કોલકાતાના દુર્ગા પૂજા પંડાલમાં ભીડના ધક્કાકામથી થયેલી દુર્ઘટનામાં ૧૯ના મોત

કોલકાતાના ચોરબાગાન વિસ્તારમાં દુર્ગા પૂજાના ઉત્સવ દરમિયાન એક કરુણ દુર્ઘટના સર્જાઈ છે, જેમાં ૧૯ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. ૧૭ ઓક્ટોબરના રોજ સાંજે અંદાજે ૭:૩૦ વાગ્યે આ ઘટના બની હતી. દૈનિક ભાસ્કરના અહેવાલ મુજબ, વરસાદ દરમિયાન પંડાલમાં ભીડ વધતા અને પંડાલ તૂટી પડવાની ખોટી અફવા ફેલાતા મચી ગયેલી અફરાતફરીમાં આ મોટી દુર્ઘટના સર્જાઈ હતી.

કોલકાતા પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, આ દુર્ઘટનાનું મુખ્ય કારણ વરસાદથી બચવાનો પ્રયાસ હતો. પંડાલમાં વરસાદ શરૂ થતા, મહિલાઓ પોતાના કપડાં અને મેકઅપને બચાવવા માટે બહાર નીકળવાના ગેટ પાસે એકઠી થઈ ગઈ હતી. આ દરમિયાન ભીડમાં અચાનક વધારો થતા લોકો વચ્ચે ધક્કાકામ શરૂ થયું અને એકબીજા પર પડવા લાગ્યા, જેના કારણે ભીડમાં દોડધામ (સ્ટામપીડ) મચી ગઈ હતી. સીસીટીવી ફૂટેજમાં પણ જોવા મળ્યું છે કે વરસાદ દરમિયાન સેંકડો લોકો એકસાથે પંડાલની અંદર ઘૂસી ગયા હતા.

પોલીસની પ્રાથમિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે, પંડાલના ગેટથી અંદાજે ૧૧ ફૂટના અંતરે પહેલો વ્યક્તિ નીચે પડ્યો હતો. આ ઘટનાના સંદર્ભમાં પોલીસ અત્યારે વિવિધ પાસાઓની તપાસ કરી રહી છે. પોલીસ એ બાબતની પણ તપાસ કરી રહી છે કે પંડાલમાં મહિલા સ્વયંસેવકો અને પોલીસકર્મીઓની પૂરતી સંખ્યામાં તૈનાતી હતી કે નહીં. આ ઉપરાંત, ભીડ વધવાની જાણકારી વહીવટીતંત્ર સુધી પહોંચવામાં કોઈ વિલંબ થયો હતો કે કેમ તે અંગે પણ તપાસ ચાલી રહી છે.

આ મામલે અત્યાર સુધીમાં પોલીસ ૯ લોકોની ધરપકડ કરી ચૂકી છે. ધરપકડ કરાયેલા લોકોમાંથી બે વ્યક્તિઓ પર પંડાલનો એક ભાગ તૂટી પડવાની ખોટી જાહેરાત કરીને લોકોમાં અફરાતફરી ફેલાવવાનો આરોપ છે. પોલીસ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, પંડાલ તૂટી પડવાના દાવા અંગે કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી, પરંતુ આ ખોટી જાહેરાતને કારણે લોકોમાં ગભરાટ ફેલાયો હતો અને ભીડમાં દોડધામ મચી હતી. પોલીસ હવે એ વ્યક્તિની શોધ કરી રહી છે જેણે આ અફવા ફેલાવી હતી. આ જાહેરાત કોણે અને શા માટે કરી હતી તે જાણવું અત્યારે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન છે.

ધરપકડ કરાયેલા બે શખ્સોના અવાજના નમૂના લેવા માટે પોલીસ અદાલતની પરવાનગી માંગી શકે છે. આ સાથે જ, પોલીસ દ્વારા પંડાલના કલાકારની પણ પૂછપરછ કરવામાં આવી છે. સુશાંત શિબાની પાલે આ પંડાલ ‘ઓર્બ’ એટલે કે ‘બિયોન્ડ સાઉન્ડ’ થીમ પર તૈયાર કર્યો હતો. આ પંડાલની કલાત્મક સજાવટ જોવા માટે મોટી સંખ્યામાં લોકો ત્યાં પહોંચી રહ્યા હતા.

સુરક્ષા વ્યવસ્થા અંગેની તપાસમાં પંડાલના આયોજકો દ્વારા રાખવામાં આવેલી ખાનગી એજન્સીના કામકાજની પણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. એજન્સીના કર્મચારીઓ પાસે ‘મેનપેક’ નામના પોર્ટેબલ રેડિયો હતા, જેનો ઉપયોગ સુરક્ષા અને કટોકટીની સેવાઓ માટે કરવામાં આવે છે. આ રેડિયો બેગની જેમ પીઠ પર લટકાવી શકાય તેવા સાધનો છે. પોલીસ એ પણ તપાસ કરી રહી છે કે ઘટના સમયે એજન્સીના કર્મચારીઓ ક્યાં હતાં, તેમને ભીડ વધવાની જાણ થઈ હતી કે નહીં અને જો જાણ થઈ હોય તો તેમણે શું પગલાં લીધા હતા.

ધ ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, આ દુર્ઘટનામાં ભીડનું વધુ પડતું પ્રમાણ, ગભરાટ અને માળખાકીય નિષ્ફળતા અંગેની ખોટી જાહેરાત મુખ્ય કારણો હતા. નિષ્ણાતોએ ભવિષ્યમાં આવી દુર્ઘટનાઓ રોકવા માટે અસરકારક ભીડ વ્યવસ્થાપન (ક્રાઉડ મેનેજમેન્ટ) ના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો છે. તપાસકર્તાઓ સાંકડા બહાર નીકળવાના રસ્તાઓ અને અપૂરતી સુરક્ષાના પગલાં જેવા વિવિધ પરિબળોની પણ તપાસ કરી રહ્યા છે.

આ સમગ્ર ઘટનાએ સુરક્ષા અને ભીડના નિયંત્રણ અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. પોલીસ હાલમાં તમામ પાસાઓની ઝીણવટભરી તપાસ કરી રહી છે જેથી આ દુર્ઘટના પાછળના ચોક્કસ કારણો જાણી શકાય અને જવાબદારો સામે કડક કાર્યવાહી કરી શકાય.