લાંબી મુસાફરી બાદ તરત જ ઇલેક્ટ્રિક વાહન ચાર્જ કરવું જોખમી

ઇલેક્ટ્રિક વાહન ચલાવનારાઓ, ખાસ કરીને ઇલેક્ટ્રિક સ્કૂટરના વપરાશકર્તાઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ ચેતવણી સામે આવી છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, લાંબી મુસાફરી પછી તરત જ વાહનને ચાર્જિંગમાં લગાવવું જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. જ્યારે વાહન લાંબી મુસાફરી કરીને આવે છે, ત્યારે તેની બેટરીમાં નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં ગરમી હોય છે. આવી સ્થિતિમાં તરત જ ચાર્જિંગ શરૂ કરવાથી બેટરીનું તાપમાન વધુ વધી શકે છે, જે સુરક્ષા માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે.

NDTV ના અહેવાલ મુજબ, લિથિયમ-આયન બેટરી જ્યારે ચાર્જ અથવા ડિસ્ચાર્જ થાય છે ત્યારે ગરમી ઉત્પન્ન કરે છે. બેટરી જેટલી વધુ સખત રીતે કામ કરે છે, તેટલી વધુ ગરમી પેદા કરે છે. ભારત જેવા દેશમાં, જ્યાં ઉનાળા દરમિયાન તાપમાન ખૂબ વધારે હોય છે, ત્યાં આ સમસ્યા વધુ ગંભીર બને છે. ખાસ કરીને જ્યારે બહારનું તાપમાન ૩૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ હોય ત્યારે લિથિયમ-આયન બેટરીમાં ગરમી વધવાની શક્યતા વધુ રહે છે.

આ બાબતે IIT મદ્રાસના સંશોધકો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે કે બેટરી ઓવરહીટિંગની સમસ્યાને કેવી રીતે હલ કરી શકાય. તેઓ એવી કૂલિંગ ટેકનોલોજી પર કામ કરી રહ્યા છે જે ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને ભારતના આત્યંતિક હવામાનની સ્થિતિમાં સુરક્ષિત રીતે ચલાવવામાં મદદ કરી શકે. સંશોધકોએ એક પ્રયોગ કર્યો હતો જેમાં ૬૦ એમ્પીયર-કલાકની બેટરી સેલનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રયોગમાં જ્યારે આસપાસનું તાપમાન ૩૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસ અથવા તેનાથી વધુ હતું અને સેલ ૧સી અથવા તેનાથી વધુના ડિસ્ચાર્જ રેટ પર કાર્યરત હતું, ત્યારે બેટરીનું તાપમાન ૪૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસને વટાવી ગયું હતું.

સંશોધકોના મતે, બેટરીના થર્મલ મેનેજમેન્ટ માટે ૪૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસનું તાપમાન એક મહત્વપૂર્ણ સીમા (threshold) છે. સમસ્યા એ છે કે જ્યારે રાઇડર સ્કૂટર બંધ કરે છે ત્યારે ગરમી તરત જ ઓછી થતી નથી. ચાર્જિંગ પ્રક્રિયા દરમિયાન વધારાની ગરમી ઉત્પન્ન થાય છે. જો બેટરી મુસાફરી પછી પહેલેથી જ ગરમ હોય, તો તેને તરત જ પ્લગ ઇન કરવાથી થર્મલ સ્ટ્રેસ વધે છે. ઉચ્ચ તાપમાન માત્ર સુરક્ષા માટે જ નહીં, પરંતુ બેટરીના આયુષ્ય માટે પણ નુકસાનકારક છે. તેનાથી બેટરીનું ઘસારો ઝડપી બને છે અને સમય જતાં તેની ચાર્જ પકડી રાખવાની ક્ષમતા ઘટી જાય છે. અત્યંત ગંભીર પરિસ્થિતિઓમાં, ઓવરહીટિંગ સુરક્ષા માટે મોટું જોખમ બની શકે છે.

ટ્રેવ મોબિલિટીના સ્થાપક અને સીઈઓ નવીન ગુપ્તાએ NDTV ને જણાવ્યું હતું કે, બેટરીની સુરક્ષા પર માત્ર ગ્રાહક વાહન ખરીદે ત્યારે જ નહીં, પરંતુ વાહનના સમગ્ર જીવનચક્ર દરમિયાન ધ્યાન આપવું જોઈએ. તેમણે ઉમેર્યું કે ઉચ્ચ તાપમાન બેટરીના પ્રદર્શનને અસર કરી શકે છે અને તેના ઘટાડાને ઝડપી બનાવી શકે છે. ડ્રાઇવિંગ અને ચાર્જિંગ દરમિયાન ઉત્પન્ન થતી ગરમીને કારણે અસરકારક થર્મલ મેનેજમેન્ટ એ સમગ્ર સિસ્ટમનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

નવીન ગુપ્તાનું માનવું છે કે ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના વિશ્વસનીય સંચાલન માટે બેટરી હેલ્થ મોનિટરિંગ, વાહનની નિયમિત તપાસ અને ચાર્જિંગની યોગ્ય પદ્ધતિઓ અપનાવવી અનિવાર્ય છે. તેમણે વધુમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વપરાશકર્તાઓએ ઉત્પાદક દ્વારા આપવામાં આવેલી માર્ગદર્શિકાનું ચુસ્તપણે પાલન કરવું જોઈએ અને હંમેશા ભરોસાપાત્ર ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ.