મણિપુરમાં તમામ સશસ્ત્ર જૂથો સામે નિષ્પક્ષ કાર્યવાહી કરવાની દિલ્હી પેનલની માંગ

દિલ્હીમાં આયોજિત એક મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા દરમિયાન, નિષ્ણાતોના એક પેનલે જણાવ્યું હતું કે મણિપુરમાં જાહેર વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા અને કાયમી શાંતિનો માર્ગ મોકળો કરવા માટે સુરક્ષા વ્યવસ્થાની વ્યાપક સમીક્ષા, સશસ્ત્ર જૂથો સામે નિષ્પક્ષ કાર્યવાહી અને ગેરકાયદેસર શસ્ત્રોની રિકવરી અત્યંત આવશ્યક છે. NDTVના અહેવાલ મુજબ, પેનલે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે મણિપુરના સંકટને માત્ર કાયદો અને વ્યવસ્થા અથવા સુરક્ષાના મુદ્દા તરીકે જોઈ શકાશે નહીં, કે તેને માત્ર વંશીય વિભાજનના દ્રષ્ટિકોણથી પણ જોવામાં આવશે નહીં. આ સંકટના ઉકેલ માટે વ્યાપક રાજકીય અને સામાજિક પ્રતિસાદની જરૂર છે જેથી લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સંકટના મૂળ કારણોની તપાસ કરી શકાય અને સંભવિત ઉકેલો શોધી શકાય.

ચર્ચા દરમિયાન એક મુખ્ય ચિંતા મણિપુરમાં ગેરકાયદેસર શસ્ત્રો અને સશસ્ત્ર જૂથોની સતત હાજરી અંગે વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. પેનલે માંગ કરી હતી કે વંશીય ઓળખ અથવા સામુદાયિક જોડાણને ધ્યાનમાં લીધા વિના તમામ સશસ્ત્ર સંગઠનો સામે નિષ્પક્ષ કાર્યવાહી કરવામાં આવે. આ સાથે જ, લૂંટાયેલા અને ગેરકાયદેસર રીતે રાખવામાં આવેલા શસ્ત્રોને રિકવર કરવા માટે અસરકારક પગલાં લેવાની પણ જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

ચર્ચામાં ભાગ લેનારાઓએ જણાવ્યું હતું કે કોઈપણ સંકટના ઉકેલ માટે સમાધાન કે સુલેહ એ કેન્દ્રમાં હોવી જોઈએ. મણિપુરના સમુદાયો તેમની અલગ ઓળખ, ઐતિહાસિક અનુભવો અને રાજકીય આકાંક્ષાઓ હોવા છતાં, શાંતિપૂર્ણ સહઅસ્તિત્વ માટે તેમની પાસે અન્ય કોઈ વ્યવહારુ વિકલ્પ નથી. ભારતની વિવિધતામાં એકતાની બંધારણીય પ્રતિબદ્ધતા સાથે આ મુદ્દાને જોડતા, સહભાગીઓએ ચેતવણી આપી હતી કે મણિપુરમાં સામુદાયિક સહઅસ્તિત્વનું ધોવાણ રાજ્યની બહાર પણ અસરો લાવી શકે છે.

વંશીય પાયે પ્રદેશોને પુનર્ગઠિત કરવાના પ્રસ્તાવ સામે પણ ચર્ચામાં અસંમતિ વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. પેનલના સભ્યોએ દલીલ કરી હતી કે અલગ પ્રદેશો બનાવવાથી ઓળખ અને અન્ય બાબતો અંગેના મૂળ વિવાદો આપમેળે ઉકેલાશે નહીં. આસામના અનુભવનો ઉલ્લેખ કરતા, તેમણે અવલોકન કર્યું હતું કે ઓવરલેપિંગ પ્રાદેશિક દાવાઓ અને સ્પર્ધક રાજકીય આકાંક્ષાઓથી ઉદ્ભવતા સંઘર્ષો માટે પ્રાદેશિક વિભાજન હંમેશા ટકાઉ ઉકેલ નથી હોતો.

પેનલે વર્તમાન પરિસ્થિતિ પર ડ્રગ ઇકોનોમી અને સરહદ પારના ગુનાખોરી નેટવર્કના પ્રભાવની પણ તપાસ કરી હતી. સહભાગીઓએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે મ્યાનમારથી કામ કરતા વ્યક્તિઓ સહિતના સ્વાર્થી હિતો નાર્કોટિક્સ નેટવર્કનો ઉપયોગ કરીને પ્રદેશના વિકાસને પ્રભાવિત કરવા અને અસ્થિરતા વધારવા માટે કરી રહ્યા છે. આ સમસ્યાનો સામનો કરવા માટે, મીટિંગમાં ગેરકાયદેસર અફીણની ખેતીને ઓળખવા અને તેને નિશાન બનાવવા માટે ડ્રોન, સેટેલાઇટ ઇમેજરી અને હવાઈ દેખરેખના ઉપયોગની ભલામણ કરવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત, નાર્કોટિક્સ વેપારને ટેકો આપતા નાણાકીય નેટવર્ક, તસ્કરીના માર્ગો અને અન્ય ગુનાહિત માળખાઓ સામે સઘન કાર્યવાહી કરવાની પણ સૂચના આપવામાં આવી હતી.

ચર્ચા દરમિયાન કુકી બળવાખોર જૂથો સાથેના સસ્પેન્શન ઓફ ઓપરેશન્સ (SoO) કરારની સમીક્ષા કરવાની પણ માંગ કરવામાં આવી હતી. પેનલે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો કે શું આ વ્યવસ્થા તેના નિર્ધારિત ઉદ્દેશ્યો પ્રાપ્ત કરવામાં સફળ રહી છે. આ કરારના અમલીકરણ, દેખરેખ પદ્ધતિઓ અને તેની એકંદર અસરકારકતાની સંપૂર્ણ તપાસ કરવાની પણ માંગ કરવામાં આવી હતી. નોંધનીય છે કે, આ ત્રિપક્ષીય SoO કરાર ૨૦૦૮માં કેન્દ્ર સરકાર, મણિપુર સરકાર અને બે અમ્બ્રેલા સંગઠનો હેઠળ કાર્યરત બે ડઝનથી વધુ સશસ્ત્ર જૂથો વચ્ચે કરવામાં આવ્યો હતો. આ બે અમ્બ્રેલા સંગઠનોમાં કુકી નેશનલ ઓર્ગેનાઈઝેશન (KNO) અને યુનાઈટેડ પીપલ્સ ફ્રન્ટ (UPF) નો સમાવેશ થાય છે.

કરારના નિયમો મુજબ, સભ્યોએ નિર્ધારિત કેમ્પમાં રહેવું જરૂરી હતું અને તેમના શસ્ત્રોને લોક કરેલા સ્ટોરેજમાં રાખવાના હતા, જેનું સમયાંતરે નિરીક્ષણ થતું હતું. એક સંયુક્ત દેખરેખ જૂથને તેના અમલીકરણ પર દેખરેખ રાખવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી અને કરારના વિસ્તરણ માટે દર વર્ષે તેની સમીક્ષા કરવામાં આવતી હતી. પુનર્વસન વ્યવસ્થાના ભાગ રૂપે, કરાર હેઠળ આવતા સભ્યોને માસિક ₹૬,૦૦૦ સ્ટાઈપેન્ડ આપવામાં આવતું હતું. આ પહેલનો હેતુ પહાડી જિલ્લાઓમાં હિંસા ઘટાડવાનો, વિરોધ પ્રતિકારક કામગીરીનો બોજ ઘટાડવાનો અને રાજકીય વાટાઘાટો તથા વિકાસ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું કરવાનો હતો.

દિલ્હીની આ મીટિંગમાં ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે સશસ્ત્ર સંગઠનો સાથેના કોઈપણ કરારમાં શસ્ત્રો છોડાવવા અને જવાબદારી તરફ પ્રગતિ દર્શાવવી આવશ્યક છે. સહભાગીઓએ જણાવ્યું હતું કે માત્ર સુરક્ષા કામગીરી દ્વારા મણિપુરમાં કાયમી શાંતિ લાવી શકાશે નહીં, જો તેની સાથે વિશ્વસનીય રાજકીય પ્રક્રિયા ન હોય. કોઈપણ વાટાઘાટો જે જવાબદારી અને કાયદાના નિષ્પક્ષ અમલીકરણ વગર કરવામાં આવે, તે જાહેર વિશ્વાસ ફરીથી કેળવવા માટે અપૂરતી રહેશે.

આ ચર્ચાનું આયોજન મેતેઈ એલાયન્સ અને મેતેઈ હેરિટેજ સોસાયટી (MHS) દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. મેતેઈ એલાયન્સ એ મણિપુરના મેતેઈ સમુદાયના નાગરિક સમાજના સંગઠનોનું વૈશ્વિક અમ્બ્રેલા બોડી છે, જ્યારે MHS એ વિકાસ અને શાંતિપૂર્ણ સહઅસ્તિત્વ માટે કાર્યરત સમુદાયનું નાગરિક સમાજનું જૂથ છે. આ પેનલની ચર્ચામાં પત્રકાર સુબીર ભૌમિક, લેફ્ટનન્ટ જનરલ હિમાલયા સિંહ (નિવૃત્ત), પ્રોફેસર આરંભમ નોની અને એસી ખારીંગપમ, તેમજ મણિપુરના મુખ્યમંત્રીના પૂર્વ સલાહકાર રજત સેઠી હાજર રહ્યા હતા.