વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીની યુએઈ અને નેપાળની મહત્વપૂર્ણ મુલાકાત

ભારતના વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીએ તાજેતરમાં સંયુક્ત આરબ અમીરાત (યુએઈ) ની બે દિવસીય મુલાકાત પૂર્ણ કરી છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પશ્ચિમ એશિયામાં ભારતના સૌથી નજીકના ભાગીદારોમાંના એક એવા યુએઈ સાથે આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક સંબંધોને વધુ વેગ આપવાનો હતો. વિદેશ મંત્રાલયના અહેવાલ મુજબ, ૧ અને ૨ નવેમ્બર દરમિયાન યોજાયેલી આ મુલાકાત દરમિયાન મિસરીએ યુએઈના ઉચ્ચ નેતૃત્વ સાથે વિવિધ સ્તરે ચર્ચાઓ કરી હતી. આ મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેના વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના પ્રગતિની સમીક્ષા કરવા અને સહકારના નવા ક્ષેત્રો શોધવા માટેનું એક મહત્વપૂર્ણ માધ્યમ બની રહી છે.

યુએઈમાં પોતાના રોકાણ દરમિયાન, વિદેશ સચિવે આંતરરાષ્ટ્રીય સહકાર માટેના રાજ્ય મંત્રી અને ભારતના વિશેષ દૂત રીમ અલ હાશિમી સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠકમાં દ્વિપક્ષીય સંબંધોની સાથે સાથે પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક વિકાસ પર પણ વિચારોનું આદાન-પ્રદાન કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, મિસરીએ અબુ ધાબીના નાણા વિભાગના અધ્યક્ષ અને લિમાદ હોલ્ડિંગ કંપનીના ગ્રુપ સીઈઓ જાસિમ મોહમ્મદ બુ અતાબા અલ ઝાબી સાથે પણ વિસ્તૃત ચર્ચા કરી હતી. આ ચર્ચાઓનો મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ આર્થિક જોડાણને વધારવા, રોકાણના પ્રવાહને વેગ આપવા અને લાંબા ગાળાની વ્યાપારી ભાગીદારી સ્થાપિત કરવાનો હતો.

સાંસ્કૃતિક અને શૈક્ષણિક ક્ષેત્રે પણ સહકાર વધારવા માટે મિસરીએ અબુ ધાબીના સંસ્કૃતિ અને પર્યટન વિભાગના અધ્યક્ષ મોહમ્મદ ખલીફા અલ મુબારક સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠકમાં સાંસ્કૃતિક અને સર્જનાત્મક આદાન-પ્રદાન માટે નવી તકો શોધવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. આમાં 'હાઉસ ઓફ ઈન્ડિયા' નામનું એક પ્રસ્તાવિત સંગ્રહાલય પણ સામેલ છે, જે ભારતીય કળા, ઇતિહાસ, વારસો અને પર્યટનને વિશ્વ સમક્ષ રજૂ કરશે. વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે આ મુલાકાત ભારત અને યુએઈ વચ્ચેના પરસ્પર વિશ્વાસ અને વ્યૂહાત્મક અભિગમને વધુ મજબૂત બનાવે છે.

યુએઈની મુલાકાત બાદ, વિદેશ મંત્રાલયે સોમવારે જાહેર કર્યું છે કે વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરી ૪ અને ૫ નવેમ્બરના રોજ નેપાળની મુલાકાતે જશે. માર્ચ ૨૦૨૬માં વડાપ્રધાન બલેન્દ્ર શાહના કાર્યભાર સંભાળ્યા બાદ વિદેશ સચિવની આ પ્રથમ નેપાળ મુલાકાત હશે. નેપાળમાં સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫માં થયેલા જન-ઝેડ આંદોલન બાદ સત્તા પરિવર્તન થયું હતું, જેમાં કે.પી. શર્મા ઓલીની સરકારનું પતન થયું હતું. આ મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેની નિયમિત ઉચ્ચ-સ્તરીય આદાન-પ્રદાનની પરંપરાને આગળ ધપાવશે અને દ્વિપક્ષીય ભાગીદારીને વધુ ગાઢ બનાવવામાં મદદ કરશે.

નેપાળની મુલાકાત દરમિયાન, મિસરીની ચર્ચાઓમાં વડાપ્રધાન બલેન્દ્ર શાહની ભારત મુલાકાતનો મુદ્દો મુખ્ય રહેશે. આ ઉપરાંત, નવી દિલ્હીમાં નેપાળના નવા રાજદૂતની નિમણૂક પણ ચર્ચાનો વિષય બની શકે છે. નેપાળી દૂતાવાસમાં ઘણા મહિનાઓથી રાજદૂતનું પદ ખાલી છે, કારણ કે અગાઉના રાજદૂત શંકર પ્રસાદ શર્મા સ્વદેશ પરત ફર્યા હતા. નેપાળી રાજદ્વારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કાઠમંડુ નવા રાજદૂત નિશ્ચલ નાથ પાંડે માટે ભારતની મંજૂરીની રાહ જોઈ રહ્યું છે. આ સાથે જ ભોટે કોશી નદીમાં આવેલી હોનારત બાદ ભારતે આપેલી સહાય અંગે પણ સમીક્ષા કરવામાં આવશે.

બીજી તરફ, મિસરીની મુલાકાત પહેલા કાઠમંડુમાં પૂર્વ ભારતીય સૈનિકોના એક કલ્યાણ સંગઠને વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું હતું. તેઓ અગ્નિપથ યોજના લાગુ થયા બાદ ભારતીય સેનામાં ગોરખા ભરતી ફરી શરૂ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. અગાઉ મે ૨૦૨૬માં મિસરીની નેપાળ મુલાકાત નિર્ધારિત હતી, પરંતુ તે સમયે વડાપ્રધાન શાહે સ્થાનિક પડકારોને પ્રાથમિકતા આપતા મુલાકાત મોકૂફ રાખવામાં આવી હતી. ભારત અને નેપાળ વચ્ચેના સંબંધોમાં આ મુલાકાત ખૂબ જ મહત્વની માનવામાં આવે છે, કારણ કે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં ભારતે નેપાળના વિદેશ મંત્રી સિસિર ખનાલ, નાણા મંત્રી સ્વર્ણિમ વાગલે અને ગૃહ મંત્રી સુદાન ગુરુંગનું પણ સ્વાગત કર્યું છે.