ગંગા જળ કરારની મુદત પૂરી થવાનેમન વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી

ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના ગંગા જળ કરારની મુદત ડિસેમ્બર મહિનામાં પૂરી થવાની છે. આ સ્થિતિ વચ્ચે, ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે મંગળવાર, ૩ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બંને દેશો પાસે આ કરારની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે એક 'સ્ટ્રક્ચર્ડ મિકેનિઝમ' એટલે કે સુવ્યવસ્થિત માળખું ઉપલબ્ધ છે. ધ હિંદુના અહેવાલ મુજબ, વિદેશ મંત્રાલયના સત્તાવાર પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે દ્વિ-સાપ્તાહિક મીડિયા બ્રીફિંગ દરમિયાન આ માહિતી આપી હતી.

પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે જણાવ્યું હતું કે, "ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે જોઇન્ટ રિવર્સ કમિશન કાર્યરત છે, જે ગંગા સહિતની તમામ સીમાપાર નદીઓ પર ચર્ચા કરવા માટેનું એક સ્ટ્રક્ચર્ડ મિકેનિઝમ છે." તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે ભારત બાંગ્લાદેશ સાથે 'સકારાત્મક સંબંધો' રાખવા ઈચ્છે છે. ભારત સરકાર દ્વારા બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાન તારિક રહેમાનને નવી દિલ્હીની મુલાકાત લેવા માટે આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે, પરંતુ આ મુલાકાતની તારીખો અથવા કરારના નવીનીકરણ અંગે હજુ સુધી કોઈ અપડેટ મળ્યું નથી.

બંને દેશો વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય ગંગા જળ કરાર ૧૨ ડિસેમ્બરે સમાપ્ત થવા જઈ રહ્યો છે. આ કરાર વર્ષ ૧૯૯૬માં કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે શેખ હસીના પ્રથમ વખત બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાન બન્યા હતા. ત્રણ દાયકા જૂના આ નદી જળ વહેંચણી કરારના નવીનીકરણ માટે નિષ્ણાત સ્તરની અને રાજકીય પરામર્શની જરૂરિયાત છે. આ કરાર મૂળતઃ વડાપ્રધાન સ્તરે કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં તે સમયે ભારતના વડાપ્રધાન એચ.ડી. દેવગૌડા અને બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાન શેખ હસીના હતા. તેથી, એવી સમજ છે કે આ કરારનું નવીનીકરણ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને વડાપ્રધાન તારિક રહેમાન વચ્ચેની બેઠક દ્વારા જ થશે.

જોકે, વડાપ્રધાન તારિક રહેમાને અત્યાર સુધી ચીન, જાપાન, મલેશિયા અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની મુલાકાત લીધી છે, પરંતુ ભારત તરફથી મળેલા આમંત્રણોનો હજુ સુધી કોઈ પ્રતિસાદ આપ્યો નથી. નોંધનીય છે કે સપ્ટેમ્બરમાં નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી બ્રિક્સ સમિટ દરમિયાન પણ તેમને દ્વિપક્ષીય અને બહુપક્ષીય કાર્યક્રમોમાં આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા.

રણધીર જયસ્વાલે ભારતના ઈરાદાઓ સ્પષ્ટ કરતા કહ્યું કે, "જ્યાં સુધી ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધોનો પ્રશ્ન છે, અમે સકારાત્મક, ભવિષ્યલક્ષી અને રચનાત્મક સંબંધો તરફ કામ કરવા માંગીએ છીએ." બીજી તરફ, બાંગ્લાદેશી પક્ષના રાજદ્વારી સૂત્રોએ અગાઉ જાણ કર્યું હતું કે તેઓ ૧૨ ડિસેમ્બરે મુદત પૂરી થયા પછી કરારના આપોઆપ ટૂંકા ગાળાના નવીનીકરણની અપેક્ષા રાખે છે. જોકે, ભારતીય અધિકારીઓએ હજુ સુધી આ બાબતે કોઈ સંકેત આપ્યો નથી.

આ દરમિયાન, રણધીર જયસ્વાલે બાંગ્લાદેશમાં તૈયાર કપડાં ઉદ્યોગના કામદારો દ્વારા કરવામાં આવી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનો અંગે પણ વાત કરી હતી. બાંગ્લાદેશમાં ઉચ્ચ ફુગાવો અને વીજળીના સંકટને કારણે કામદારો યોગ્ય વેતનની માંગ સાથે રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે. આ અંગે પ્રશ્ન પૂછવામાં આવતા પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે, "હા, અમે બાંગ્લાદેશની સ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છીએ. ત્યાં કેટલીક developments થઈ છે અને અમે આગળ પણ તેને અનુસરીશું."