વર્ષ ૨૦૨૬ અત્યાર સુધીના ચાર સૌથી ગરમ વર્ષોમાં સામેલ થશે: ડબલ્યુએમઓ

વર્લ્ડ મેટરોલોજીકલ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WMO) દ્વારા સોમવારે પ્રકાશિત કરવામાં આવેલા એક મહત્વપૂર્ણ અહેવાલમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે વર્ષ ૨૦૨૬ અત્યાર સુધીના ઇતિહાસમાં નોંધાયેલા ચાર સૌથી ગરમ વર્ષોમાંનું એક બની રહેશે. આ અગાઉના ત્રણ સૌથી ગરમ વર્ષોમાં ૨૦૨૩, ૨૦૨૪ અને ૨૦૨૫નો સમાવેશ થાય છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રની આ હવામાન એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, જાન્યુઆરીથી સપ્ટેમ્બર મહિના દરમિયાન વૈશ્વિક સરેરાશ તાપમાન પૂર્વ-ઔદ્યોગિક સરેરાશ કરતા આશરે ૧.૪૭ ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધારે નોંધાયું હતું. પૂર્વ-ઔદ્યોગિક સ્તર એટલે એવી વૈશ્વિક વાતાવરણીય સ્થિતિ જે ઔદ્યોગિકીકરણના વ્યાપક પ્રભાવ પહેલા હતી, જેમાં કોલસો, તેલ અને ગેસના દહન જેવી પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થતો નથી.

અહેવાલમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે આ વર્ષની સરેરાશ તાપમાનની આંકડાકીય માહિતી ૨૦૨૫ અને ૨૦૨૩ના સંપૂર્ણ વર્ષની સરેરાશ કરતા વધારે છે. જોકે, ૨૦૨૪ જે અત્યાર સુધીનું સૌથી ગરમ વર્ષ રહ્યું છે, તેની સરખામણીએ ૨૦૨૬નું તાપમાન થોડું ઓછું છે. વર્ષની શરૂઆતમાં લા નીનાની સ્થિતિ પ્રવર્તતી હતી, જેણે કામચલાઉ ધોરણે ઠંડકની અસર પેદા કરી હતી. સામાન્ય રીતે લા નીના વૈશ્વિક સરેરાશ તાપમાનમાં ૦.૧ થી ૦.૨ ડિગ્રી સેલ્સિયસનો ઘટાડો લાવે છે, જે તેની તીવ્રતા પર આધાર રાખે છે. પરંતુ જૂન મહિના સુધીમાં અલ નીનોની સ્થિતિ વિકસિત થતા આ ઠંડકની અસર નાબૂદ થઈ ગઈ હતી. ઓગસ્ટના અંત સુધીમાં અલ નીનોની તીવ્રતા વધતા વૈશ્વિક તાપમાનમાં અસાધારણ વધારો જોવા મળ્યો હતો.

આ વર્ષે દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસા દરમિયાન ભારતના અનેક ભાગોમાં અલ નીનોની અસરને કારણે વરસાદની અછત વર્તાઈ હતી. અલ નીનો એ પૂર્વીય અને મધ્ય પેસિફિક મહાસાગરના સપાટીના તાપમાનમાં થતો વધારો છે, જે દર થોડા વર્ષે જોવા મળે છે અને તે ભારતમાં વરસાદમાં ઘટાડા સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે. આ સ્થિતિને કારણે મહારાષ્ટ્ર અને આંધ્રપ્રદેશ જેવા રાજ્યોએ દુષ્કાળ જાહેર કરીને પાણીના સંરક્ષણ માટેના વિશેષ પગલાં લેવાની જાહેરાત કરી હતી. અહેવાલ મુજબ, અલ નીનોની આ સ્થિતિ ૨૦૨૭ની શરૂઆત સુધી ચાલુ રહેવાની આગાહી કરવામાં આવી છે.

વર્લ્ડ મેટરોલોજીકલ ઓર્ગેનાઈઝેશનના સેક્રેટરી જનરલ સેલેસ્ટે સાઉલોએ જણાવ્યું હતું કે, 'ચાલુ અલ નીનો અત્યાર સુધીના સૌથી શક્તિશાળી અલ નીનોમાંનું એક હોવાનું અનુમાન છે. સમુદ્રમાંથી મુક્ત થતી ગરમી ૨૦૨૭ સુધી ઉચ્ચ તાપમાન અને આત્યંતિક હવામાનની ઘટનાઓને વેગ આપવાનું ચાલુ રાખશે.' આ ઘટના વૈશ્વિક સરેરાશ તાપમાનમાં ૦.૧ થી ૦.૨ ડિગ્રી સેલ્સિયસનો વધારો કરે છે, તેથી વર્ષના બાકીના સમયગાળામાં અને ૨૦૨૭ની શરૂઆતમાં તાપમાન અસાધારણ રીતે ઊંચું રહેવાની સંભાવના છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એજન્સીએ એમ પણ જણાવ્યું છે કે ૨૦૨૬ના અંતિમ તાપમાનના આંકડા જાન્યુઆરીથી સપ્ટેમ્બર સુધી નોંધાયેલી સરેરાશ કરતા પણ વધુ હોઈ શકે છે.

અહેવાલમાં ભારતમાં સર્જાયેલી હીટવેવની ગંભીર સ્થિતિનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. એપ્રિલ ૨૦૨૬માં આવેલી હીટવેવ દરમિયાન ભારતમાં અંદાજે ૧૪.૬૫ કરોડ લોકો અતિશય ગરમીની ઝપેટમાં આવ્યા હતા. આ આત્યંતિક હવામાનની ઘટનાઓએ વિશ્વભરમાં લોકોના જીવન અને આજીવિકાને ગંભીર અસર પહોંચાડી છે, ખાદ્ય સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકી છે, ગરીબીમાં વધારો કર્યો છે અને લોકોના સ્થળાંતર માટે મજબૂર કર્યા છે.

વર્લ્ડ મેટરોલોજીકલ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WMO) એ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એક વિશેષ એજન્સી છે જે પૃથ્વીના વાતાવરણ, તેના મહાસાગરો સાથેના સંબંધો, આબોહવા અને પાણીના સંસાધનો પર કામ કરે છે. તે હવામાનશાસ્ત્ર અને જળવિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ માટે જવાબદાર છે અને વૈશ્વિક આબોહવા પરિવર્તન અંગેના અહેવાલો તૈયાર કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.