આબોહવા જોખમો જાણવા જિલ્લા સ્તરે ડેટા જરૂરી છેઃ પી.કે. મિશ્રા

હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, વડા પ્રધાનના મુખ્ય સચિવ પી.કે. મિશ્રાએ બુધવારે જણાવ્યું હતું કે આબોહવા પરિવર્તન દ્વારા ખેતી, ખાદ્ય સુરક્ષા અને પોષણ સામે ઊભા થયેલા પડકારોનો સામનો કરવા માટે વૈજ્ઞાનિક સંશોધન, વિશ્વસનીય ડેટા અને નીતિ ઘડતર વચ્ચે ગાઢ સંકલન સાધવું અનિવાર્ય છે.

કોઝિકોડ ખાતેની ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ મેનેજમેન્ટ (IIM) ખાતે એનવાયર્નમેન્ટ ફોર ડેવલપમેન્ટ (EfD) નેટવર્કના ૨૦મા વાર્ષિક સંમેલનના ઉદ્ઘાટન સત્રને સંબોધતા પી.કે. મિશ્રાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારતે આબોહવાકીય જોખમો અગાઉથી પારખવા માટે જિલ્લા સ્તરના ડેટાની ઉપલબ્ધતા અને તેના ઉપયોગને મજબૂત બનાવવો પડશે, જેથી કૃષિ અને ખાદ્ય સુરક્ષા નીતિઓને સ્થાનિક પરિસ્થિતિઓ મુજબ વધુ અસરકારક બનાવી શકાય.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય સ્તરની સરેરાશ માહિતી મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ તે હંમેશા જમીની સ્તરના તફાવતો દર્શાવતી નથી અને ડેટા સ્થાનિક વિવિધતાઓને પકડી શકે તેટલો સચોટ હોવો જોઈએ. માત્ર વધુ ડેટા હોવો પૂરતો નથી, પરંતુ માહિતી સમયસર, વિશ્વસનીય, સરખાવી શકાય તેવી અને નિર્ણયો લેવામાં ઉપયોગી હોવી જરૂરી છે.

પી.કે. મિશ્રાએ પ્રશાસનિક રેકોર્ડ્સ, ઘરઆંગણાના સર્વેક્ષણો, સેટેલાઇટ ઇમેજરી અને જીઓસ્પેશિયલ ડેટાને જોડીને વધુ ઊંડાણપૂર્વક અને જિલ્લા સ્તરના આંતરદ્રષ્ટિપૂર્ણ પરિણામો ઉત્પન્ન કરવા પર ભાર મૂક્યો હતો, જે આબોહવાની સ્થિતિમાં સ્થાનિક વિવિધતાઓને પ્રતિબિંબિત કરે.

તેમણે ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ (ICAR) ના નેશનલ ઇનોવેશન્સ ઇન ક્લાઇમેટ રેઝિલિયન્ટ એગ્રીકલ્ચર પ્રોગ્રામ હેઠળ કરાયેલા મૂલ્યાંકનનો ઉલ્લેખ કરતા જણાવ્યું હતું કે દેશના ૬૫૧ કૃષિ જિલ્લાઓમાંથી ૩૧૦ જિલ્લાઓ આબોહવા પરિવર્તન સામે અત્યંત કે ખૂબ જ વધુ સંવેદનશીલ છે.

આબોહવા પરિવર્તનનો સીધો સંબંધ આર્થિક વિકાસ, કૃષિ ઉત્પાદકતા, પાણીની ઉપલબ્ધતા, ખાદ્ય સુરક્ષા, જાહેર સ્વાસ્થ્ય અને આજીવિકા સાથે છે તેમ જણાવતા તેમણે ઉમેર્યું હતું કે લોકો પાસે પોષણક્ષમ, વિવિધ અને પોષક આહાર હોવો જરૂરી છે અને આબોહવા સંબંધિત ફેરફારો કઠોળ, ફળો, શાકભાજી અને દૂધની ઉપલબ્ધતા તેમજ તેની પોષણક્ષમતાને અસર કરી શકે છે.

વૈશ્વિક સહયોગ વિશે વાત કરતા તેમણે કહ્યું કે ગ્લોબલ સાઉથના દેશો આબોહવાની અસ્થિરતા, કુદરતી સંસાધનો પરનું દબાણ અને ખાદ્ય સુરક્ષાની જરૂરિયાત જેવા સામાન્ય પડકારોનો સામનો કરી રહ્યા છે. આ પડકારો કોઈ એક દેશ પૂરતા મર્યાદિત નથી, તેથી સ્થાનિક પરિસ્થિતિઓને અનુરૂપ ઉકેલો વિકસાવવા માટે ડેટા, સંશોધન, નીતિગત અનુભવો અને સફળ અભિગમોનું આદાનપ્રદાન કરવું જોઈએ.

વર્ષ ૨૦૪૭ સુધીમાં વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવાના અને ૨૦૭૦ સુધીમાં નેટ-ઝીરો ઉત્સર્જન હાંસલ કરવાના ભારતના લક્ષ્યોને આર્થિક વિકાસ, ગરીબી નિવારણ અને જીવનધોરણમાં સુધારા સાથે સંતુલિત કરવા પડશે તેમ પણ તેમણે જણાવ્યું હતું.

ઉલ્લેખનીય છે કે EfD નેટવર્ક એ પર્યાવરણીય અર્થશાસ્ત્ર સંશોધન કેન્દ્રોનું એક વૈશ્વિક જૂથ છે, જે પર્યાવરણીય અને વિકાસના પડકારો પર સંશોધનને નીતિ ઘડતર સાથે જોડવા માટે કાર્ય કરે છે.