દિનેશ વિઠ્ઠલરાવ ગનવીર જીએસઆઈના ૫૫મા ડાયરેક્ટર જનરલ તરીકે કાર્યભાર સંભાળશે

ભારત સરકારના ખાણ મંત્રાલય સાથે જોડાયેલી સંસ્થા જીઓલોજીકલ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયા (GSI) ના ૫૫મા ડાયરેક્ટર જનરલ તરીકે શ્રી દિનેશ વિઠ્ઠલરાવ ગનવીરે કાર્યભાર સંભાળી લીધો છે. PIB દિલ્હીના અહેવાલ મુજબ, શ્રી ગનવીર પાસે ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય તપાસ, ખનિજ સંશોધન, એન્જિનિયરિંગ જીઓલોજી અને સંસ્થાકીય નેતૃત્વના ક્ષેત્રમાં ૩૨ વર્ષથી વધુનો બહોળો અનુભવ છે.

શ્રી ગનવીરે ૧ જુલાઈ ૧૯૯૪ના રોજ નાગપુરની RTMU યુનિવર્સિટીમાંથી ભૂસ્તરશાસ્ત્રમાં માસ્ટર્સની પદવી પૂર્ણ કર્યા બાદ જીએસઆઈમાં જોડાણ કર્યું હતું. તેમની કારકિર્દી દરમિયાન તેમણે જીએસઆઈના મધ્ય ક્ષેત્ર, ઉત્તર-પૂર્વીય ક્ષેત્ર અને ઉત્તર ક્ષેત્રમાં વિવિધ વૈજ્ઞાનિક, ટેકનિકલ અને વહીવટી હોદ્દાઓ પર સેવા આપી છે. ડાયરેક્ટર જનરલનો કાર્યભાર સંભાળતા પહેલા તેઓ નાગપુર ખાતે મધ્ય ક્ષેત્રના વિભાગના વડા અને અધિક ડાયરેક્ટર જનરલ તરીકે સેવા આપી રહ્યા હતા, સાથે તેઓ નેશનલ મિશન હેડ-II તરીકેનો વધારાનો ચાર્જ પણ સંભાળતા હતા.

તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય મેપિંગ, ખનિજ સંશોધન અને એન્જિનિયરિંગ જીઓલોજી જેવા ક્ષેત્રોમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન મળ્યું છે. તેમણે વેસ્ટર્ન બસ્તર ક્રાટનમાં થીમેટિક મેપિંગ, મહારાષ્ટ્રના સાકોલી ફોલ્ડ બેલ્ટમાં સોના અને હીરાના સંશોધન તેમજ યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ્સ ભીમબેટકા રોક શેલ્ટર્સ અને ઈલોરા ગુફાઓના સંરક્ષણ સાથે જોડાયેલા ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય અભ્યાસોમાં કામ કર્યું છે. આ ઉપરાંત, તેમણે ઇન્ડિયા-પેરુ જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ, રશિયા-ઇન્ડિયા માઇનિંગ સબ-ગ્રુપ અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં IMARC ૨૦૨૨ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર જીએસઆઈનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું છે.

નેશનલ મિશન હેડ-II તરીકે, શ્રી ગનવીર બહુવિધ ક્ષેત્રીય કાર્યક્રમોના આયોજન અને દેખરેખ સાથે દેશભરમાં ખનિજ સંશોધનના કાર્યો સાથે જોડાયેલા હતા. તાજેતરમાં તેમણે મહત્વપૂર્ણ અને વ્યૂહાત્મક ખનિજોના સંશોધનમાં પાંચ ગણો વધારો કરવામાં નેતૃત્વ આપ્યું હતું. તેમણે ખનિજ હરાજી પ્રક્રિયા માટે ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય અહેવાલો અને એક્સપ્લોરેશન બ્લોક્સ તૈયાર કરવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન ૩૫૯ ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય અહેવાલો અને ૩૭૭ ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય મેમોરેન્ડમ સોંપવામાં આવ્યા હતા. આમાંથી ૨૦૨ બ્લોક્સ મહત્વપૂર્ણ ખનિજોના હતા, જેમાંથી ૪૦ બ્લોક્સની સફળતાપૂર્વક હરાજી કરવામાં આવી છે. વધુમાં, એક્સપ્લોરેશન લાયસન્સ (EL) હેઠળ ૫૬ બ્લોક્સ સોંપવામાં આવ્યા હતા, જેમાંથી ટ્રેન્ચ I અને II હેઠળ ૧૧ બ્લોક્સની હરાજી થઈ છે.

નવા ડાયરેક્ટર જનરલ તરીકે પદભાર સંભાળતા શ્રી ગનવીરે જીએસઆઈના કાર્યની વૈજ્ઞાનિક ઊંડાઈ અને રાષ્ટ્રીય પ્રભાવ વધારવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો છે. તેમની મુખ્ય પ્રાથમિકતા સંકલિત ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય તપાસ, અદ્યતન ખનિજ પ્રોસ્પેક્ટિવિટી મેપિંગ અને વૈજ્ઞાનિક રીતે મજબૂત ખનિજ બ્લોક્સના નિર્માણ દ્વારા મહત્વપૂર્ણ અને વ્યૂહાત્મક ખનિજોના સંશોધનને વેગ આપવાની છે. આ પ્રયાસોનો હેતુ દેશની ખનિજ સુરક્ષા મજબૂત કરવાનો, આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને આત્મનિર્ભર ભારતના વિઝનને આગળ વધારવાનો છે.

તેમણે ક્ષેત્ર આધારિત તપાસની સાથે ઉભરતી ટેકનોલોજી અને અદ્યતન ડેટા એનાલિટિક્સનો ઉપયોગ કરવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. આધુનિક ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સાધનો અને પદ્ધતિઓના એકીકરણથી સંશોધનની ચોકસાઈ અને કાર્યક્ષમતામાં સુધારો થવાની અપેક્ષા છે. લેબોરેટરી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત બનાવવું, વિશ્લેષણાત્મક ક્ષમતાઓમાં વધારો કરવો અને ઓફશોર સંશોધન પણ તેમના ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાના મુખ્ય ક્ષેત્રો રહેશે.

ખનિજ સંશોધનની સાથે સાથે, જીએસઆઈ પાયાના ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સંશોધન, ભૂસ્ખલન વહેલી ચેતવણી, ગ્લેશિયર અને ક્રાયોસ્ફેરિક અભ્યાસ, મોટા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ અને જોખમ આકારણીમાં પોતાનું યોગદાન મજબૂત કરવાનું ચાલુ રાખશે. આ ક્ષેત્રો નીતિ નિર્ધારણ, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર આયોજન, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને ટકાઉ વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. સંસ્થાકીય વિકાસ માટે તેમણે વૈજ્ઞાનિક કર્મચારીઓને સશક્ત બનાવવા, નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવા, યોગ્યતા અને કામગીરીની માન્યતા આપવા તેમજ નેશનલ મિશન, પ્રાદેશિક કચેરીઓ અને રાજ્ય એકમો વચ્ચે સંકલન મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

શ્રી ગનવીરના નેતૃત્વ હેઠળ, જીએસઆઈ વૈજ્ઞાનિક શ્રેષ્ઠતા, નવીનતા અને સહયોગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને ભારતનો ખનિજ સંસાધન આધાર મજબૂત કરવા, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસને ટેકો આપવા અને વિકસિત ભારત ૨૦૪૭ ના રાષ્ટ્રીય વિઝનમાં યોગદાન આપવા માટે કાર્ય કરશે.