કેન્દ્ર સરકારે બળાત્કાર અને બાળ ઉત્પીડનના કેસો માટે ૮૫૦ ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટોને આપી મંજૂરી

News18ના અહેવાલ મુજબ, દેશમાં મહિલાઓ અને બાળકો સામેના ગુનાઓમાં ન્યાય પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. નવી દિલ્હી ખાતે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કેબિનેટની બેઠક બાદ, કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે બળાત્કાર અને બાળ ઉત્પીડનના કેસોના ઝડપી નિકાલ માટે ૮૫૦ નવી ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટોની સ્થાપના કરવાનો નિર્ણય લેવાયાની જાહેરાત કરી હતી. આ નિર્ણય બુધવાર, ૪ નવેમ્બરના રોજ યોજાયેલી કેબિનેટ બ્રીફિંગ દરમિયાન જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.

મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રસ્તાવિત અદાલતોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જાતીય અપરાધો, ખાસ કરીને મહિલાઓ અને બાળકો સાથે જોડાયેલા કેસોમાં ઝડપી સુનાવણી અને તેનો નિકાલ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. દેશમાં બળાત્કાર અને પ્રોટેક્શન ઓફ ચિલ્ડ્રન ફ્રોમ સેક્સ્યુઅલ ઓફેન્સ (POCSO) એક્ટ હેઠળના પેન્ડિંગ કેસોની સતત ચિંતા વચ્ચે આ જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ સંવેદનશીલ કેસોમાં ન્યાય વિલંબિત ન થાય અને કાનૂની કાર્યવાહી ઝડપી બને તે માટે આ સમર્પિત ન્યાયિક વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં આવી રહી છે.

કેન્દ્ર સરકારની આ નવી જાહેરાત દેશભરમાં ચાલી રહેલા હાલના ફાસ્ટ ટ્રેક સ્પેશિયલ કોર્ટ્સ (FTSCs)ના અભિયાનને આગળ વધારી રહી છે. અગાઉ ૨૦૧૮ના ક્રિમિનલ લૉ (એમેન્ડમેન્ટ) એક્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટની માર્ગદર્શિકા બાદ, ઓક્ટોબર ૨૦૧૯માં કેન્દ્ર પ્રાયોજિત યોજના શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ યોજનાનો હેતુ પીએસઓ (POCSO) એક્ટ, ૨૦૧૨ અને બળાત્કારના પેન્ડિંગ કેસોનો સમયબદ્ધ નિકાલ કરવાનો છે.

મંત્રાલયના આંકડા મુજબ, ૩૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ સુધીમાં દેશના ૨૯ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ૩૯૮ વિશિષ્ટ પોક્સો કોર્ટો સહિત કુલ ૭૭૫ ફાસ્ટ ટ્રેક સ્પેશિયલ કોર્ટો કાર્યરત હતી. આ યોજનાને અગાઉ ૩૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ સુધી કામચલાઉ ધોરણે લંબાવવામાં આવી હતી. જોકે, કેસોનો મોટો બેકલોગ અને ન્યાયિક કાર્યવાહીમાં થતો વિલંબ હજુ પણ મોટા પડકારો છે, જેને પહોંચી વળવા આ ૮૫૦ નવી કોર્ટોની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

આ બેઠકમાં માત્ર ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટ જ નહીં, પરંતુ સ્વચ્છ ઊર્જા ક્ષેત્રને મજબૂત કરવા માટે ૯૨ GWhની ગ્રીડ-સ્કેલ એનર્જી સ્ટોરેજ સ્કીમને પણ મંજૂરી આપવામાં આવી છે. મંત્રી વૈષ્ણવે જણાવ્યું હતું કે ભારતે સ્વચ્છ ઊર્જા ક્ષેત્રે વૈશ્વિક સ્તરે માન્યતા મેળવી છે. આ નવી ગ્રીડ-સ્કેલ ઊર્જા સંગ્રહ યોજના રાજ્ય સરકારોના સહયોગથી અમલમાં મૂકવામાં આવશે અને દેશભરમાં તેનું યોગ્ય વિતરણ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે. આનાથી રિન્યુએબલ એનર્જીનો સંગ્રહ કરવા અને તેને વીજળી ગ્રીડમાં એકીકૃત કરવા માટેનું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મજબૂત બનશે.

આ ઉપરાંત, કેબિનેટે ક્રિટિકલ મિનરલ્સ મિશન હેઠળ મહત્ત્વના ખનિજોની પ્રોસેસિંગ માટેની યોજનાને પણ મંજૂરી આપી છે. મંત્રી વૈષ્ણવે સમજાવ્યું કે આ પહેલ માઇનિંગ દ્વારા મેળવવામાં આવતા કાચા માલ તેમજ રિસાયક્લિંગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, જેથી તેને મેન્યુફેક્ચરિંગ માટે યોગ્ય સ્વરૂપમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય. આ ડગલું ઘરેલુ પ્રોસેસિંગ ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવા અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ઇકોસિસ્ટમને ટેકો આપવા માટે લેવાયું છે.

સરકારે ડેટાબેઝ ડેવલપમેન્ટ માટે પણ ₹૪,૦૦૦ કરોડથી વધુના ફંડ સાથેની એક નવી યોજનાને મંજૂરી આપી છે. વડાપ્રધાનની અધ્યક્ષતામાં લેવાયેલા આ નિર્ણય હેઠળ વિવિધ સરકારી યોજનાઓ માટે વિશ્વસનીય ડેટાબેઝ તૈયાર કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવશે. મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે કૌશલ્ય વિકાસ (skill development), સર્વેક્ષણો અને મૂલ્યાંકન જેવા ક્ષેત્રો પર આ યોજના હેઠળ વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરાશે.

આ પત્રકાર પરિષદમાં ચીફ ઓફ ડિફરન્સ સ્ટાફ (CDS) જનરલ સુબ્રમણીએ અગ્નિવીરો સંબંધિત એક મોટો નિર્ણય જાહેર કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે કેબિનેટે એવા અગ્નિવીરો માટે બીજા કાર્યકાળ તરીકે વધારાના બે વર્ષની જોગવાઈને મંજૂરી આપી છે, જેઓ તેમની પ્રારંભિક ચાર વર્ષની મુખ્તિયારી પછી કાયમી ધોરણે પસંદગી પામ્યા નથી.

વર્તમાન અગ્નિપથ ભરતી માળખા મુજબ, ૨૫ ટકા અગ્નિવીરોને સેનામાં કાયમી ધોરણે સામેલ કરવામાં આવે છે, જ્યારે બાકીના ૭૫ ટકા અગ્નિવીરો ચાર વર્ષ પૂરા કર્યા બાદ મુક્ત થાય છે. સીડીએસના જણાવ્યા અનુસાર, ૨૦૨૨માં આ યોજના શરૂ થઈ ત્યારથી સરકાર અગ્નિવીરોના પ્રદર્શનનું સતત મૂલ્યાંકન કરી રહી છે અને સકારાત્મક પ્રતિસાદ મળ્યો છે.

આ વધારાના બે વર્ષના સમયગાળાને કારણે બાકી રહેલા અગ્નિવીરોને સશસ્ત્ર દળોમાં સેવા આપવાની વધુ એક તક મળશે. આ સમયગાળા દરમિયાન તેમને ઊંચું મહેનતાણું અને વધારાના 'સેવા નિધિ' લાભો પણ પ્રાપ્ત થશે. સીડીએસએ વધુમાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે નિર્ધારિત પાત્રતા અને પસંદગીના માપદંડોને આધીન તમામ અગ્નિવીરોને ભવિષ્યમાં નિયમિત સૈનિક બનવાની તક પણ પૂરી પાડવામાં આવશે.