ગિરગાંવ ચોપાટી પર છઠ પૂજાના આયોજન માટે બોમ્બે હાઈકોર્ટે મંજૂરી નકારવી

બોમ્બે હાઈકોર્ટે મુંબઈના ગિરગાંવ ચોપાટી પર ૧૫ અને ૧૬ નવેમ્બરના રોજ છઠ પૂજાના ઉત્સવનું આયોજન કરવા માટેની મિથિલા છઠ પૂજા સંઘની અરજી પર તાત્કાલિક રાહત આપવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત વિવિધ આસ્થાઓ ધરાવતો દેશ છે, પરંતુ બંધારણ હેઠળ મળતો ધાર્મિક સ્વતંત્રતાનો અધિકાર જાહેર વ્યવસ્થા, આરોગ્ય અને નૈતિકતા સાથે જોડાયેલા નિયમો અને નિયંત્રણોને આધીન છે.

જસ્ટિસ અદ્વૈત એમ શેઠના અને જસ્ટિસ રણજીતસિંહ રાજા ભોંસલેની વેકેશન બેન્ચે આ પિટિશન પર સુનાવણી કરી હતી. આ કેસમાં મિથિલા છઠ પૂજા સંઘે ગિરગાંવ ચોપાટી પર ધાર્મિક કાર્યક્રમ માટે સ્ટેજ બનાવવા અને અન્ય વ્યવસ્થાઓ કરવા માટેની મંજૂરી મેળવવા પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ ડીબી માર્ગ પોલીસ સ્ટેશને આ માટેની પરવાનગી આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. આ પોલીસના નિર્ણયને પડકારતી અરજી પર કોર્ટે આ નિર્ણય આપ્યો છે.

આ વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે પોલીસે ૧૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ એક પત્ર દ્વારા આયોજકોને જાણ કરી હતી કે ગિરગાંવ ચોપાટીના સંચાલન માટે હાઈકોર્ટે એક ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિની નિમણૂક કરી છે. આ સમિતિએ ચોપાટી પર થતા કાર્યક્રમો અંગે ચોક્કસ નિર્દેશો આપ્યા છે. સમિતિના નિયમો મુજબ, ગણેશોત્સવ, નવરાત્રી ઉત્સવ, રામલીલા, કૃષ્ણલીલા અને ક્રિસમસ સિવાય અન્ય કોઈ પણ કાર્યક્રમની પરવાનગી ચોપાટી પર આપવામાં આવશે નહીં. જો અન્ય કોઈ પ્રકારના આયોજન કરવાના હોય, તો તમામ સંબંધિત વિભાગો પાસેથી પૂર્વ મંજૂરી લેવી ફરજિયાત છે.

પોલીસના આ પત્ર બાદ, આયોજકોએ ૭ ઓક્ટોબરના રોજ મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રીને એક અરજી આપીને છઠ પૂજાના આયોજન માટે મંજૂરી માંગી હતી. અદાલતને જાણ કરવામાં આવી હતી કે મુખ્યમંત્રીને આપવામાં આવેલી આ અરજી હજુ પણ પેન્ડિંગ છે અને તેના પર કોઈ નિર્ણય લેવાયો નથી.

સુનાવણી દરમિયાન, રાજ્ય સરકારે ૨૧ જૂન ૨૦૧૮ના 'આદર્શ ચોપાટી પ્રગતિ મંડળ' કેસના હાઈકોર્ટના અગાઉના આદેશનો હવાલો આપ્યો હતો. આ જૂના આદેશમાં એવું ઠેરવવામાં આવ્યું હતું કે દરિયાકિનારે કોઈપણ પ્રકારના આયોજન અથવા કામચલાઉ બાંધકામ સાથે જોડાયેલી કાયદાકીય કાર્યવાહીમાં કોર્ટ દ્વારા નિયુક્ત દેખરેખ સમિતિને પક્ષકાર બનાવવી અનિવાર્ય છે. અદાલતે નોંધ્યું હતું કે જ્યારે અરજદારના વકીલને એ પૂછવામાં આવ્યું કે શું આ બાબતે દેખરેખ સમિતિ પાસેથી મંજૂરી લેવામાં આવી છે અથવા શું આ પિટિશનમાં સમિતિને પક્ષકાર બનાવવામાં આવી છે, ત્યારે તેમની પાસે કોઈ સંતોષકારક જવાબ નહોતો.

બેન્ચે આ બાબતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, "અમે વિવિધ ધર્મોનો દેશ છીએ અને બંધારણની કલમ ૨૫ મુજબ, જાહેર વ્યવસ્થા, આરોગ્ય અને નૈતિકતાને આધીન રહીને કોઈપણ વ્યક્તિને પોતાની પસંદગીના ધર્મનું પાલન કરવાનો અધિકાર છે. તેથી જ, આ માટે ચેક્સ એન્ડ બેલેન્સ (તપાસ અને સંતુલન) બનાવવામાં આવ્યા છે."

આયોજકોએ અદાલત પાસે એવી પણ માંગ કરી હતી કે જો ગિરગાંવ ચોપાટી પર છઠ પૂજાનું આયોજન ન થઈ શકે, તો તેમને આયોજન કરવા માટે કોઈ વૈકલ્પિક સ્થળ નિર્દેશિત કરવામાં આવે. જોકે, બેન્ચે આ વિનંતી પર કોઈ પણ પ્રકારની ટિપ્પણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. અદાલતે અવલોકન કર્યું હતું કે અરજદારો કાયદા હેઠળ ઉપલબ્ધ અન્ય વિકલ્પો અપનાવવા માટે સ્વતંત્ર છે.

NDTV ઇન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, આ કેસની આગામી સુનાવણી દિવાળી વેકેશન પછી કરવામાં આવશે. અદાલતે ફરીથી પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે ભલે બંધારણની કલમ ૨૫ અંતરાત્માની સ્વતંત્રતા અને ધર્મ પાળવાનો તેમજ તેનો પ્રચાર કરવાનો અધિકાર આપે છે, પરંતુ આ અધિકારોનો ઉપયોગ જાહેર વ્યવસ્થા, નૈતિકતા અને આરોગ્યના નિયમોની મર્યાદામાં રહીને જ કરી શકાય છે.

આ સમગ્ર વિવાદમાં મુખ્ય મુદ્દો ગિરગાંવ ચોપાટીના સંચાલન માટેની સમિતિના નિયમો અને પોલીસ દ્વારા આપવામાં આવેલી મનાઈનો છે. આયોજકોએ આ મનાઈને પડકારતા અદાલતનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો, પરંતુ કોર્ટે કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને સમિતિના અસ્તિત્વને ધ્યાનમાં રાખીને તાત્કાલિક રાહત આપવાની ના પાડી દીધી છે.