બિહારમાં શાળાઓમાં રીલ્સ બનાવતા શિક્ષકો અને સ્ટાફ પર પ્રતિબંધ

બિહારમાં સરકારી શાળાઓમાં શિક્ષણ કાર્ય દરમિયાન સોશિયલ મીડિયા માટે વીડિયો બનાવવાની કે રીલ્સ બનાવવાની પ્રવૃત્તિ પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે. બિહાર શિક્ષણ વિભાગે તાજેતરમાં જ એક નવો નિયમ બહાર પાડ્યો છે, જેમાં શિક્ષકો અને બિન-શિક્ષણ સ્ટાફને વર્ગખંડના સમય દરમિયાન પરવાનગી વગર વીડિયો શૂટ કરવાની કે સોશિયલ મીડિયા પર રીલ્સ અપલોડ કરવાની મનાઈ કરવામાં આવી છે. આ નિયમમાં માત્ર શિક્ષકો જ નહીં, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓને પણ વર્ગખંડ દરમિયાન વીડિયો શૂટ કરતા રોકવામાં આવ્યા છે.

The Hindu ના અહેવાલ મુજબ, ૪ નવેમ્બરના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા આ નિયમમાં બિહાર શાળા શિક્ષણ વિભાગના વહીવટી નિયામક વિજય કુમાર પાંડે દ્વારા તમામ જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારીઓ (DEOs) અને જિલ્લા કાર્યક્રમ અધિકારીઓને (DPOs) સૂચના આપવામાં આવી છે. તેમણે આદેશ આપ્યો છે કે સંબંધિત અધિકારીઓની પૂર્વ મંજૂરી વગર શિક્ષકો કે વિદ્યાર્થીઓ સોશિયલ મીડિયા માટે વીડિયો કે રીલ્સ ન બનાવે. આ સાથે જ, જ્યારે શાળાઓમાં ભણાવવાનો સમય ચાલતો હોય, ત્યારે બહારના લોકો કે અનધિકૃત મુલાકાતીઓને પણ શાળાના કેમ્પસમાં પ્રવેશતા અટકાવવામાં આવ્યા છે.

NDTV ઈન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, બિહારના શિક્ષણ મંત્રી મિથિલેશ કુમારે આ બાબતે શિક્ષકોને કડક ચેતવણી આપી છે. તેમણે કટાક્ષમાં કહ્યું છે કે, "જો રીલ્સ બનાવવી જ હોય તો થિયેટરમાં જોડાઈ જવું જોઈએ." સરકારનો મુખ્ય વાંધો એ છે કે શિક્ષકો શાળાની અંદર સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર બનવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, જે બાળકોના મૂળભૂત અધિકારો અને તેમની પ્રાઈવસીનું ઉલ્લંઘન છે. શિક્ષણ વિભાગના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ નવી જોગવાઈનો હેતુ વિદ્યાર્થીઓની ગોપનીયતાનું રક્ષણ કરવાનો, શાળામાં શિસ્ત સુનિશ્ચિત કરવાનો અને ભણવાના કલાકો દરમિયાન શિક્ષકો તથા વિદ્યાર્થીઓનું ધ્યાન ભટકતું અટકાવવાનો છે.

વિભાગના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ The Hindu ને જણાવ્યું હતું કે, વર્ગખંડની પ્રવૃત્તિઓ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ સાથે રીલ્સ બનાવવી અને પછી તેને સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરવી એ તદ્દન અયોગ્ય છે. જો આ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવશે, તો વિભાગ દ્વારા શિક્ષકો સામે શિસ્તભંગના પગલાં લેવામાં આવી શકે છે. આ ઉપરાંત, બહારના લોકોના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો હેતુ એ છે કે વર્ગખંડની પ્રવૃત્તિઓમાં કોઈ ખલેલ ન પહોંચે અને શાળાનું વાતાવરણ શિક્ષણ પર કેન્દ્રિત રહે.

શિક્ષણ વિભાગે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નિયમો બિહાર ગવર્નમેન્ટ સર્વન્ટ કન્ડક્ટ રૂલ્સ, ૧૯૭૬ અને બિહાર ગવર્નમેન્ટ સર્વન્ટ કન્ડક્ટ (એમેન્ડમેન્ટ) રૂલ્સ, ૨૦૨૬ હેઠળ બહાર પાડવામાં આવ્યા છે. વિભાગે એ બાબતે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે સરકારી કર્મચારીઓ સોશિયલ મીડિયા કન્ટેન્ટ બનાવવા અને પોતાને ઇન્ફ્લુએન્સર તરીકે પ્રમોટ કરવા માટે શાળાના સંસાધનોનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. જો શિક્ષકો કે સ્ટાફને સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ કરવો હોય, તો તેમણે તેમના કંટ્રોલિંગ ઓફિસર પાસેથી લેખિત પરવાનગી લેવી ફરજિયાત રહેશે.

જોકે, અમુક ચોક્કસ પ્રસંગો માટે છૂટછાટ આપવામાં આવી છે. સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો, શાળાના કાર્યક્રમો, વૃક્ષારોપણ અભિયાન, રક્ત અને અંગદાન અભિયાન, સ્વચ્છતા અભિયાન તેમજ સ્વતંત્રતા દિવસ અને પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણી જેવા પ્રસંગોના વીડિયો રેકોર્ડ કરી શકાય છે, પરંતુ તેના માટે પણ સંબંધિત અધિકારીઓની જરૂરી મંજૂરી લેવી અનિવાર્ય છે. આ ઉપરાંત, અશ્લીલ, અયોગ્ય, વાંધાજનક અથવા બદનક્ષી કરતું કન્ટેન્ટ, બૌદ્ધિક સંપદા અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરતું મટીરીયલ અથવા રાષ્ટ્રીય અને આંતરિક સુરક્ષાને અસર કરી શકે તેવી પોસ્ટ અપલોડ કરવા પર પણ સખત મનાઈ છે. આ નિયમોના અમલીકરણ માટે પ્રાદેશિક શિક્ષણ ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર્સ અને જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારીઓને જવાબદાર બનાવવામાં આવ્યા છે. અગાઉ ૩૦ ઓક્ટોબરના રોજ વિભાગે તમામ શિક્ષકો અને બિન-શિક્ષણ સ્ટાફ માટે ફોર્મલ ડ્રેસ કોડનું પાલન કરવાનું પણ આદેશ આપ્યો હતો.

બિહાર સરકારના કર્મચારીઓ માટેના આચારસંહિતાના નિયમોમાં આ ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે જેથી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની ગરિમા જળવાઈ રહે.