સુપ્રીમ કોર્ટનો આદેશ: બોડીગાર્ડને તેનું લાયસન્સ ધરાવતું રિવોલ્વર પરત કરો

સુપ્રીમ કોર્ટે મહારાષ્ટ્ર સરકારને આદેશ આપ્યો છે કે તે એક ખાનગી બોડીગાર્ડનું લાયસન્સ ધરાવતું રિવોલ્વર આઠ અઠવાડિયાની અંદર પરત કરે. હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે કારણ કે લાંબા સમય સુધી હથિયાર જપ્ત રાખવાથી અરજદારની આજીવિકા પર ગંભીર અસર પડી રહી હતી.

જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ, આર મહાદેવન અને અપાલેશ કુમાર સિંઘની બેન્ચે આ મહત્વનો ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું કે મોહમ્મદ જમાલ મોહમ્મદ યુનુસ, જે છ સભ્યોના પરિવારની જવાબદારી સંભાળતા ખાનગી બોડીગાર્ડ છે, તેને નિર્દોષ છૂટ્યા પછી પણ એક દાયકાથી વધુ સમય સુધી તેના લાયસન્સ ધરાવતા રિવોલ્વરથી વંચિત રાખવામાં આવ્યો હતો. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નિર્દોષ છૂટ્યા સામેની અપીલ પેન્ડિંગ હોવી એ કોઈ વ્યક્તિનું હથિયાર અનિશ્ચિત સમય માટે જપ્ત રાખવાનું કારણ બની શકે નહીં.

બેન્ચે અરજદારની આજીવિકા પર પડતી અસરને જોડીને આ આદેશ આપ્યો હતો. કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે યુનુસ ખાનગી સુરક્ષા ક્ષેત્રમાં કાર્યરત છે અને આ ક્ષેત્રમાં નોકરી મેળવવા માટે રિવોલ્વરનું કબજો હોવું અત્યંત આવશ્યક છે. રિવોલ્વર વગર તે વ્યવસાયિક રીતે કામ કરી શકતો નથી, જેના કારણે તેના પરિવારના ગુજરાન સામે મુશ્કેલી ઊભી થઈ હતી. કોર્ટે એ પણ નોંધ્યું હતું કે નીચલી અદાલતોએ અપીલ પેન્ડિંગ હોવાના બહાને યુનુસની અરજી પર નિર્ણય લેવામાં અવરોધ ઊભો કર્યો હતો.

આ સમગ્ર મામલાની પૃષ્ઠભૂમિ ૨૦૧૨ની છે. જલગાંવના બજાર પેઠ પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાયેલી એફઆઈઆર હેઠળ હત્યાના પ્રયાસ, ઉશ્કેરણી અને પુરાવા નાશ કરવાના આરોપો તેમજ આર્મ્સ એક્ટ હેઠળ કેસ નોંધવામાં આવ્યો હતો. આ કેસમાં યુનુસને આઠમા આરોપી તરીકે નામ આપવામાં આવ્યું હતું. તપાસ દરમિયાન તેનું લાયસન્સ ધરાવતું રિવોલ્વર જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું.

માર્ચ ૨૦૧૩માં સેશન્સ કોર્ટે આ કેસમાં તમામ આઠ આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા. કોર્ટે તે સમયે નિર્દેશ આપ્યો હતો કે અપીલનો સમયગાળો પૂરો થયા પછી જપ્ત કરાયેલ વસ્તુઓ પરત કરી દેવામાં આવે. જોકે, યુનુસને તેનું હથિયાર પાછું મળ્યું નહીં.

યુનુસે જાન્યુઆરી ૨૦૧૪માં સેશન્સ કોર્ટમાં તેનું લાયસન્સ ધરાવતું હથિયાર પરત મેળવવા માટે અરજી કરી હતી. તેણે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે હથિયાર વગર તેને નોકરી મળવી મુશ્કેલ છે અને તે હથિયાર મુક્ત કરવા માટે કોઈપણ શરતોનું પાલન કરવા તૈયાર છે. પરંતુ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૫માં તેની અરજી ફગાવી દેવામાં આવી હતી, કારણ કે નિર્દોષ છૂટ્યા સામેની અપીલ હજુ પેન્ડિંગ હતી.

ત્યારબાદ યુનુસે બોમ્બે હાઈકોર્ટનો સંપર્ક કર્યો હતો. માર્ચ ૨૦૧૫માં હાઈકોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો હતો કે તેની અરજી પર નિર્દોષ છૂટ્યા સામેની અપીલની સુનાવણી સાથે જ વિચારણા કરવામાં આવશે. આ રીતે વર્ષો સુધી તેની અરજી અને અપીલ બંને પેન્ડિંગ રહી હતી. અંતે, બંધારણની કલમ ૩૨ હેઠળ મૂળભૂત અધિકારોના અમલીકરણ માટે યુનુસે સુપ્રીમ કોર્ટના દ્વાર ખખડાવ્યા હતા.

સુપ્રીમ કોર્ટે ક્રીમિનલ પ્રોસિજર કોડની કલમ ૪૫૨ નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ કલમ હેઠળ ફોજદારી અદાલતોને ટ્રાયલ પૂરી થયા પછી જપ્ત કરેલી મિલકતના નિકાલ અંગે નિર્ણય લેવાની સત્તા છે. કોર્ટે જણાવ્યું કે અદાલતે એ નક્કી કરવું જોઈએ કે કેસના સંજોગો મુજબ જપ્ત કરેલી મિલકત પરત કરવી જોઈએ કે તેને જપ્ત રાખવી જોઈએ.

કોર્ટે મહારાષ્ટ્ર સરકારને આઠ અઠવાડિયામાં રિવોલ્વર સોંપવા માટે જરૂરી પગલાં લેવા જણાવ્યું છે, પરંતુ આ માટે આર્મ્સ એક્ટ, ૧૯૫૯ હેઠળની તમામ કાયદેસરની જરૂરિયાતો અને શરતોનું પાલન કરવું પડશે. કોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ આદેશથી બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં નિર્દોષ છૂટ્યા સામે ચાલી રહેલી અપીલ પર કોઈ અસર પડશે નહીં.