કેન્દ્ર સરકારના અધિકારીઓ માટે લેપટોપ અને ટેબલેટની ખરીદીની મર્યાદામાં કરાયો વધારો

કેન્દ્ર સરકારે પોતાના અધિકારીઓને આપવામાં આવતા લેપટોપ, ટેબલેટ અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોની ખરીદી માટેની કિંમત મર્યાદામાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. 'આજ તક' અને 'સંદેશ'ના અહેવાલ મુજબ, નાણાં મંત્રાલયના વ્યય વિભાગ દ્વારા ૧૦ નવેમ્બરના રોજ આ અંગેના નવા માર્ગદર્શક નિયમો જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. આ નવા નિયમો કેન્દ્ર સરકારના તમામ મંત્રાલયો અને વિભાગોમાં લાગુ થશે અને તે જુલાઈ ૨૦૨૩માં અમલી બનેલા જૂના નિયમોનું સ્થાન લેશે. સરકારના આ નિર્ણયથી અધિકારીઓને હવે વધુ સારી ગુણવત્તાના ઉપકરણો મેળવવાની તક મળશે.

નવા નિયમો અનુસાર, સામાન્ય લેપટોપ, ટેબલેટ, નોટપેડ, અલ્ટ્રાબુક અને નોટબુકની કિંમત ૧.૫૦ લાખ રૂપિયાથી વધુ ન હોવી જોઈએ. આ કિંમત ઉપરાંત લાગુ પડતા ટેક્સની ગણતરી અલગથી કરવામાં આવશે. વધુમાં, જે ઉપકરણોમાં 'મેક ઇન ઇન્ડિયા'ના ૪૦ ટકાથી વધુ ઘટકોનો ઉપયોગ થયો હોય, તેવા ઉપકરણો માટે કિંમતની મર્યાદા ૧.૮૦ લાખ રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવી છે. આ નિર્ધારિત કિંમતમાં પ્રમાણભૂત સોફ્ટવેરનો ખર્ચ પણ સામેલ રહેશે. અગાઉ ૨૦૨૩ના નિયમોમાં સામાન્ય ઉપકરણો માટે ૧ લાખ રૂપિયા અને 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' ઘટકો ધરાવતા ઉપકરણો માટે ૧.૩૦ લાખ રૂપિયાની મર્યાદા હતી, જેમાં હવે સીધો વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

આ સુવિધા મેળવવા માટેના પાત્રતાના માપદંડો પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે. સાતમા કેન્દ્રીય પગાર પંચના પે લેવલ ૧૨ અને તેનાથી ઉપરના તમામ અધિકારીઓ આ ઉપકરણો મેળવવા માટે પાત્ર ગણાશે. આ ઉપરાંત, સેક્શન ઓફિસર કક્ષાના અને તેનાથી ઉપરના અધિકારીઓને પણ આ સુવિધાનો લાભ મળશે. પે લેવલ ૮ થી ૧૧ સુધીના અધિકારીઓના કિસ્સામાં, કોઈપણ વિભાગના મહત્તમ ૫૦ ટકા અધિકારીઓને જ આ ઉપકરણો ફાળવી શકાશે. જોકે, વિભાગની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને, સંબંધિત મંત્રાલય કે વિભાગના સચિવ નાણાકીય સલાહકાર સાથે પરામર્શ કરીને આ મર્યાદાને ૭૫ ટકા સુધી વધારી શકે છે.

નવા નિયમોમાં ઉપકરણના ઉપયોગ અને તેની માલિકી અંગેની શરતો પણ બદલવામાં આવી છે. ખરીદીની તારીખથી ૪ વર્ષ સુધી લેપટોપ કે ટેબલેટ સરકારની મિલકત ગણાશે. આ સમયગાળા દરમિયાન, જે અધિકારીને ઉપકરણ ફાળવવામાં આવ્યું હોય, તેમની પ્રાથમિક જવાબદારી ઉપકરણમાં રહેલા ડેટા અને માહિતીની સુરક્ષા કરવાની રહેશે. મહત્વની વાત એ છે કે, ૪ વર્ષનો સમયગાળો પૂર્ણ થયા બાદ અધિકારી તે ઉપકરણ પરત કરવાને બદલે પોતાની પાસે રાખી શકશે. અગાઉના નિયમોમાં આ પ્રકારની જોગવાઈ નહોતી, જે હવે કર્મચારીઓ માટે એક નવી રાહત સમાન છે.

અગાઉના ૨૦૨૩ના દિશાનિર્દેશોમાં મોબાઈલ ફોનની ખરીદીનો પણ સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ ૧૦ નવેમ્બરના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા નવા નિયમોમાં મોબાઈલ ફોનનો કોઈ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી. નવા નિયમોમાં માત્ર લેપટોપ, ટેબલેટ, નોટપેડ, અલ્ટ્રાબુક અને નોટબુક જેવી શ્રેણીના ઉપકરણોનો જ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. સરકારનો આ નિર્ણય સરકારી કામગીરીમાં ડિજિટલ સાધનોના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા અને અધિકારીઓની કાર્યક્ષમતા વધારવાના હેતુથી લેવામાં આવ્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે.

નાણાં મંત્રાલય એ ભારત સરકારનું એક મહત્વનું મંત્રાલય છે, જે દેશની અર્થવ્યવસ્થા, રાજકોષીય નીતિ, બજેટ અને સરકારી ખર્ચનું સંચાલન કરે છે. આ મંત્રાલય હેઠળના વિવિધ વિભાગો સરકારી સંસ્થાઓના નાણાકીય વ્યવહારો અને ખરીદીના નિયમો નક્કી કરવાનું કાર્ય કરે છે. અગાઉ પણ સરકારી ખરીદીની પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને આધુનિકીકરણ લાવવા માટે મંત્રાલય દ્વારા સમયાંતરે વિવિધ માર્ગદર્શિકાઓ બહાર પાડવામાં આવતી રહી છે. આ પ્રકારના નિયમોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સરકારી તિજોરી પરના બોજને નિયંત્રિત રાખીને ટેકનોલોજીના મહત્તમ ઉપયોગને સુનિશ્ચિત કરવાનો રહ્યો છે.