નવ ગાયોથી શરૂ કરી ત્રણ કરોડનું વાર્ષિક ટર્નઓવર ધરાવતી ડેરી

હરિયાણાના ખરમાન ગામની રહેવાસી રેણુ સાંગવાને માત્ર નવ ગાયોથી શરૂ કરેલા વ્યવસાયને આજે ₹૩ કરોડથી વધુના વાર્ષિક ટર્નઓવર સુધી પહોંચાડ્યો છે. તેમના દ્વારા બનાવવામાં આવતા દેશી ઘીની માંગ આજે ૧૫ દેશોમાં જોવા મળે છે. આ સફળતાના માર્ગમાં તેમણે અનેક પડકારોનો સામનો કર્યો છે, પરંતુ આજે તેમનો ડેરી ફાર્મ એક મોટા અને સફળ ફાર્મમાં પરિવર્તિત થઈ ગયો છે.

અમાર ઉજલાના અહેવાલ મુજબ, આ વ્યવસાયની શરૂઆત વર્ષ ૨૦૧૬માં રેણુ સાંગવાનના પતિ કૃષ્ણ કુમારે કરી હતી. તેમણે ઘરના આશરે ૩૫૦ ચોરસ વારના વિસ્તારમાં નવ ગાયો સાથે ડેરીની શરૂઆત કરી હતી. આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય હેતુ દિલ્હીમાં રહેતા તેમના પુત્ર વિનય સાંગવાનને ગુણવત્તાયુક્ત દૂધ અને ઘી મળી રહે તેવો હતો અને સાથે સાથે ગૌમાતાનું સંરક્ષણ કરવાનો પણ હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૧૭માં કૃષ્ણ કુમારનું અવસાન થતા પરિવાર પર મુશ્કેલ સમય આવ્યો હતો.

પતિના અવસાન બાદ રેણુ સાંગવાને હાર માનવાને બદલે તેમના પતિના સપનાને જ પોતાનો સંકલ્પ બનાવી લીધો હતો. તેમણે બે પુત્રોની જવાબદારી સંભાળતા સાથે ડેરીના કામને આગળ વધાર્યું. આ પ્રવાસમાં તેમના બંને પુત્રોએ તેમનો સાથ આપ્યો હતો. તેમનો મોટો પુત્ર ફાર્મ પર કામ કરવામાં મદદ કરે છે, જ્યારે નાનો પુત્ર વિનય સાંગવાન પશુચિકિત્સક છે.

કોરોનાકાળ દરમિયાન જ્યારે દૂધનું વેચાણ બંધ થઈ ગયું ત્યારે રેણુ સાંગવાને 'બિલોના' પદ્ધતિથી દેશી ઘી બનાવવાનું શરૂ કર્યું હતું. તેમણે સોશિયલ મીડિયા દ્વારા આ ઘીનો પ્રચાર કર્યો હતો. આ પ્રયાસોનું પરિણામ એ આવ્યું કે વર્ષ ૨૦૨૧માં તેમને અમેરિકાથી ૧૦ કિલો ઘીનો પ્રથમ વિદેશી ઓર્ડર મળ્યો હતો. આજે તેમનો વ્યવસાય એટલો વિસ્તરી ગયો છે કે દિવાળી પહેલા તેમને ૩૦૦ કિલો લાડુઓના ઓર્ડર પણ મળ્યા છે.

રેણુ સાંગવાનના ડેરી ફાર્મનો વિસ્તાર હવે ૩૫૦ ચોરસ વારથી વધીને આશરે ૪ એકરમાં ફેલાઈ ગયો છે. હાલમાં તેમના ફાર્મ પર લગભગ ૨૭૦ દેશી ગાયો છે. તેમના ડેરી ફાર્મનું દૂધ આશરે ₹૧૫૦ પ્રતિ લિટરના ભાવે વેચાય છે, જ્યારે વૈદિક પદ્ધતિથી તૈયાર કરવામાં આવેલું બિલોના ઘી આશરે ₹૩૫૦૦ પ્રતિ કિલોના ભાવે વેચાય છે.

ગૌસેવા અને દેશી નસ્લની ગાયોના સંરક્ષણમાં તેમના નોંધપાત્ર યોગદાન બદલ તેમને સન્માનિત પણ કરવામાં આવ્યા છે. થોડા મહિના પહેલા સોનીપતના ભટગાંવ સ્થિત ધર્માર્થ ગૌશાળામાં આયોજિત એક સમારોહમાં, ગોકુલ ફાર્મ ખરમાનના સ્થાપક રેણુ સાંગવાનને 'સર્વોચ્ચ ગૌસેવા સન્માન' એનાયત કરવામાં આવ્યું હતું. આ સન્માન હરિયાણાના મુખ્યમંત્રી નાયબ સિંહ સેની દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું. આ સન્માન રૂપે તેમને ₹૫૧,૦૦૦ની રકમ અને સ્મૃતિચિહ્ન પણ અર્પણ કરવામાં આવ્યું હતું.

રેણુ સાંગવાને તેમના સ્વર્ગસ્થ પતિ કૃષ્ણ કુમારના સપનાને સાકાર કરીને એક નાની ડેરીને આજે એક મોટા અને સફળ ફાર્મમાં બદલી નાખી છે. નવ ગાયોથી શરૂ થયેલી આ સફર આજે ૩૦૦ ગાયો અને કરોડોના વ્યવસાય સુધી પહોંચી છે.