ભારતે સ્વદેશી AI મોડલ્સ લોન્ચ કર્યા, OpenAIમાં સુરક્ષા અંગે ચિંતા વધી

ભારત સરકારે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ક્ષેત્રે એક મહત્વપૂર્ણ કદમ ઉઠાવતા સ્વદેશી ફાઉન્ડેશન મોડલ્સ લોન્ચ કર્યા છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઈટી મંત્રાલય (MeitY) હેઠળના ઇન્ડિયા AI મિશન દ્વારા EKA-૧, ધીર ૨બી અને ધીર ૫બી મોડલ્સ રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. ધ હીન્દુના અહેવાલ મુજબ, EKA-૧ મોડલ સોકેટ લેબ્સ ટેકનોલોજી એન્ડ રિસર્ચ દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું છે, જ્યારે ધીર ૨બી અને ધીર ૫બી મોડલ્સ ઝેન્ટેઈક AIટેક ઇનોવેશન્સ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. આ મોડલ્સનું અનાવરણ આઈટી સેક્રેટરી એસ. કૃષ્ણન અને મંત્રાલયના ઉચ્ચ અધિકારીઓની ઉપસ્થિતિમાં કરવામાં આવ્યું હતું.

EKA-૧ મોડલ ખાસ કરીને ભારતીય ભાષાઓ, બેંકિંગ અને સાયબર સિક્યુરિટી માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. તેમાં ૨૬.૩ અબજ પેરામીટર્સ છે અને તેને આશરે ૭.૫ ટ્રિલિયન ટોકન્સ પર તાલીમ આપવામાં આવી છે. આ મોડલ અંગ્રેજી સહિત તમામ ૨૨ અધિકૃત ભારતીય ભાષાઓને આવરી લે છે. સોકેટના CEO અભિષેક ઉપરવલના જણાવ્યા અનુસાર, આ મોડલ ભારતની બેંકિંગ, ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસિસ અને સાયબર સિક્યુરિટીના લેન્ડસ્કેપ મુજબ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. ખાસ વાત એ છે કે EKA-૧ મોબાઈલ ડેટા કે વાઇફાઇ વગર પણ સ્માર્ટફોન જેવા લોકલ ડિવાઇસ પર કામ કરી શકે છે.

બીજી તરફ, ઝેન્ટેઈક દ્વારા વિકસિત ધીર ૨બી અને ધીર ૫બી ઓપન-સોર્સ મોડલ્સ છે, જે અંગ્રેજી અને ૧૦ ભારતીય ભાષાઓને સપોર્ટ કરે છે. આ મોડલ્સ સંરક્ષણ, સરકાર, ઉદ્યોગ અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે ઓનલાઇન કનેક્ટિવિટી ન હોય તેવી સંવેદનશીલ જગ્યાઓએ પણ કામ કરી શકે છે. ઝેન્ટેઈકના CEO પ્રો. શશિકુમારે જણાવ્યું કે આ મોડલ્સ GPU અને TPU જેવા વિવિધ કમ્પ્યુટિંગ પ્લેટફોર્મ પર ચાલી શકે છે, જેનાથી ડેટા ડિવાઇસ પર જ રહે છે અને પ્રાઇવસી તેમજ સુરક્ષા વધે છે. આઈટી સેક્રેટરી એસ. કૃષ્ણનનું માનવું છે કે આવા સ્વદેશી મોડલ્સ ભારતની ટેકનોલોજીકલ અને વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતાને મજબૂત કરશે.

જ્યારે ભારત પોતાની ક્ષમતા વધારી રહ્યું છે, ત્યારે વૈશ્વિક સ્તરે OpenAI અને એન્થ્રોપિક જેવી કંપનીઓ સુરક્ષાના પડકારોનો સામનો કરી રહી છે. ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, OpenAI અને એન્થ્રોપિકે તેમના કર્મચારીઓને કંપનીના આઈડેન્ટિફિકેશન બેજ અને લોગો છુપાવવા સૂચના આપી છે. AI કર્મચારીઓ પ્રત્યે વધતી દુશ્મની અને જાસૂસીના ડરને કારણે આ પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. તાજેતરમાં કેટલાક કર્મચારીઓ પાસે ગુપ્ત માહિતી માંગવામાં આવી હોવાના કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે, તેમજ એક્ઝિક્યુટિવ્સ પર હુમલા અને વિરોધ પ્રદર્શનોને કારણે સુરક્ષાની ચિંતા વધી છે.

NDTV ના અહેવાલ મુજબ, OpenAI માં વર્ષોથી ઓપરેશનલ સિક્યુરિટીમાં ખામીઓ અંગે ચેતવણીઓ આપવામાં આવી હતી. ૨૦૨૨માં ChatGPT લોન્ચ થયા પહેલા પણ કેટલાક કર્મચારીઓએ મેનેજમેન્ટ અને બોર્ડને જણાવ્યું હતું કે સુરક્ષા નિયમો ખૂબ જ ઢીલા છે, જેના કારણે વિદેશી સરકારો સરળતાથી સંવેદનશીલ માહિતી મેળવી શકે છે. કર્મચારીઓના મતે, મેનેજમેન્ટ સુરક્ષા કરતા ગૂગલ અને એન્થ્રોપિક જેવા હરીફો સામે ટકી રહેવા પર વધુ ધ્યાન આપી રહ્યું હતું. એપ્રિલમાં રાજીનામું આપનાર પૂર્વ સંશોધક વિલ ડીપ્યુએ જણાવ્યું હતું કે AI લીડર્સ સુરક્ષા માટે ઝડપનું બલિદાન આપી શકતા નથી.

આ બાબતે OpenAI ના પ્રવક્તા એલાના વિડમેન જણાવ્યું હતું કે OpenAI વિશ્વની સૌથી વધુ ટાર્ગેટ થતી સંસ્થાઓમાંની એક છે, તેથી કંપની ઇનસાઇડર્સ અને સાયબર અપરાધીઓ સામે રક્ષણ મેળવવા માટે સુરક્ષા પ્રોગ્રામમાં ભારે રોકાણ કરે છે. હાલમાં પ્રોડક્ટ ડેવલપમેન્ટના સિનિયર એક્ઝિક્યુટિવ થિબોલ્ટ સોટિઓક્સ આંતરિક સિસ્ટમ્સને સુરક્ષિત કરવાની પહેલનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે. ઓગસ્ટમાં તેમણે સુરક્ષા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધારવા માટે ઉત્પાદન એન્જિનિયરોની એક ચોથાઈ ભાગની ટીમની પુનઃનિયુક્તિ કરી હતી.

બીજી તરફ, બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના અહેવાલ મુજબ, ક્વેસ કોર્પના Q2 FY27 રિપોર્ટમાં જાણવા મળ્યું છે કે GCC ટેક હાયરિંગમાં ૩.૫ ટકાનો ઘટાડો થયો હોવા છતાં, AI, ડેટા અને સાયબર સિક્યુરિટી કૌશલ્યો ધરાવતા લોકોની માંગ વધી છે. આવા સ્પેશિયલાઇઝ્ડ કૌશલ્યો ૩ માંથી ૧૦ ટેક હાયરિંગ ડિમાન્ડને ચલાવી રહ્યા છે, જેમાં ટાયર-૨ શહેરોનો ફાળો વધી રહ્યો છે.