કેરળમાં તમામ વયજૂથોમાં ખસરાનો ફેલાવો, નિષ્ણાતોએ રોગના અભ્યાસ પર પુનઃવિચારણા કરી

કેરળ રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓમાં ખસરાના કેસોમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. ખાસ કરીને કોઝિકોડ, મલપ્પુરમ અને પાલક્કડ જિલ્લાઓમાં આ રોગનો ફેલાવો વધુ જોવા મળ્યો છે. આ સ્થિતિને જોતા જાહેર આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ રોગના એપિડેમિયોલોજી (રોગવિજ્ઞાન) ના વિગતવાર પુનઃમૂલ્યાંકન કરવાની માંગ કરી છે, કારણ કે વર્ષોથી આ રોગના સ્વરૂપમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર થયો હોય તેમ જણાય છે.

ખસરો એક સમયે મુખ્યત્વે એક થી પાંચ વર્ષની વયના બાળકોને અસર કરતો રોગ હતો, પરંતુ હવે તે તમામ વયજૂથોમાં જોવા મળી રહ્યો છે. આમાં સંપૂર્ણ રસીકરણ કરાવી ચૂકેલી વ્યક્તિઓ અને નવ મહિનાથી ઓછી ઉંમરના શિશુઓનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેઓ નિયમિત રસીકરણ માટે હજુ પાત્ર નથી.

ઇન્ટિગ્રેટેડ ડિસીઝ સર્વેલન્સ પ્રોગ્રામના જણાવ્યા અનુસાર, ૬ નવેમ્બર સુધીમાં રાજ્યમાં ૮૨૪ કન્ફર્મ અને ૧,૬૮૧ સંભવિત ખસરાના કેસો નોંધાયા છે. ખસરા સંબંધિત ૫ મૃત્યુની જાણ કરવામાં આવી છે, જોકે અત્યાર સુધીમાં માત્ર એક જ મૃત્યુની પુષ્ટિ થઈ છે. નોંધનીય છે કે ૨૦૨૨-૨૩માં પણ કેસોમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો હતો.

યુનિવર્સલ ઇમ્યુનાઇઝેશન પ્રોગ્રામ (UIP) માં ૧૯૮૫માં ખસરાની રસી દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેમાં નવમા મહિને એક ડોઝ આપવામાં આવતો હતો. પ્રથમ ડોઝ પછીની ઇમ્યુનિટી ગેપ્સને દૂર કરવા અને રોગના નાબૂદિકરણ માટે ૨૦૧૦માં ૧૮ મહિનાની ઉંમરે બીજો ડોઝ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. નવ મહિનાની મર્યાદા એટલા માટે રાખવામાં આવી હતી જેથી માતા દ્વારા પ્લેસેન્ટા મારફતે ટ્રાન્સફર થયેલા એન્ટિબોડીઝ રસી દ્વારા મળતા પ્રતિસાદમાં દખલ ન કરે.

થ્રિશુર સરકારી મેડિકલ કોલેજના પીડિયાટ્રિક્સના ભૂતપૂર્વ પ્રોફેસર કે.કે. પુરુષોત્તમને જણાવ્યું હતું કે, "તાજેતરના રોગચાળામાં, અમે નવ મહિના પહેલા જ ખસરો થતા ઘણા શિશુઓ જોયા છે, સંભવતઃ કારણ કે વર્તમાન પેઢીની માતાઓમાં ખસરાના એન્ટિબોડીઝનું સ્તર ઓછું છે. વળી, મોટી ઉંમરના પુખ્ત વયના લોકોમાં પણ કેસો જોવા મળ્યા છે." તેમણે સૂચવ્યું છે કે રાજ્યે UIP હેઠળ કિશોરાવસ્થા દરમિયાન અથવા લગ્ન પહેલાં મહિલાઓ માટે રસીનો વધારાનો ડોઝ આપવાનું વિચારવું જોઈએ. તેમણે સ્ટેટ ટેકનિકલ એડવાઇઝરી ગ્રુપ ઓન ઇમ્યુનાઇઝેશનને આ પ્રસ્તાવ તપાસવા અને કિશોરીઓ તથા યુવાન મહિલાઓમાં પ્રોટેક્ટિવ એન્ટિબોડી લેવલ જાણવા માટે સેરોલોજિકલ અભ્યાસ કરાવવાની સલાહ આપી છે.

આ ચિંતા અન્ય સ્થળોના તથ્યો દ્વારા પણ સમર્થિત છે. ધ હિંદુના અહેવાલ મુજબ, ૨૦૨૩માં મુંબઈમાં ખસરાના મોટા ફેલાવા દરમિયાન ૩૧% થી વધુ કેસો નવ મહિનાથી ઓછી ઉંમરના શિશુઓમાં હતા. એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે માત્ર ૬૬.૮% માતાઓ પાસે જ તેમના શિશુઓને બચાવવા માટે પૂરતા એન્ટિબોડીઝ હતા.

મે ૨૦૨૫માં વેક્સિનમાં પ્રકાશિત વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન (WHO) ના એક રિપોર્ટમાં સ્વીકાર્યું હતું કે, જે મહિલાઓએ કુદરતી ચેપને બદલે રસીકરણ દ્વારા ઇમ્યુનિટી મેળવી હોય, તેઓ તેમના બાળકોમાં ઓછા સ્તરના એન્ટિબોડીઝ ટ્રાન્સફર કરી શકે છે. જોકે, નિષ્ણાતોએ નિષ્કર્ષ કાઢ્યો હતો કે ૯-૧૫ મહિનાની ઉંમરે પ્રથમ નિયમિત ડોઝની ભલામણ બદલવા માટે પુરાવા અપૂરતા છે.

રાજિવ ગાંધી સેન્ટર ફોર બાયોટેકનોલોજી (RGCB) દ્વારા કેરળ અને તમિલનાડુના ૪ થી ૧૮ વર્ષના ૬૮૪ બાળકો પર કરવામાં આવેલ અભ્યાસમાં, જેમને ઓછામાં ઓછા બે ડોઝ રસી મળી હતી, તેમાંથી ૮.૫% બાળકોમાં પ્રોટેક્ટિવ એન્ટિબોડી લેવલનો અભાવ હતો. ઓગસ્ટ ૨૦૨૫માં JAMA નેટવર્ક ઓપનમાં પ્રકાશિત આ અભ્યાસ મુજબ, ૮૯ બાળકો (૧૩%) માં ખસરા-સ્પેસિફિક IgM પોઝિટિવ હતું, જે તાજેતરના ચેપ અથવા બ્રેકથ્રુ ઇન્ફેક્શન સૂચવે છે. આમાં ૪૩૫ બાળકો (૬૩.૬%) ને ત્રીજો અને સાત બાળકોને ચોથો ડોઝ મળ્યો હોવા છતાં એન્ટિબોડી પ્રતિસાદ અલગ-અલગ જોવા મળ્યા હતા.