પત્નીને મરી જવા કહેવું હંમેશા આત્મહત્યાની ઉશ્કેરણી નથી: અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ

અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે એક મહત્વના ચુકાદામાં જણાવ્યું છે કે, પત્ની સાથેના ઝઘડા દરમિયાન 'મરી જા' અથવા 'જઈને મરી જા' જેવા શબ્દો બોલવા એ આપોઆપ આત્મહત્યા માટેનું દુષ્પ્રેરણ ગણી શકાય નહીં. જસ્ટિસ ઝફીર અહેમદે અવલોકન કર્યું કે આવા શબ્દો કયા હેતુથી અને કઈ પરિસ્થિતિમાં કહેવામાં આવ્યા હતા તેની તપાસ કરવી જરૂરી છે. આ તર્કના આધારે કોર્ટે બારાબંકીના એક કેસમાં પતિને નિર્દોષ છોડી મૂક્યો છે.

આ કેસની વિગતો મુજબ, મૃતકના ભાઈએ ૧૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૩ના રોજ પોલીસમાં ફરિયાદ કરી હતી. ફરિયાદમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે તેની બહેનના લગ્ન આરોપી સાથે ૨૦ વર્ષ પહેલાં થયા હતા, પરંતુ દંપતીને કોઈ સંતાન નહોતું. આરોપ હતો કે પતિ આ કારણસર પત્નીને હેરાન કરતો હતો અને તેને નદીમાં કૂદીને અથવા ફાંસી લગાવીને જીવ આપવા માટે કહેતો હતો. ૯ અને ૧૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૩ની મધ્યરાત્રિએ મહિલાનું મૃતક શરીર ઘરમાં ફાંસીએ લટકતું મળી આવ્યું હતું.

બારાબંકીની સેશન્સ કોર્ટે ૯ માર્ચ ૨૦૨૫ના રોજ પતિને દોષિત ઠેરવી તેને ૨૦ હજાર રૂપિયાના દંડ સાથે સાત વર્ષની સખત કેદની સજા કરી હતી. આ સજા સામે પતિએ હાઈકોર્ટમાં અપીલ કરી હતી. હાઈકોર્ટમાં પતિએ દલીલ કરી હતી કે તેની પત્ની લાંબા સમયથી ટીબીની બીમારીથી પીડાતી હતી અને સારવાર છતાં સુધારો ન થતા તે ડિપ્રેશનમાં હતી. તેણે વધુમાં જણાવ્યું કે ફરિયાદ પક્ષના સાક્ષીઓ નજીકના સગા હતા અને તેમના નિવેદનોમાં વિરોધાભાસ હતો, તેમજ આત્મહત્યા માટે ઉશ્કેરણીનો કોઈ પુરાવો નથી.

બીજી તરફ, સરકારી વકીલે અપીલનો વિરોધ કરતા કહ્યું કે સાક્ષીઓએ સતત એ વાત જણાવી છે કે આરોપી પત્નીની શારીરિક સ્થિતિ અને સંતાન ન હોવા બદલ તેને ત્રાસ આપતો હતો. જોકે, હાઈકોર્ટે નોંધ્યું કે લગ્નના ૨૦ વર્ષ દરમિયાન ત્રાસ આપવામાં આવ્યો હોવાના દાવાઓને સમર્થન આપતો કોઈ પોલીસ રિપોર્ટ, પત્ર, તબીબી દસ્તાવેજ કે અગાઉની ફરિયાદ રજૂ કરવામાં આવી નથી.

અદાલતે વધુમાં અવલોકન કર્યું કે મૃતકના ભાઈએ પોલીસને એવા કોઈ ફોન કોલ્સ વિશે જાણ કરી નહોતી જેમાં મહિલાએ મારપીટ કે આત્મહત્યા માટેના દબાણની ફરિયાદ કરી હોય. તપાસ અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, પત્નીના મૃત્યુની જાણ સૌથી પહેલાં ખુદ પતિએ જ પોલીસને કરી હતી.

કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે આવેશમાં બોલાયેલી ગાળાગાળી કે ભાવનાત્મક ઉશ્કેરાટમાં કહેલી વાતોને ફોજદારી કાયદા હેઠળ દુષ્પ્રેરણ ન ગણી શકાય. તેના માટે આરોપીનો ચોક્કસ ઇરાદો અને ભૂમિકા સાબિત કરવી અનિવાર્ય છે. અદાલતે ટ્રાયલ કોર્ટના ચુકાદા પર પ્રશ્ન ઉઠાવતા કહ્યું કે માત્ર આત્મહત્યા અને ત્રાસના આરોપોના આધારે કોઈને દોષિત ન ઠેરવી શકાય. આત્મહત્યા થવી અને આત્મહત્યા માટે ઉશ્કેરવું એ બે અલગ બાબતો છે, તેથી આરોપીએ જાણીજોઈને મદદ કરી હોય કે ષડયંત્ર રચ્યું હોય તે પુરવાર થવું જરૂરી છે. ટીવી૯ ગુજરાતીના અહેવાલ મુજબ, આ તમામ કારણોસર હાઈકોર્ટે પતિને નિર્દોષ જાહેર કર્યો છે.