ભારતમાં એનિમિયા નિવારણ માટે બહુઆયામી આહાર વ્યૂહરચના અપનાવવા નિષ્ણાતોનો અનુરોધ

ભારતમાં મહિલાઓ અને બાળકોમાં એનિમિયાનું ઊંચું પ્રમાણ દાયકાઓથી યથાવત છે, જેને રોકવા માટે હવે માત્ર આયર્ન અને ફોલિક એસિડ (IFA) ટેબ્લેટ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે બહુઆયામી આહાર વ્યૂહરચના અપનાવવી અનિવાર્ય બની છે. 'ધ હિન્દુ'ના અહેવાલ મુજબ, અત્યાર સુધી એનિમિયાને માત્ર આયર્નની ઉણપ સાથે જોડીને જોવામાં આવતું હતું, જે એક મોટી ભૂલ સાબિત થઈ છે. રાષ્ટ્રીય સર્વેક્ષણો દર્શાવે છે કે આયર્નની ઉણપ એ એનિમિયાનું મુખ્ય કારણ નથી. વાસ્તવમાં, એનિમિયાના એક-તૃતીયાંશ કિસ્સાઓમાં કોઈ પણ પ્રકારની સૂક્ષ્મ પોષકતત્વોની ઉણપ કે સ્પષ્ટ કારણ જોવા મળતું નથી.

નિષ્ણાતોના મતે, પ્રશ્ન માત્ર આયર્ન લેવાનો નથી, પરંતુ તે શરીરમાં કેટલી સારી રીતે શોષાય છે અને હિમોગ્લોબિન બનાવવા માટે તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે થાય છે તે મહત્વનું છે. અત્યાર સુધી સરકાર દ્વારા બે મુખ્ય વ્યૂહરચનાઓ અમલમાં મૂકવામાં આવી છે: પ્રથમ, મહિલાઓ અને બાળકો માટે IFA ટેબ્લેટનું વિતરણ અને બીજી, મુખ્ય ખાદ્ય પદાર્થોનું ફરજિયાત ફોર્ટિફિકેશન. જોકે, આ વ્યૂહરચનાઓ વાસ્તવિક પરિસ્થિતિમાં અપેક્ષિત પરિણામો આપવામાં નિષ્ફળ રહી છે. ફોર્ટિફિકેશન જેવી વ્યાપક વ્યૂહરચના ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સમાં સફળ રહી શકે છે, પરંતુ સામાન્ય વસ્તીમાં તેના ફાયદા મર્યાદિત છે અને જેમને તેની જરૂર નથી તેમના માટે તે નુકસાનકારક પણ સાબિત થઈ શકે છે.

આ પરિસ્થિતિમાં બે મહત્વના પ્રશ્નો ઉભા થાય છે: શું ભારતીય આહારમાં ખરેખર આયર્નનું પ્રમાણ ઓછું છે અને શું આપવામાં આવતું આયર્ન યોગ્ય રીતે શોષાય છે? નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે એનિમિયાના નિવારણ માટે હવે પરંપરાગત અભિગમ બદલીને વધુ વૈજ્ઞાનિક અને બહુઆયામી અભિગમ અપનાવવાની જરૂર છે. માત્ર દવાઓ પર આધાર રાખવાને બદલે આહારની ગુણવત્તા અને પોષક તત્વોના શોષણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જરૂરી છે.

ભારતમાં દાયકાઓથી આ સમસ્યાના નિરાકરણ માટે વિવિધ સરકારી કાર્યક્રમો ચલાવવામાં આવ્યા છે, પરંતુ એનિમિયાના દરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો લાવવામાં પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે હવે વૈજ્ઞાનિક પુરાવાઓ અને આહાર પદ્ધતિઓમાં સુધારા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.