પ્રદૂષણ અને ફેફસાના કેન્સર વચ્ચેના સંબંધ જાણવા AIIMS દ્વારા અભ્યાસ શરૂ

નવી દિલ્હીની ઓલ ઇન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સિસ (AIIMS) દ્વારા પ્રદૂષિત હવાના લાંબા ગાળાના સંપર્કને કારણે ફેફસાના કેન્સરનું જોખમ કેટલું વધે છે, તે જાણવા માટે ભારતનો પ્રથમ પોપ્યુલેશન-લેવલ અભ્યાસ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. News18 ના અહેવાલ મુજબ, આ અભ્યાસમાં ખાસ કરીને એવા લોકો પર ધ્યાન આપવામાં આવશે જેમણે ક્યારેય ધૂમ્રપાન કર્યું નથી.

આ અભ્યાસનું નામ AIRCARE (Air Pollution and Cancer Research Ecosystem) રાખવામાં આવ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ લગભગ ત્રણ મહિના પહેલા શરૂ થયો છે અને તે કુલ ત્રણ વર્ષ સુધી ચાલશે. આ સંશોધનમાં જાહેર અને ખાનગી બંને પ્રકારની આરોગ્ય સંસ્થાઓ સામેલ છે. આ અભ્યાસનો મુખ્ય હેતુ ભારત માટે ચોક્કસ પુરાવા એકત્રિત કરવાનો છે કે પ્રદૂષણ અને કેન્સર વચ્ચે શું સંબંધ છે. સાથે જ, PM૨.૫ જેવા પ્રદૂષકો કઈ જૈવિક પ્રક્રિયાઓ દ્વારા કેન્સરને ઉત્તેજિત કરી શકે છે તે સમજવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

સંશોધકોએ દિલ્હી-NCR વિસ્તારના ફેફસાના કેન્સરના દર્દીઓ અને તેમના પરિવારજનોને આ અભ્યાસમાં ભાગ લેવા વિનંતી કરી છે. આ બાબતે ભારતમાં અત્યાર સુધીમાં ખૂબ જ ઓછો ડેટા ઉપલબ્ધ હોવાથી આ અભ્યાસ મહત્વનો માનવામાં આવે છે. આ સંશોધન એવા સમયે શરૂ થયું છે જ્યારે રાજધાની દિલ્હીની હવા 'વેરી પુર' શ્રેણીમાં પહોંચી ગઈ છે. સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (CPCB) ના ડેટા અનુસાર, ગુરુવારે દિલ્હીનો એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) ૩૨૩ હતો. દિલ્હી-NCR હાલમાં ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન (GRAP) ના સ્ટેજ II હેઠળ છે અને ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટ્રોપિકલ મેટીરિયોલોજી (IITM) ના અનુમાન મુજબ હવાની ગુણવત્તા શુક્રવાર સુધી 'સેવર' થઈ શકે છે.

આ અભ્યાસના પ્રિન્સિપલ ઇન્વેસ્ટિગેટર અને ડૉ. બીઆર આંબેડકર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ રોટરી કેન્સર હોસ્પિટલ (Dr BRAIRCH), AIIMS ના રેડિયેશન ઓન્કોલોજી વિભાગના ડૉ. અભિષેક શંકરે News18 ને જણાવ્યું હતું કે, "ફેફસાનું કેન્સર હવે એવી બીમારી નથી જેને આપણે માત્ર ધૂમ્રપાન સાથે જોડી શકીએ."

આ અભ્યાસમાં મુખ્યત્વે PM૨.૫ કણો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. આ કણો ૨.૫ માઇક્રોમીટરથી નાના હોય છે, જેના કારણે તે ફેફસામાં ઊંડે સુધી પહોંચી શકે છે અને રુધિરાભિસરણ પ્રણાલીમાં પ્રવેશી શકે છે. ડૉ. શંકરે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે પર્યાવરણીય અને વ્યવસાયિક સંપર્ક, ખાસ કરીને હવાના પ્રદૂષણના લાંબા ગાળાના સંપર્ક પર વધુ વૈજ્ઞાનિક ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. AIRCARE અને ILST દ્વારા AIIMS નવી દિલ્હી આ બીમારીને વધુ સારી રીતે સમજવા, જોખમ ધરાવતા લોકોની ઓળખ કરવા અને વહેલી તપાસની તકો મજબૂત કરવા તરફ કામ કરી રહ્યું છે.

ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ રજિસ્ટ્રી - ઇન્ડિયા (CTRI) ની રજિસ્ટ્રી મુજબ, AIRCARE અભ્યાસ AIIMS અને દિલ્હી તથા NCR ના એવા ભાગોમાં હાથ ધરવામાં આવશે જ્યાં PM૨.૫ ના સંપર્કનું સ્તર અલગ-અલગ હોય. સંશોધકો આ અભ્યાસમાં કુલ ૩,૨૩૦ લોકોની નોંધણી કરવાનું આયોજન કરી રહ્યા છે. જેમાં ૧,૬૧૫ ફેફસાના કેન્સરના દર્દીઓ અને ૧,૬૧૫ તેમના પરિવારના સભ્યોનો સમાવેશ થશે. પરિવારના સભ્યોને કંટ્રોલ ગ્રુપ તરીકે રાખવામાં આવ્યા છે જેથી દર્દીઓ અને તેમના સંબંધીઓના PM૨.૫ સંપર્કની સરખામણી કરી શકાય.

આ ઉપરાંત, AIIMS ની આ જ ટીમ દ્વારા 'ઇન્ડિયન લંગ સ્ક્રીનિંગ ટ્રાયલ' (ILST) નામનો બીજો અભ્યાસ પણ નોંધવામાં આવ્યો છે. જોકે, આ ટ્રાયલ પ્રદૂષણ વિશે નથી, પરંતુ તે તપાસે છે કે શું લો-ડોઝ કમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી (LDCT) સ્કેન દ્વારા ધૂમ્રપાનના કારણે વધુ જોખમ ધરાવતા લોકોમાં ફેફસાના કેન્સરની વહેલી જાણ કરી શકાય છે.