ભારતે વિઝા પ્રણાલીમાં મોટો ફેરફાર કર્યો, ટૂરિસ્ટ વિઝા હવે વિઝિટર વિઝા તરીકે ઓળખાશે

ભારતે તેની વિઝા પ્રણાલીમાં વ્યાપક સુધારો કરવાની જાહેરાત કરી છે, જેના હેઠળ મુખ્ય વિઝા કેટેગરીની સંખ્યા ૧૩ થી ઘટાડીને ૯ કરવામાં આવી છે. NDTVના અહેવાલ મુજબ, આ નવા ફેરફારો દ્વારા વિદેશી પ્રવાસીઓ, વ્યવસાયિકો, વિદ્યાર્થીઓ અને તબીબી સારવાર માટે આવતા દર્દીઓ માટે મુસાફરી સરળ બનશે. આ સુધારા અંતર્ગત ટૂરિસ્ટ વિઝાનું નામ બદલીને હવે 'વિઝિટર વિઝા' કરવામાં આવ્યું છે અને વિઝા અરજી ફોર્મમાં જરૂરી વિગતોની સંખ્યામાં ૬૫ થી ૭૦ ટકાનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે.

ગૃહ મંત્રાલયે વિઝા અરજી પ્રક્રિયાને વધુ સરળ અને સુલભ બનાવવાના પ્રયાસોના ભાગરૂપે વિઝા સબ-કેટેગરીની સંખ્યા ૪૯ થી ઘટાડીને ૨૩ કરી છે. જરૂરી ટેકનોલોજી અપગ્રેડ પૂર્ણ થયા બાદ, આ સુધારેલી પ્રણાલી ૨૦૨૬ના અંત સુધીમાં કાર્યરત થવાની અપેક્ષા છે. નવા નિયમો હેઠળ વિઝિટર વિઝાની શ્રેણીને વધુ વ્યાપક બનાવવામાં આવી છે, જે વિદેશી નાગરિકોને પરંપરાગત પ્રવાસન ઉપરાંત અન્ય પ્રવૃત્તિઓ કરવાની મંજૂરી આપશે. આ નવી શ્રેણીમાં ટૂંકા ગાળાની વ્યવસાયિક બેઠકો, તબીબી પરામર્શ, વેલનેસ રિટ્રીટ્સ, યોગ કાર્યક્રમો અને ભારતીય ભાષાઓ, સંગીત, કલા અને હસ્તકલાના અભ્યાસક્રમોનો સમાવેશ થશે.

વિઝિટર વિઝામાં V-1 વિઝા હેઠળ ૩૦ દિવસ માટે મલ્ટીપલ એન્ટ્રીની સુવિધા મળશે, જ્યારે V-2 વિઝા હેઠળ પાત્રતાના આધારે એક, પાંચ અથવા ૧૦ વર્ષની માન્યતા સાથે લાંબા સમય માટે મુલાકાત લઈ શકાશે. પર્વતારોહણની પ્રવૃત્તિઓ પણ V-2 હેઠળ આવરી લેવામાં આવશે, જેમાં છ મહિનાની મલ્ટીપલ એન્ટ્રીની અલગ જોગવાઈ રહેશે. તબીબી સારવાર માટે આવતા વિદેશી નાગરિકોને ડિફોલ્ટ તરીકે એક વર્ષ માટે મલ્ટીપલ એન્ટ્રી વિઝાનો લાભ મળશે. આમાં M-1 કેટેગરી હેઠળ AYUSH સિવાયની પરંપરાગત તબીબી સારવાર અને M-3 કેટેગરી હેઠળ ભારતીય પરંપરાગત દવાઓ સહિતની AYUSH પ્રણાલી હેઠળની સારવારનો સમાવેશ થાય છે. દર્દીની સાથે આવતા સહાયકો માટે M-2 અને M-4 એમ અલગ વિઝા ઉપલબ્ધ રહેશે. લાંબી માન્યતાનો હેતુ દર્દીઓને વારંવાર નવી અરજી કર્યા વિના પરામર્શ અને ફોલો-અપ સારવાર લેવામાં મદદ કરવાનો છે, જે ભારતની 'હીલ ઇન ઇન્ડિયા' પહેલને ટેકો આપે છે.

વિદ્યાર્થી વિઝાને પણ બે શ્રેણીમાં એકીકૃત કરવામાં આવ્યા છે. S-1 વિઝા હેઠળ શાળા, અંડરગ્રેજ્યુએટ અને પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ શિક્ષણનો સમાવેશ થશે, જ્યારે S-2 હેઠળ ડોક્ટરલ રિસર્ચ, વિઝિટિંગ ફેકલ્ટી, ઇન્ટર્નશિપ, એક્સચેન્જ પ્રોગ્રામ્સ અને વૈજ્ઞાનિક અભિયાનોનો સમાવેશ થશે. સરકારી 'સ્ટડી ઇન ઇન્ડિયા' પોર્ટલ દ્વારા પ્રવેશ મેળવતા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ પાંચ વર્ષ સુધી અથવા તેમના અભ્યાસના સમયગાળા સુધી (જે પણ ઓછો હોય) માન્ય રહે તેવા મલ્ટીપલ એન્ટ્રી e-S1 વિઝા માટે પાત્ર બની શકે છે. વ્યવસાયિક વિઝાને હવે B-1 અને B-2 શ્રેણીમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે. B-1 હેઠળ લાંબા ગાળાની વ્યાવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ અને ભારતમાં ઔદ્યોગિક કે વ્યાપારી સાહસો સ્થાપવાનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે B-2 હેઠળ ટૂંકા ગાળાના કરાર આધારિત કામ, કોન્ફરન્સ, રમતગમત, સાંસ્કૃતિક પ્રદર્શન, ફિલ્મ નિર્માણ અને વિશિષ્ટ ટેકનિકલ કામગીરીનો સમાવેશ થાય છે. ભારતીય કંપનીઓ દ્વારા રોકાયેલા વિદેશી એન્જિનિયરો અને IT વ્યાવસાયિકો પણ B-2 હેઠળ આવી શકે છે.

ભારત હાલમાં ૧૭૨ દેશોના નાગરિકોને ૧૩ ઈ-વિઝા સબ-કેટેગરી દ્વારા ઈલેક્ટ્રોનિક વિઝા સુવિધા આપે છે. સરકાર આ સુધારેલા માળખાને રજૂ કરવા માટે તેની માહિતી ટેકનોલોજી સિસ્ટમ અપગ્રેડ કરી રહી છે. હવે મુખ્ય નવ કેટેગરીઓ હશે: બિઝનેસ, ડિપ્લોમેટિક, વર્ક, જર્નાલિસ્ટ, મેડિકલ, ઓફિશિયલ, સ્ટુડન્ટ, વિઝિટર અને મિસેલેનિયસ. મિસેલેનિયસ શ્રેણીમાં ભારતીય મૂળના અમુક લોકો, તેમના પરિવારો અને લાંબા ગાળાના વિઝા ધારકોના આશ્રિતોનો સમાવેશ થશે. NDTVના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર દ્વારા આ ફેરફારો કરતા પહેલા આંતરરાષ્ટ્રીય વિઝા પ્રણાલીઓ અને વૈશ્વિક પદ્ધતિઓનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો.