લોન EMI ચૂકવવામાં વિલંબ થાય તો CIBIL સ્કોર પર શું અસર પડે છે

ટીવી૯ ગુજરાતીના અહેવાલ મુજબ, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (આરબીઆઈ) ના નિયમો અનુસાર જો કોઈ લોનનો હપ્તો અથવા ઈએમઆઈ નક્કી કરેલી તારીખના અંત સુધીમાં ચૂકવવામાં ન આવે, તો તેને ઓવરડ્યુ એટલે કે બાકી ગણવામાં આવી શકે છે. લોનની શરતો અને બેંકની લાગુ પડતી નીતિના આધાર પર માત્ર ૧ દિવસનો વિલંબ પણ લેટ પેમેન્ટ ચાર્જ આકર્ષિત કરી શકે છે.

કોઈ બેંક ગ્રેસ પિરિયડ પૂરો પાડશે કે નહીં તે દરેક બેંકની અલગ-અલગ નીતિઓ પર નિર્ભર કરે છે. બેંકો ગ્રેસ પિરિયડ આપી શકે છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે મોડા પડવા બદલ લાગતો દંડ પણ માફ કરી દેવામાં આવશે. આરબીઆઈના નિયમો સ્પષ્ટ કરે છે કે બેંકો અને અન્ય નિયંત્રિત ધિરાણકર્તાઓ મનસ્વી રીતે દંડ લાદી શકે નહીં અને તેમણે વાજબી દંડ રકમ સાથે પોતાની પ્રકાશિત કરેલી નીતિઓનું પાલન કરવું જ પડશે.

દંડની રકમ ઉપર ફરીથી વ્યાજ વસૂલવા માટે તેને લોનની મુખ્ય રકમમાં ઉમેરી શકાતી નથી. ધિરાણકર્તાઓ ક્રેડિટ બ્યુરોને ક્યારે ચૂકવણીની માહિતી મોકલે છે અને ભૂતકાળની ચુકવણીઓનો ઇતિહાસ કેવો છે તેના આધારે ૧ દિવસના વિલંબથી ક્રેડિટ સ્કોર પર તરત જ કોઈ મોટી અસર પડે તેવું જરૂરી નથી.

વર્તમાન સમયમાં ક્રેડિટ માહિતી દર ૭ દિવસે અને મહિનાના છેલ્લા દિવસે ક્રેડિટ બ્યુરોને મોકલવામાં આવે છે. જો ઈએમઆઈ ભરવામાં ૧ મિનિટનો પણ વિલંબ થાય, તો ક્રેડિટ રિપોર્ટમાં આગામી ૭ વર્ષ સુધી તે વાત દેખાશે કે ઈએમઆઈ સમયસર ચૂકવવામાં આવ્યો ન હતો.

જો વિલંબ થયા પછીના બીજા જ દિવસે ઈએમઆઈ ચૂકવી દેવામાં આવે, તો સીબીઆઈસી સ્કોર (CIBIL Score) પર ખૂબ મોટી અસર નહીં થાય, પરંતુ રિપોર્ટમાં ડિફોલ્ટ તરીકે દેખાવાથી બેંકોનું વલણ બદલાઈ શકે છે અથવા ભવિષ્યમાં લોન મંજૂર કરવામાં તેઓ ખચકાટ અનુભવી શકે છે.

જો ઈએમઆઈ ચૂકવવામાં વારંવાર વિલંબ થાય, તો સમયની સાથે ક્રેડિટ રેકોર્ડ પર પડતી નકારાત્મક અસર વધી શકે છે. જો ચુકવણી ૩૦ દિવસથી વધુ સમય માટે ઓવરડ્યુ રહે, તો ક્રેડિટ પ્રોફાઇલને ગંભીર નુકસાન થવાનું જોખમ રહેલું છે.

લાગુ પડતા નિયમો હેઠળ જો લોનનું વ્યાજ અથવા મુખ્ય રકમ ૯૦ દિવસથી વધુ સમય સુધી ચૂકવ્યા વગર બાકી રહે, તો તે ખાતાને એનપીએ (NPA - Non-Performing Asset) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી શકે છે.

જો કોઈ કારણસર ઈએમઆઈ ચૂકી જવાય, તો બાકીની રકમ શક્ય તેટલી વહેલી તકે જમા કરાવી દેવી જોઈએ. બેંક ખાતામાં પૂરતા નાણાં હોવા છતાં જો ઓટો-ડેબિટ ચુકવણી નિષ્ફળ જાય, તો તેનું કારણ જાણવા માટે તાત્કાલિક બેંકનો સંપર્ક કરવો જરૂરી છે.

જો પહેલેથી જ અંદાજ હોય કે હપ્તો ભરવામાં મુશ્કેલી ઊભી થવાની છે, તો સમયસર બેંક સાથે વાત કરી લેવી જોઈએ. ચુકવણી કર્યા પછી તેની રસીદ અથવા બેંક સ્ટેટમેન્ટ સુરક્ષિત સાચવીને રાખવું જોઈએ.

જો ક્રેડિટ રિપોર્ટમાં કોઈ ઈએમઆઈ ખોટી રીતે બાકી દર્શાવવામાં આવ્યો હોય, તો પૂરતા પુરાવા સાથે બેંક અને સંબંધિત ક્રેડિટ બ્યુરો સમક્ષ તેની સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાવવી જોઈએ.