ટીબીના છ મહિનાના ટ્રીટમેન્ટ રેજીમેન માટેનો પેટન્ટ અરજીનો ઇન્ડિયન પેટન્ટ ઓફિસ દ્વારા અસ્વીકાર

ઇન્ડિયન પેટન્ટ ઓફિસે મંગળવારે ડ્રગ-રેઝિસ્ટન્ટ ટ્યુબરક્યુલોસિસ (ટીબી) ના છ મહિનાના ટ્રીટમેન્ટ રેજીમેન માટેની પેટન્ટ અરજીને નકારી કાઢી છે. આ અરજી BPaL માટે કરવામાં આવી હતી, જે બેડાક્વિલીન, પ્રેટોમાનાઇડ અને લિનેઝોલિડ દવાઓના સંયોજનથી બનેલું છે. આ સંયોજન દ્વારા ટીબીની સારવારનો સમયગાળો ઘટાડીને છ મહિના કરી શકાય છે. વિરોધ કરનાર જૂથોના સંયુક્ત નિવેદન મુજબ, આ નિર્ણયથી ભારત અને અન્ય દેશોમાં જનરિક સ્પર્ધા વધવા અને દવાઓના ભાવ ઘટવા માટેના દ્વાર ખુલી શકે છે.

અમેરિકા સ્થિત બિન-લાભકારી સંસ્થા 'ગ્લોબલ એલાયન્સ ફોર ટીબી ડ્રગ ડેવલપમેન્ટ' (TB Alliance), જેણે પ્રેટોમાનાઇડ વિકસાવ્યું છે, તેણે આ પેટન્ટ માટે અરજી કરી હતી. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) દ્વારા યોગ્ય દર્દીઓ માટે BPaL ને એક સંપૂર્ણ મૌખિક સારવાર તરીકે ભલામણ કરવામાં આવી છે. આ પદ્ધતિ જૂની સારવારની જગ્યા લે છે, જેમાં એક વર્ષથી વધુ સમય લાગતો હતો અને દરરોજ પીડાદાયક ઇન્જેક્શન લેવા પડતા હતા. ભારતના રાષ્ટ્રીય ટીબી કાર્યક્રમ હેઠળ, ૧૫,૦૦૦ થી વધુ દર્દીઓએ BPaLM સારવાર શરૂ કરી છે, જેમાં ચોથી દવા મોક્સીફ્લોક્સાસિન ઉમેરવામાં આવી છે.

આ પેટન્ટનો અસ્વીકાર ૨૦૨૦ માં દાખલ કરવામાં આવેલા બે પ્રી-ગ્રાન્ટ વિરોધ પછી કરવામાં આવ્યો છે. ભારતીય પેટન્ટ કાયદા હેઠળ કોઈપણ વ્યક્તિ પેટન્ટ મંજૂર થાય તે પહેલાં તેને પડકારી શકે છે. પ્રથમ વિરોધ સંકલ્પ રિહેબિલિટેશન ટ્રસ્ટના એલ્ડ્રેડ ટેલિસ અને બે વાર ટીબીમાંથી બચેલા ગણેશ આચાર્ય દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો, જેને લોયર્સ કલેક્ટિવ અને મેડિસિન્સ સેન્સ ફ્રન્ટિયર્સના એક્સેસ કેમ્પેઈનનો ટેકો મળ્યો હતો. બીજો વિરોધ થર્ડ વર્લ્ડ નેટવર્ક (TWN) ના ટેકા સાથે ડેલ્હી નેટવર્ક ઓફ પોઝિટિવ પીપલ (DNP+) દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો.

વિરોધકર્તાઓના જણાવ્યા અનુસાર, બેડાક્વિલીન, પ્રેટોમાનાઇડ અને લિનેઝોલિડનું સંયોજન તેમજ ટૂંકી સારવારમાં તેનો ઉપયોગ ૨૦૧૫ ના અગાઉના વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો અને ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સમાં પહેલેથી જ દર્શાવવામાં આવ્યો હતો. તેમણે દલીલ કરી હતી કે જાણીતી દવાઓને જોડવાથી કોઈ નવું સંશોધન સાબિત થતું નથી જે નવી પેટન્ટ માટે યોગ્ય હોય. નોંધનીય છે કે ૨૦૨૩ માં પેટન્ટ ઓફિસે જોનસન એન્ડ જોનસન દ્વારા બેડાક્વિલીન પર તેની પેટન્ટ લંબાવવાની અરજી પણ નકારી કાઢી હતી.

DNP+ ના લૂન ગાંગટેએ નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, જે લોકોએ ટીબીની સારવાર લીધી છે તેઓ જ જાણે છે કે પીડાદાયક ઇન્જેક્શન સાથે એક વર્ષથી વધુ સમય સુધી એન્ટિબાયોટિક્સ લેવાનો અનુભવ કેવો હોય છે. ટૂંકી, મૌખિક અને અસરકારક સારવારની સુલભતાનો અર્થ કામ પર પાછા ફરવું, પરિવારોની સંભાળ રાખવી અને જીવન ફરીથી બનાવવાનો છે. WHO મુજબ, ૨૦૨૪ માં ભારતમાં અંદાજે ૨૭.૧ લાખ નવા ટીબીના કેસ નોંધાયા હતા, જે વૈશ્વિક કુલ કેસોના લગભગ ચોથા ભાગ છે.

BPaL સંયોજન માટે આર્મેનિયા, અઝરબૈજાન, બેલારુસ, બલ્ગેરિયા, ઇન્ડોનેશિયા, કઝાકિસ્તાન, કિર્ગિસ્તાન, રશિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા, તાજિકિસ્તાન અને તુર્કમેનિસ્તાન એમ ૧૧ દેશોમાં પેટન્ટ આપવામાં આવી છે અને તે ૨૦૩૬ માં સમાપ્ત થવાની છે.