ સંભાગોના પરિપ્રેક્ષ્યમાં તૈયાર કરવામાં આવશે.

સંઘના કાર્યકરો વિરુદ્ધ ભૂતકાળમાં થયેલી હિંસાનો ઉલ્લેખ કરતા હોસબાલએ કહ્યું કે ઉત્તર-પૂર્વના વિસ્તારોમાં, જેમાં ત્રિપુરા, આસામ અને કેરળનો સમાવેશ થાય છે, ત્યાં સંઘના કાર્યકરોની હત્યા કરવામાં આવી હતી. તેમ છતાં સંસ્થા પોતાનું વિસ્તરણ કરવાનું ચાલુ રાખી રહી છે.

વધતા જતા ડ્રગ્સના પ્રશ્ન પર હોસબાલએ જણાવ્યું કે વહીવટીતંત્ર ડ્રગ નેટવર્કનો સામનો કરવા માટે કામ કરી રહ્યું છે અને ગૃહમંત્રી આ દિશામાં પગલાં લઈ રહ્યા છે. સંઘ પણ જાગૃતિ, પુનર્વસન અને માનસિક કાઉન્સેલિંગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. આ મુદ્દાને સંબોધવા માટે એક સમર્પિત પ્રોજેક્ટ વિશે પણ બેઠકમાં ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. સામાજિક મીડિયા અને OTT કન્ટેન્ટ વિશે વાત કરતા તેમણે સ્વીકાર્યું કે ટેકનોલોજીકલ પ્રભાવને માત્ર નિયંત્રણો દ્વારા રોકવો મુશ્કેલ છે. તેમણે ટિકટોક પર પ્રતિબંધ અને બાળકો માટે ઇન્ટરનેટના નિયમોના સંદર્ભમાં કહ્યું કે સરકારો નિયમો લાવી શકે છે, પરંતુ પરિવારો અને સમાજની પણ સમાન રીતે મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી છે.

રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) એ ભારતનું એક અગ્રણી હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદી વિચારધારા ધરાવતું સંગઠન છે, જે ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) ના વૈચારિક પાયા તરીકે કામ કરે છે. તે એક સ્વૈચ્છિક સંગઠન છે જે સામાજિક સેવા અને રાષ્ટ્ર નિર્માણના કાર્યોમાં જોડાયેલું છે.