ચીનનું નૌકાદળ ૪૦૦ થી વધુ જહાજો સાથે હિંદ મહાસાગરમાં વિસ્તરણ કરી રહ્યું છે

હિંદ મહાસાગર અને એશિયાના મહત્વના દરિયાઈ માર્ગો પર ચીનના વધતા જતા નૌકાદળના પ્રભાવે અમેરિકી લશ્કરી આયોજકો માટે મોટી ચિંતા ઊભી કરી છે. વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ દ્વારા સમીક્ષા કરવામાં આવેલા યુએસના સત્તાવાર આંકડા મુજબ, ચીન પાસે હાલમાં ૪૦૦ થી વધુ યુદ્ધ જહાજો અને સબમરીન કાર્યરત છે. સંખ્યાની દૃષ્ટિએ જોઈએ તો, ચીનનું આ નૌકાદળ અમેરિકાના કાફલા કરતા આશરે ૩૫ ટકા વધારે છે.

ચીન હાલમાં ત્રણ એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સનું સંચાલન કરી રહ્યું છે અને ચોથા એરક્રાફ્ટ કેરિયરનું નિર્માણ કરી રહ્યું છે. પશ્ચિમી નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ચીનનું આગામી એરક્રાફ્ટ કેરિયર પરમાણુ શક્તિથી સંચાલિત હોઈ શકે છે. આ વિકાસ આધુનિક ઇતિહાસમાં શાંતિના સમય દરમિયાન થયેલા સૌથી મોટા નૌકાદળ વિસ્તરણ પૈકીનું એક માનવામાં આવે છે.

NDTV ના અહેવાલ મુજબ, ચીનનું નૌકાદળ હવે માત્ર તેના ઘરના વિસ્તારો પૂરતું મર્યાદિત નથી રહ્યું. દક્ષિણ ચીન સમુદ્રથી લઈને જાપાન અને તાઈવાન નજીકના પાણીઓ સુધી એશિયાના સૌથી વ્યસ્ત શિપિંગ અને પરિવહન માર્ગો પર દરરોજ આશરે ૧૦૦ ચીની નૌકાદળના જહાજો કાર્યરત હોવાનું માનવામાં આવે છે.

ચીની નૌકાદળની પ્રવૃત્તિઓ હવે વિશાળ દરિયાઈ વિસ્તારમાં ફેલાયેલી છે. તેમના જહાજો દક્ષિણ ચીન સમુદ્ર, તાઈવાનની આસપાસ, ફિલિપાઈન્સના પૂર્વમાં અને જાપાનના દક્ષિણ કિનારા પાસે કાર્યરત છે. આ ઉપરાંત, તેઓ પશ્ચિમ પેસિફિકમાં પણ આગળ વધ્યા છે અને એડનનો અખાત તરફ પણ નિયમિતપણે તૈનાત થાય છે.

સુરક્ષા અધિકારીઓ જે ચીની નૌકાદળની હિલચાલ પર નજર રાખી રહ્યા છે, તેમના જણાવ્યા અનુસાર તાઈવાનની આસપાસના પાણીમાં કોઈપણ સમયે આશરે ૬ ચીની નૌકાદળના જહાજો હાજર હોય છે. જ્યારે સૈન્ય કવાયત કરવામાં આવે છે ત્યારે આ સંખ્યામાં તીવ્ર વધારો જોવા મળે છે. દક્ષિણ ચીન સમુદ્રમાં ચીનનું પ્રમાણ આનાથી લગભગ ત્રણ ગણું વધારે છે. ચીન આ ક્ષેત્રમાં ફિલિપાઈન્સ અને વિયેતનામ બંને સાથે પ્રાદેશિક વિવાદોમાં સામેલ રહ્યું છે.

બેઇજિંગની મહત્વાકાંક્ષાઓ માત્ર વધુ જહાજો ધરાવવા પૂરતી મર્યાદિત નથી. ચીન તેના કિનારાના પાણી પર નિયંત્રણ મેળવવા માંગે છે, વિવાદિત પ્રદેશો પર તેના દાવાઓને મજબૂત કરવા માંગે છે અને ભવિષ્યના સંઘર્ષમાં અમેરિકી દળોને હસ્તક્ષેપ કરતા રોકવા માંગે છે. ચીનનું દરિયાઈ પ્રભુત્વ તેની વિશાળ શિપબિલ્ડિંગ ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલું છે. ચીન વિશ્વનો સૌથી મોટો વહાણ નિર્માણ કરનાર દેશ છે અને દર વર્ષે વિશ્વના અડધાથી વધુ વ્યાપારી જહાજોનું ઉત્પાદન કરે છે. તેના શિપયાર્ડ વિશાળ કન્ટેનર શિપથી લઈને કુદરતી ગેસ કેરિયર્સ સુધી બધું જ બનાવે છે. આ જ ઔદ્યોગિક શક્તિનો ઉપયોગ અત્યંત ઝડપથી યુદ્ધ જહાજો બનાવવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે.

આ મોટા ફેરફાર પાછળ ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગનો એવો વિશ્વાસ છે કે દેશનું વૈશ્વિક સ્થાન તેના દરિયાઈ નિયંત્રણ સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલું છે. ૨૦૧૩માં રાષ્ટ્રપતિ બન્યાના થોડા સમય બાદ, શીએ કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતાઓને કહ્યું હતું કે ચીનને "દરિયાઈ મહાન શક્તિ" બનવાની જરૂર છે. તેમણે એ વાત તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું હતું કે કેવી રીતે પશ્ચિમી દેશોએ વેપાર વધારવા, વસાહતો સ્થાપવા અને વૈશ્વિક પ્રભાવ ઊભો કરવા માટે દરિયાઈ માર્ગોનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

શીએ ૧૫મી સદીના ચીની એડમિરલ ઝેંગ હેની દરિયાઈ મુસાફરીઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમનો કાફલો હોર્મુઝના સામુદ્ર પ્રદેશથી લઈને આફ્રિકાના પૂર્વી કિનારા સુધી ગયો હતો અને સામાન તેમજ જિરાફ સાથે પરત ફર્યો હતો. ચીને બાદમાં વિદેશી વિસ્તરણથી દૂર રહીને અલગતાવાદી સમયગાળો પ્રવેશ્યો હતો.

ચીની નૌકાદળના આ વધતા જતા પ્રભાવને કારણે વોશિંગ્ટન માટે આ ગતિ સાથે સ્પર્ધા કરવી મુશ્કેલ બની રહી છે.