અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે જોખમો ઘટાડવા સંવાદ સુધારવા પર સહમતિ

અમેરિકા અને ચીનના સંરક્ષણ અધિકારીઓએ બંને દેશો વચ્ચેના જોખમો ઘટાડવા માટે 'સંવાદ' સુધારવા પર સહમતિ વ્યક્ત કરી છે. વોશિંગ્ટનમાં યોજાયેલી એક રચનાત્મક બેઠકમાં બંને દેશોના સૈન્ય અધિકારીઓએ કટોકટીના સંજોગોમાં અસરકારક વ્યવસ્થાપન વધારવા માટે કામ કરવા પર સંમતિ આપી છે.

South China Morning Postના અહેવાલ મુજબ, સપ્ટેમ્બરમાં બંને દેશોના નેતાઓની મુલાકાત દરમિયાન થયેલા કરાર હેઠળ સ્થાપિત કરવામાં આવેલા 'ક્રાઈસિસ કોમ્યુનિકેશન્સ એન્ડ પ્રિવેન્શન વર્કિંગ ગ્રુપ'ની આ પ્રથમ બેઠક હતી. પેન્ટાગોન દ્વારા મંગળવારે જાહેર કરવામાં આવેલા અહેવાલ મુજબ, બંને પક્ષોએ જોખમો ઘટાડવા માટે "વ્યવહારુ સંવાદના પગલાંઓને આગળ વધારવા" ના મહત્વ પર સહમતિ દર્શાવી હતી.

બેઠક દરમિયાન પ્રતિનિધિઓએ કટોકટીના સંજોગોમાં અસરકારક વ્યવસ્થાપનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે "વધારાના માધ્યમો" અને "ઝડપી અને અસરકારક" રીતે સંવાદ કરવાની રીતો વિશે પણ ચર્ચા કરી હતી.

બીજી તરફ, મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધ્યો છે. અમેરિકાએ હોર્મુઝના સામુદ્ર માર્ગમાં ઈરાની મિસાઈલ સાઇટ્સ પર હુમલા કર્યા છે. Tuesdayના મધ્યવર્તી ચૂંટણીઓ યોજાતા તેના થોડા કલાકો પહેલા આ હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા. એક અનામી અમેરિકી અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, આ હુમલાઓ હોર્મુઝના સામુદ્ર માર્ગમાં અમેરિકા સામે સપાટીથી હવામાં મારતી મિસાઈલોનો ઉપયોગ કરનારા ઈરાનીઓ પર કરવામાં આવ્યા હતા. ઈરાની રાજ્ય મીડિયાએ કેશમ અને હેંગમ ટાપુઓ તેમજ બંદર અબ્બાસના નજીકના મુખ્ય ભૂમિ વિસ્તારમાં વિસ્ફોટો સાંભળ્યા હોવાનો અહેવાલ આપ્યો હતો.

NDTVના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ચૂંટણી પછી ઈરાન પર હુમલાના નવા મોજા શરૂ કરવાનું વિચારી રહ્યા હોવાનું જણાઈ રહ્યું છે. ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ પણ ટ્રમ્પ પર લશ્કરી કાર્યવાહી કરવા માટે દબાણ કર્યું હતું. ઈરાને શરત રાખી છે કે જો અમેરિકા ઈરાની બંદરો પરનો નૌકા સૈન્યનો ઘેરાવો હટાવશે, ઈરાની તેલના વેચાણ પરના પ્રતિબંધો રદ કરશે અને લેબનોન સહિતના વિસ્તારોમાં યુદ્ધવિરામનું પાલન કરશે, તો જ તે હોર્મુઝનો માર્ગ ફરીથી ખોલશે અને પરમાણુ કાર્યક્રમ પર વાતચીત શરૂ કરશે. ઈરાનના સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના વડાએ જણાવ્યું હતું કે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે ઈરાનની માંગણીઓ સામે અમેરિકાનો પ્રતિસાદ સંતોષકારક નથી.

આ તણાવ વચ્ચે, ઈરાને ભારત, ચીન, ઈરાક અને કતારના જહાજોને હોર્મુઝના સામુદ્ર માર્ગમાંથી મુક્ત અવરજવર માટે છૂટ આપી છે. News18ના અહેવાલ મુજબ, ઈરાનની સંસદની નેશનલ સિક્યુરિટી એન્ડ ફોરેન પોલિસી કમિટીના ડેપ્યુટી ચેરમેન અમીર હાયત મોકદમએ જણાવ્યું હતું કે આ વ્યવસ્થા પરસ્પર હિતોને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ભારતીય જહાજોને સુવિધા આપવાથી ઈરાનને ભારત પાસેથી દવાઓની આયાત કરવામાં મદદ મળશે, જ્યારે ચીની જહાજો માટે છૂટ આપવાનો હેતુ બેઇજિંગનો રાજકીય ટેકો મેળવવાનો છે. ઈરાન ભારતીય અને ચીની જહાજો પાસેથી ટ્રાન્ઝિટ ફી વસૂલે છે, જ્યારે કતારી જહાજોને કોઈ ચાર્જ વગર જવા દેવામાં આવે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચીને રશિયા અને અમેરિકા સાથે ત્રિપક્ષીય બેઠક અંગે પણ સંકેત આપ્યા છે. Hindustan Timesના અહેવાલ મુજબ, ચીની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા માઓ નાંગે જણાવ્યું હતું કે ચીન APEC સમિટ દરમિયાન ચીન, રશિયા અને અમેરિકાના નેતાઓ વચ્ચેની સંભવિત બેઠક અંગે સંબંધિત પક્ષો સાથે સંપર્કમાં છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને વ્લાદિમીર પુતિને આ મહિને આસીયા-પેસિફિક ઇકોનોમિક કોઓપરેશન સમિટમાં શી જિનપિંગ સાથે બેસવામાં રસ દર્શાવ્યો છે.

ચીન દ્વારા પ્લે (PLA) ના એર ડિફેન્સ યુનિટ દ્વારા કરવામાં આવેલા એક અભ્યાસમાં પણ મહત્વની પ્રગતિ નોંધાઈ છે. South China Morning Postના અહેવાલ મુજબ, પ્લેના સેન્ટ્રલ થિયેટર કમાન્ડ એર ફોર્સ હેઠળના શેનવે મિસાઈલ બટાલિયન દ્વારા પ્રથમ વખત બે નવા પ્રકારની મિસાઈલોને એકસાથે ઇન્ટરસેપ્ટ કરવામાં આવી હતી, જેમાં એક મિસાઈલ દિશા બદલવામાં સફળ રહી હતી. જોકે, કયા પ્રકારની મિસાઈલોનો ઉપયોગ થયો હતો તેની વિગતો જાહેર કરવામાં આવી નથી.