દિવાળી પહેલા સોના અને ચાંદીના ભાવમાં મોટો ઘટાડો

ધનતેરસ અને દિવાળીના પવિત્ર તહેવારો આવતા પહેલા બજારમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. અમર ઉજાલાના અહેવાલ મુજબ, મંગળવારે મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર સોના અને ચાંદીના ભાવમાં ભારે ઘટાડો નોંધાયો હતો. બજાર ખુલતાની સાથે જ ભાવમાં ₹૪,૪૦૦થી વધુનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. મંગળવારે સવારે ૧૦ વાગ્યાની આસપાસ, MCX પર ડિસેમ્બર ડિલિવરી ધરાવતું સોનું પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ ₹૧,૩૮,૮૭૫ ના સ્તર પર કારોબાર કરી રહ્યું હતું, જે ₹૧,૩૮૬ નો ઘટાડો દર્શાવે છે. ચાંદીના ભાવમાં તો વધુ મોટો ફટકો પડ્યો હતો, જેમાં ડિસેમ્બર ડિલિવરી ધરાવતી ચાંદી ૨ ટકાથી વધુ ઘટીને ₹૧,૭૯,૨૦૦ પ્રતિ કિલોગ્રામ પર આવી ગઈ હતી, જે ₹૪,૪૨૯ નો ઘટાડો છે.

ટીવી૯ ગુજરાતીના અહેવાલ મુજબ, અમદાવાદમાં સોનાના ભાવમાં વધારો નોંધાયો છે, પરંતુ લાંબા ગાળે ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. ૩ નવેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ અમદાવાદમાં ૨૪ કેરેટ સોનાનો ભાવ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ ₹૧,૩૯,૬૯૦ છે. આ સાથે ૨૨ કેરેટ સોનાનો ભાવ ₹૧,૨૮,૦૫૦ અને ૧૮ કેરેટનો ભાવ ₹૧,૦૪,૭૭૦ છે. ૨૪ કેરેટ અને ૧૮ કેરેટમાં ૦.૧૯% અને ૨૨ કેરેટમાં ૦.૨૦% નો વધારો જોવા મળ્યો છે. જોકે, ૩ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ ના રોજ ૨૪ કેરેટ સોનાનો ભાવ ₹૧,૪૯,૨૩૦ હતો, જેની સરખામણીએ આજના ભાવમાં ₹૯,૫૪૦ નો ઘટાડો થયો છે.

અમદાવાદમાં સોનાના ભાવના છેલ્લા ૧૦ દિવસના રેકોર્ડ પણ મહત્વના છે. ટીવી૯ ગુજરાતીના અહેવાલ મુજબ, છેલ્લા ૧૦ દિવસમાં સોનાનો સૌથી વધુ ભાવ ૨૮ અને ૨૯ ઓક્ટોબરના રોજ નોંધાયો હતો, ત્યારે ૨૪ કેરેટ સોનું ₹૧,૪૪,૦૦૦, ૨૨ કેરેટ ₹૧,૩૨,૦૦૦ અને ૧૮ કેરેટ ₹૧,૦૮,૦૦૦ હતું. જ્યારે ૩૧ ઓક્ટોબર અને ૧ નવેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ સૌથી ઓછો ભાવ નોંધાયો હતો, જેમાં ૨૪ કેરેટ ₹૧,૩૮,૯૩૦, ૨૨ કેરેટ ₹૧,૨૭,૩૫૦ અને ૧૮ કેરેટ ₹૧,૦૪,૨૦૦ હતું.

વધુમાં, અમદાવાદમાં ફિઝિકલ સોનું અને ગોલ્ડ ETF વચ્ચેના ખર્ચનો તફાવત પણ નોંધપાત્ર છે. ૨૪ કેરેટ સોનાની મૂળ કિંમત ₹૧,૩૯,૬૯૦ અને ૩% GST (₹૪,૧૯૦.૭૦) સરખા છે, પરંતુ ફિઝિકલ સોનામાં ઘડામણ, વેસ્ટેજ અને હોલમાર્કિંગ ચાર્જ ઉમેરાતા તે ₹૧,૬૩,૪૭૨.૩૦ થી ₹૧,૭૬,૨૦૯.૪૦ માં પડે છે, જ્યારે ગોલ્ડ ETF માં આ વધારાના ખર્ચ વગર તે ₹૧,૪૦,૩૮૮.૪૫ થી ₹૧,૪૧,૦૮૬.૯૦ માં છે.

બીબીસી હિન્દીના અહેવાલ મુજબ, કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં આ ઘટાડા પાછળ અનેક વૈશ્વિક કારણો જવાબદાર છે. કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં સતત બીજા મહિના માટે નકારાત્મક વળતર નોંધાયું છે. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો, મોંઘવારી વધવાની આશંકા અને અમેરિકામાં વ્યાજ દરોમાં સંભવિત વધારાની ચિંતાઓએ બજાર પર દબાણ વધાર્યું છે. આ ઉપરાંત, ટેક કંપનીઓના શેરમાં ઘટાડો પણ જોવા મળ્યો છે, જેનું કારણ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ પાછળ થતા ખર્ચ પરથી મળતા વળતર અંગેની ચિંતાઓ છે.

ડીએચએફ કેપિટલના બાસ કુઈઝમેને એક નોંધમાં જણાવ્યું હતું કે, સખત નાણાકીય નીતિની અપેક્ષાઓ એ અસ્કયામતો પર દબાણ લાવે છે જેના પર કોઈ વ્યાજ કે નિયમિત આવક મળતી નથી. તે જ રીતે, તેલના ભાવમાં મજબૂતીથી મોંઘવારી લાંબા સમય સુધી ઊંચી રહેવાની ચિંતાઓ વધી રહી છે. જો તેલના ભાવમાં ઘટાડો થાય તો સોના પરનું દબાણ ઓછું થઈ શકે છે, પરંતુ અમેરિકાના રોજગારના આંકડા અને સપ્લાય ચેઇનમાં અવરોધો આ સ્થિતિને બદલી શકે છે.

વૈશ્વિક બજારમાં કોમેક્સ (COMEX) પર પણ સોનાના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. બીબીસી હિન્દીના અહેવાલ મુજબ, ઓક્ટોબરના અંત સુધીમાં કોમેક્સ પર સોનાની કિંમત ૭.૨૬ ટકા ઘટીને ૩,૮૮૪.૯ ડોલર પ્રતિ ઔંસ પર આવી ગઈ હતી. સોનાએ ૩,૯૦૦ ડોલરનો ટેકનિકલ સપોર્ટ લેવલ પણ તોડી નાખ્યો છે અને હવે તે ૩,૬૫૦-૩,૭૫૦ ડોલરના સપોર્ટ લેવલ સુધી ઘટી શકે છે, જ્યારે તેને સુધારવા માટે ૪,૫૫૦ ડોલરનો લેવલ પાર કરવો પડશે. ચાંદીના ભાવમાં પણ ૧૯.૧ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે અને તે ૪૯.૧૩ ડોલર પ્રતિ ઔંસ પર બંધ થયું છે. ચાંદી માટે ૫૪ ડોલરનો સપોર્ટ તૂટ્યા બાદ તે ૪૮.૯ ડોલર સુધી પહોંચ્યું છે અને હવે ૪૨-૪૩ ડોલર સુધી ઘટી શકે છે. જાન્યુઆરીમાં ૫,૫૯૫ ડોલરના રેકોર્ડ સ્તરથી સોનાના ભાવમાં ૩૦ ટકાનો ઘટાડો થયો છે.

રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકામાં વ્યાજ દરો લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહેશે તેવી આશંકા અને એશિયામાં નબળી માંગને કારણે સોના પર દબાણ છે. જોકે, વિશ્લેષકોના મતે જ્યારે સોનાની કિંમત ૪,૦૦૦ ડોલરથી નીચે જાય છે, ત્યારે સેન્ટ્રલ બેંકો દ્વારા તેની ખરીદી વધવાની શક્યતા રહે છે. એચએસબીસીના જણાવ્યા અનુસાર, ચાંદીની ઇન્ડસ્ટ્રી અને જ્વેલરી માટેની માંગ ઘટી રહી છે. બેંકને અપેક્ષા છે કે ૨૦૨૭ માં ચાંદીની સરેરાશ કિંમત ૬૪ ડોલર પ્રતિ ઔંસ રહેશે, જ્યારે આ વર્ષ માટે અંદાજ ૭૧ ડોલર છે. હાલમાં સોનાના એક ઔંસ માટે ૭૯ ઔંસ ચાંદીની જરૂર પડે છે, જે ૧૧ મહિનાનો સૌથી ઊંચો રેશિયો છે. જાન્યુઆરીમાં આ રેશિયો ૪૬ હતો.

અમેરિકાના એલ્કેપી સિક્યોરિટીઝના જતિન ત્રિવેદીના જણાવ્યા મુજબ, જ્યાં સુધી અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વની નાણાકીય નીતિ અને વ્યાજ દરમાં ઘટાડા અંગે સ્પષ્ટતા નહીં થાય, ત્યાં સુધી કિંમતી ધાતુઓમાં અસ્થિરતા ચાલુ રહેશે. જોકે, ધનતેરસ અને દિવાળીની ખરીદી માટે આ ઘટાડો ગ્રાહકો માટે સારો અવસર બની શકે છે.

સ્થાનિક સ્તરે પણ બજારમાં મિશ્ર સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે. સંદેશના અહેવાલ મુજબ, વડોદરાના વાઘોડિયા તાલુકાના જરોદ ગામના બજારમાં દિવાળીના તહેવાર નજીક હોવા છતાં ઘરાકીનો અભાવ છે. વેપારીઓએ માલનો સ્ટોક કરી લીધો છે, પરંતુ ગ્રાહકોની રાહ જોઈ રહ્યા છે. ફટાકડાની દુકાનો શરૂ થઈ ગઈ છે, ઇલેક્ટ્રોનિક્સમાં ફ્રિજનું આકર્ષણ છે, અને રંગોળી તથા દીવાઓના વેચાણ માટે લારીઓ પણ શરૂ થઈ ગઈ છે. કપડાના વેપારીઓ પણ સ્ટોક સાથે તૈયાર છે, પરંતુ બજારમાં ઓછી ઘરાકીને કારણે વેપારીઓ ચિંતિત છે.

આ દરમિયાન, ગુજરાત સરકારે દિવાળીના વેકેશન માટે ૯ નવેમ્બરના રોજ રજા જાહેર કરી છે, જ્યારે ૨૮ નવેમ્બરના રોજ કચેરીઓ કામ કરશે તેમ ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ જણાવવામાં આવ્યું છે.

કોમેક્સ (કોમોડિટી એક્સચેન્જ ઇન્ક) એ અમેરિકાનું મુખ્ય બજાર હતું જ્યાં સોના અને ચાંદીના કોન્ટ્રાક્ટની લેવડદેવડ થતી હતી. જ્યારે એમસીએક્સ (મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ) એ ભારતનું એક્સચેન્જ હતું જ્યાં સોના અને ચાંદીના ફ્યુચર ટ્રેડિંગ થતા હતા.