૩૦ વર્ષની ઉંમર પછી લક્ષણો ન હોય તો પણ કેન્સર સ્ક્રીનિંગ કરાવવાની સલાહ

કેન્સરના નામથી મોટાભાગના લોકોના મનમાં સૌપ્રથમ એવો પ્રશ્ન થાય છે કે શરીરમાં એવો કયો ફેરફાર થયો જેના કારણે આ બીમારીનું નિદાન થયું. પરંતુ કેન્સરના કિસ્સામાં એક વાત સમજવી અત્યંત જરૂરી છે કે દરેક વખતે શરીર આ બીમારીના શરૂઆતના સંકેતો આપતું નથી. ઘણીવાર વ્યક્તિ સંપૂર્ણપણે સ્વસ્થ અનુભવતી હોય છે અને પોતાના રોજબરોજના કામો પણ સામાન્ય રીતે કરતી હોય છે, પરંતુ તેના શરીરમાં કેન્સરની શરૂઆત થઈ ચૂકી હોય છે. આવી સ્થિતિમાં જ્યારે બીમારીનું નિદાન થાય છે, ત્યારે તે શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાઈ ગયેલું હોય છે.

આજતકના અહેવાલ મુજબ, કેન્સરના નિષ્ણાત ડોક્ટરોનું કહેવું છે કે હવે કોઈપણ પ્રકારની તકલીફ કે લક્ષણો ન હોય તો પણ ૩૦ વર્ષની ઉંમર પછી કેન્સર સ્ક્રીનિંગ શરૂ કરાવવું જોઈએ. આનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે સમય રહેતા બીમારીની જાણ થઈ શકે અને તેને સરળતાથી નિયંત્રિત કરી શકાય. કેન્સર સ્ક્રીનિંગ એટલે એવી તપાસ જેમાં એવા લોકોની તપાસ કરવામાં આવે છે જેમનામાં બીમારીના કોઈ ખાસ લક્ષણો દેખાતા નથી. આ પ્રક્રિયાનો ઉદ્દેશ્ય કેન્સરને તેના શરૂઆતના તબક્કામાં પકડવાનો અથવા શરીરમાં એવા ફેરફારોની ઓળખ કરવાનો છે જે ભવિષ્યમાં કેન્સરનું કારણ બની શકે છે.

ગ્રેટર નોઈડાની કૈલાશ હોસ્પિટલના કન્સલ્ટન્ટ મેડિકલ ઓન્કોલોજિસ્ટ ડો. સાહિલ બંબ્રુ જણાવે છે કે કેન્સરની શરૂઆતમાં ઘણીવાર કોઈ લક્ષણો દેખાતા નથી, જેના કારણે બીમારીની જાણ થવામાં મોડું થઈ શકે છે. કેન્સર ટેસ્ટ સ્ક્રીનિંગ દ્વારા એવા લોકોમાં પણ કેન્સર અથવા કેન્સર પહેલા થતા શારીરિક ફેરફારોની ઓળખ કરી શકાય છે જે દેખાવમાં સંપૂર્ણપણે સ્વસ્થ હોય છે.

ભારતના રાષ્ટ્રીય કેન્સર નિયંત્રણ કાર્યક્રમમાં ૩૦ વર્ષ અને તેથી વધુ ઉંમરના લોકોની તપાસ પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવે છે. આ કાર્યક્રમ હેઠળ મુખ્યત્વે મોઢાના કેન્સરની તપાસ કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, મહિલાઓ માટે બ્રેસ્ટ (સ્તન) અને સર્વાઇકલ (ગર્ભાશયના મુખ) કેન્સરનું સ્ક્રીનિંગ કરાવવું અત્યંત જરૂરી છે. જોકે, ડોક્ટરો સ્પષ્ટ કરે છે કે આનો અર્થ એ નથી કે ૩૦ વર્ષની ઉંમર પૂરી થતાની સાથે જ દરેક વ્યક્તિએ તમામ પ્રકારના કેન્સર ટેસ્ટ કરાવવા જોઈએ. કઈ વ્યક્તિએ કયા પ્રકારની તપાસ કરાવવી જોઈએ, તે અંગેનું માર્ગદર્શન માત્ર ડોક્ટરો દ્વારા જ આપવામાં આવે છે.

જે લોકો બીડી, સિગારેટ, તમાકુ અથવા ગુટખાનો ઉપયોગ કરે છે, તેમનામાં મોઢાના કેન્સરનું જોખમ વધી જાય છે. આવા લોકોએ ડોક્ટરને મળીને પોતાની તપાસ કરાવવી જોઈએ અને પોતાના જોખમો વિશે ચર્ચા કરવી જોઈએ. આ ઉપરાંત, જો પરિવારમાં કેન્સરનો ઇતિહાસ હોય, તો પણ ડોક્ટરની સલાહ લેવી અનિવાર્ય છે, કારણ કે કેટલાક લોકોમાં પારિવારિક કારણોસર કેન્સર થવાનું જોખમ સામાન્ય લોકો કરતા વધુ હોઈ શકે છે.

જોકે સ્ક્રીનિંગની સલાહ આપવામાં આવી છે, પરંતુ જો શરીરમાં કોઈ ગાંઠ અનુભવાય, મોઢામાં લાંબા સમય સુધી ઘા રહે અથવા કારણ વગર વજન ઘટવા જેવા લક્ષણો દેખાય, તો સ્ક્રીનિંગની રાહ જોયા વગર તરત જ ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. આવા કિસ્સાઓમાં સીધી તપાસ કરાવવી ખૂબ જ જરૂરી છે જેથી સમયસર સારવાર શરૂ કરી શકાય.

કેન્સર સ્ક્રીનિંગ એ નિદાનની એક એવી પદ્ધતિ છે જે બીમારીના લક્ષણો દેખાય તે પહેલાં જ શરીરની આંતરિક સ્થિતિની જાણ કરે છે. આનાથી દર્દીના બચાવની શક્યતાઓ વધી જાય છે કારણ કે પ્રારંભિક તબક્કે સારવાર વધુ અસરકારક સાબિત થાય છે.