જેટ એરવેઝના પૂર્વ કર્મચારીઓ સામેની સીબીઆઈની કાર્યવાહી હાઈકોર્ટે રદ કરી

બોમ્બે હાઈકોર્ટે જેટ એરવેઝના ચાર પૂર્વ કર્મચારીઓ સામે સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી ફોજદારી કાર્યવાહીને રદ કરી દીધી છે. આ ચાર કર્મચારીઓમાં ત્રણ વરિષ્ઠ પાયલોટ અને એક ગ્રાઉન્ડ ડ્યુટી ઓફિસરનો સમાવેશ થાય છે. એરલાઇન બંધ થયા બાદ તેમના પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PF) ના દાવાઓ મંજૂર કરાવવા માટે એમ્પ્લોઈઝ પ્રોવિડન્ટ ફંડ ઓર્ગેનાઈઝેશન (EPFO) ના એક કર્મચારીને ગેરકાયદેસર રીતે નાણાં આપવાનો આરોપ તેમના પર હતો.

જસ્ટિસ મિલિંદ જાદવની સિંગલ જજ બેન્ચે આ ચાર અરજદારો સામે ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ અધિનિયમ (PC Act) ની કલમ ૮ અને ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) ની કલમ ૧૨૦-બી હેઠળના ગુનાઓ માટે પ્રથમ દૃષ્ટિએ કેસ બનાવવામાં નિષ્ફળતા દર્શાવી હોવાનું જણાવીને કાર્યવાહી રદ કરી હતી. કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું કે સીબીઆઈ દ્વારા તપાસ દરમિયાન એકત્રિત કરવામાં આવેલી સામગ્રી અને આરોપોમાં અરજદારોનો કોઈ ગુનાહિત ઈરાદો અથવા ગેરકાયદેસર કૃત્ય કરવા માટેનો કોઈ કરાર સાબિત થતો નથી. તેથી, તેમની સામે કાર્યવાહી ચાલુ રાખવી એ કાયદાકીય પ્રક્રિયાનો દુરુપયોગ ગણાશે.

આ મામલે સીબીઆઈ દ્વારા જુલાઈ ૨૦૧૩માં એફપીઓ (EPFO) દ્વારા કરવામાં આવેલી આંતરિક તપાસ બાદ એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી હતી. તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે મચિન્દ્ર બામને નામના કર્મચારીએ જેટ એરવેઝના ૧૩ કર્મચારીઓ પાસેથી ગેરકાયદેસર નાણાં સ્વીકાર્યા હતા, જેમાં આ ચાર અરજદારોનો પણ સમાવેશ થતો હતો. સીબીઆઈએ આ કેસમાં પીસી એક્ટની કલમ ૭ અને ૮ તેમજ આઈપીસીની કલમ ૧૨૦-બી હેઠળ ગુનો નોંધ્યો હતો.

સીબીઆઈ દ્વારા ચાર્જશીટ દાખલ કરવામાં આવ્યા બાદ, ચાર અરજદારો ૨૦૨૪માં હાઈકોર્ટમાં આ કેસ રદ કરવા માટે પહોંચ્યા હતા. તેમણે દલીલ કરી હતી કે બામનેનો નંબર જેટ એરવેઝના અન્ય કર્મચારીઓએ તેમને આપ્યો હતો, જેમણે બામનેને એક "પ્રાઇવેટ કન્સલ્ટન્ટ" તરીકે ઓળખાવ્યા હતા જેઓ તેમનું જમા થયેલું પીએફ ઉપાડવામાં મદદ કરતા હતા. અરજદારોએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ ક્યારેય બામનેને રૂબરૂ મળ્યા નહોતા અને માત્ર ફોન દ્વારા જ વાતચીત કરી હતી. તેમણે એ જાણ્યા વગર નાણાં ચૂકવ્યા હતા કે બામને એ ઈએફપીઓ (EPFO) ના કર્મચારી છે. તેથી, પીસી એક્ટની કલમ ૮ હેઠળ ગેરકાયદેસર લાંચ આપવાનો આરોપ તેમના પર લગાવી શકાય નહીં.

જોકે, સીબીઆઈએ આ અરજીઓનો વિરોધ કરતા દલીલ કરી હતી કે પુરાવાઓ દર્શાવે છે કે દરેક અરજદારે બામને અને તેની પત્નીના સંયુક્ત ખાતામાં મોટી રકમ ટ્રાન્સફર કરી હતી. વ્યવહારોના સમયગાળા પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે આ નાણાં પીએફ દાવાઓની પ્રક્રિયા માટે ગેરકાયદેસર લાંચ તરીકે આપવામાં આવ્યા હતા.

જસ્ટિસ જાદવના ચુકાદા મુજબ, અરજદારોને એ જાણકારી હતી કે બામને એ ઈએફપીઓ સ્ટાફ છે તેવું દર્શાવવા માટે કંઈ જ નથી. વધુમાં, કોર્ટે કહ્યું કે પીસી એક્ટની કલમ ૮ હેઠળ જાહેર ફરજ બજાવવા માટે ગેરકાયદેસર લાંચ આપવા બદલ સજાની જોગવાઈ છે, પરંતુ અરજદારોનો આવો કોઈ ઈરાદો હતો તેવું દર્શાવતું કંઈ જ નથી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે માત્ર નાણાં ટ્રાન્સફર કરવાના તથ્ય પરથી કલમ ૮ હેઠળના ઈરાદાનું અનુમાન લગાવી શકાય નહીં; આ ઈરાદો તપાસ દરમિયાન એકત્રિત સામગ્રીમાંથી સ્પષ્ટ થવો જોઈએ.

કોર્ટે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, જો બેંક વ્યવહારો અને પીએફ દાવાઓની પ્રક્રિયાને સંપૂર્ણપણે સ્વીકારી લેવામાં આવે તો પણ, સામગ્રી એ દર્શાવતી નથી કે અરજદારોનો કોઈ જાહેર સેવકને તેની સત્તાવાર ફરજો બજાવવા માટે લલચાવવાનો કે પુરસ્કાર આપવાનો ઈરાદો હતો. તેમજ, અરજદારો વચ્ચે ગેરકાયદેસર કૃત્ય કરવા માટે કોઈ સમજૂતી કે મનનો મેળાપ હોવાનું પણ કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી. પ્રોસિક્યુશન મુખ્યત્વે નાણાકીય વ્યવહારો અને પ્રાપ્તકર્તાની સમાન ઓળખ પર આધાર રાખે છે, જે જરૂરી જોડાણ વગર આ આરોપોને ટકાવી શકતા નથી.