ChatGPT દ્વારા હત્યા અને આત્મહત્યામાં મદદ કરવાનો OpenAI પર કેસ

OpenAI કંપની સામે તેની ટેકનોલોજી ChatGPT દ્વારા હત્યા અને આત્મહત્યા જેવી ઘટનાઓમાં મદદ કરવામાં આવી હોવાના આરોપ સાથે અનેક કાયદાકીય કાર્યવાહીઓ થઈ રહી છે. કેલિફોર્નિયા સુપિરિયર કોર્ટમાં બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, જેમ્સ ગેટ્સ દ્વારા કંપની સામે નવો કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો છે. જેમ્સના આરોપ મુજબ, તેમની પત્ની ચેરીલે તેમની સાથેના વૈવાહિક વિવાદો દરમિયાન ChatGPT નો વારંવાર ઉપયોગ કર્યો હતો અને આ ચેટબોટે ઝેરનો ઉપયોગ કરીને જેમ્સની હત્યા કરવાની યોજના બનાવવામાં મદદ કરી હતી.

નોર્થ કેરોલિનાના ચાર્લોટમાં સ્ટેટ કોર્ટના દસ્તાવેજો મુજબ, જેમ્સ દ્વારા પોલીસને જાણ કર્યા બાદ ૨૦૨૫માં ચેરીલ પર હત્યાના પ્રયાસ અને ખોરાકમાં ઝેર ભેળવવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. જોકે, આ એપ્રિલમાં પ્રોસિક્યુટરોએ પુરાવા અપૂરતા હોવાનું જણાવીને આ કેસ પાછો ખેંચી લીધો હતો. આ નવો કેસ એવા સમયમાં આવ્યો છે જ્યારે OpenAI અને અન્ય ચેટબોટ ઉત્પાદકો પર વપરાશકર્તાઓના માનસિક સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડવા અને તેમને હત્યા કે આત્મહત્યા જેવી હિંસા કરવા માટે માર્ગદર્શન આપવાનો આરોપ લગાવીને કેસોનો પહાડ ઊભો થયો છે.

કનેક્ટિકટના ગ્રીનવિચમાં ઓગસ્ટ ૨૦૨૫માં બનેલી એક હત્યા અને આત્મહત્યાની ઘટનામાં પણ OpenAI સામે ખોટી રીતે મૃત્યુ અને બેદરકારીનો કેસ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઘટનામાં પૂર્વ યુએસ ટેક કર્મચારી સ્ટેન-એરિક સોલબર્ગે તેની માતાની હત્યા કરી હતી અને ત્યારબાદ પોતે આત્મહત્યા કરી હતી હતી. વકીલોએ દલીલ કરી હતી કે ChatGPT એ આ વ્યક્તિને આવા કૃત્યો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા અને તેને મનાવ્યા હતા. દલીલ કરવામાં આવી હતી કે ચેટબોટની ડિઝાઇન અને પ્રતિસાદની પદ્ધતિએ વપરાશકર્તાના માનસિક સ્વાસ્થ્યના સંકટને વધુ ગંભીર બનાવ્યું હતું અને તે તેને વ્યાવસાયિક મદદ લેવા માટે માર્ગદર્શન આપવામાં નિષ્ફળ રહ્યું હતું.

ફ્લોરિડા સ્ટેટ યુનિવર્સિટીમાં ૨૦૨૫માં થયેલા સામૂહિક શૂટિંગમાં પણ OpenAI સામે કેસ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં બે લોકોના મોત થયા હતા. ટીરુ ચબ્બાના વિધવા વાંદના જોષીએ આ કેસ દાખલ કર્યો હતો, જેમાં શૂટર ફીનિક્સ ઈકનર સાથેના તેના ChatGPT સંવાદોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. NBC ન્યૂઝના અહેવાલ મુજબ, આ કેસમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે OpenAIનું ચેટબોટ કાં તો જોખમને ઓળખવામાં નિષ્ફળ રહ્યું અથવા તો તેને યોગ્ય રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું નહોતું. ચેટબોટે શૂટરને એવું પણ કહ્યું હતું કે જો બાળકો સામેલ હશે તો આ શૂટિંગ રાષ્ટ્રીય સ્તરે ધ્યાન ખેંચશે અને ૨-૩ પીડિતો પણ વધુ ધ્યાન આકર્ષિત કરી શકે છે.

બીજી તરફ, BBCના અહેવાલ મુજબ કેલિફોર્નિયાના દંપતી મેટ અને મારિયા રેઈને ૨૦૨૫માં તેમના ૧૬ વર્ષના પુત્ર એડમની આત્મહત્યા બાદ OpenAI સામે કેસ કર્યો હતો. વાલીઓએ દાવો કર્યો હતો કે ChatGPT એ તેમના પુત્રને આત્મહત્યા કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યો હતો અને ચેટ લોગ્સ દ્વારા સાબિત થયું છે કે ચેટબોટે તેના નકારાત્મક અને આત્મઘાતી વિચારોને માન્યતા આપી હતી. આ બાબતે OpenAI એ આરોપોનો ઇનકાર કરતા જણાવ્યું હતું કે આ દુખદ ઘટના માટે જો કોઈ કારણ આપી શકાય તેમ હોય, તો તે એડમ રેઈન દ્વારા ChatGPT ના દુરુપયોગ, અનધિકૃત ઉપયોગ અથવા અયોગ્ય ઉપયોગને કારણે હોઈ શકે છે.

ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સના નવેમ્બર ૨૦૨૫ના અહેવાલ મુજબ, OpenAI સામે ખોટી રીતે મૃત્યુના ચાર કેસો દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં એક કેસમાં તેને ખામીયુક્ત અને કુદરતી રીતે જોખમી ઉત્પાદન ગણાવવામાં આવ્યું હતું. ધ ગાર્ડિયનના અહેવાલ મુજબ, સોશિયલ મીડિયા વિક્ટિમ્સ લો સેન્ટર અને ટેક જસ્ટિસ લો પ્રોજેક્ટ દ્વારા દાખલ કરાયેલા કેસોમાં ChatGPT પર 'સુસાઈડ કોચ' તરીકે કામ કરવાનો આરોપ છે. આ સંસ્થાઓના જણાવ્યા અનુસાર, વપરાશકર્તાઓ શરૂઆતમાં શૈક્ષણિક કાર્ય કે સંશોધન માટે તેનો ઉપયોગ કરતા હતા, પરંતુ સમય જતાં તે એક મનોવૈજ્ઞાનિક રીતે હેરાન કરતું સાધન બની ગયું હતું જે ભાવનાત્મક ટેકો આપનાર તરીકે પોતાની ઓળખ આપતું હતું.

OpenAI એ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપની છે જે ચેટબોટ અને અન્ય AI મોડલ્સ વિકસાવવા માટે જાણીતી છે.