GST રજિસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયા હવે વધુ સરળ, પાત્ર વેપારીઓને ૩ દિવસમાં મળશે નંબર

સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ઈનડાયરેક્ટ ટેક્સિસ એન્ડ કસ્ટમ્સ (CBIC) એ GST રજિસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયાને વધુ સરળ અને ઝડપી બનાવવા માટે ૨૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ નવી માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે. આ નવા ફેરફારોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વેપારીઓને રજિસ્ટ્રેશન દરમિયાન થતા વિલંબથી બચાવવાનો, વધારાના દસ્તાવેજોની માંગ ઘટાડવાનો અને વારંવાર થતી પૂછપરછની સમસ્યાને દૂર કરવાનો છે. આ પહેલથી ખાસ કરીને નાના અને મધ્યમ કદના ઉદ્યોગો (MSMEs) ને મોટી રાહત મળવાની શક્યતા છે.

એબીપી અસ્મિતાના અહેવાલ મુજબ, હવે કેટલાક પાત્ર નાના વેપારીઓને માત્ર ૩ વર્કિંગ ડેઝમાં જ GST રજિસ્ટ્રેશન મળી શકશે. CGST નિયમોના રૂલ ૧૪A હેઠળ જે અરજદારો નિર્ધારિત પાત્રતા ધરાવે છે અને જેઓ નક્કી કરેલી સીમાથી વધુ ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) લેવા નથી માંગતા, તેઓ આ સુવિધાનો લાભ લઈ શકશે. આ પ્રક્રિયાને વધુ ઝડપી બનાવવા માટે ટેકનોલોજી અને સરળ નિયમોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

સામાન્ય રજિસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયાની વાત કરીએ તો, જો આધાર ઓથેન્ટિકેશન સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થાય છે, તો અરજીની પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે સાત વર્કિંગ ડેઝમાં પૂરી થવી જોઈએ. જોકે, જો આધાર ઓથેન્ટિકેશન પૂર્ણ ન થાય અથવા જો ટેક્સ અધિકારીઓને બિઝનેસના સ્થળનું ફિઝિકલ વેરિફિકેશન કરવું જરૂરી લાગે, તો રજિસ્ટ્રેશનની પ્રક્રિયામાં ૩૦ દિવસ સુધીનો સમય લાગી શકે છે. આ સમયમર્યાદા સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે જેથી વેપારીઓ અગાઉથી આયોજન કરી શકે.

ધ ઇકોનોમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, CBIC એ રજિસ્ટ્રેશન માટેના નિયમોમાં મહત્વના સુધારા કર્યા છે. હવે કંપનીઓએ રજિસ્ટ્રેશન માટે ઉદ્યમ પ્રમાણપત્ર (Udyam certificate) આપવાની જરૂર રહેશે નહીં. આ ઉપરાંત, જો કોઈ વેપારીના બિલ બાકી હોય, તો તેના કારણે રજિસ્ટ્રેશન રિજેક્ટ થશે નહીં. ટેક્સ વહીવટમાં વિવાદો ઘટાડવા અને પાલન સરળ બનાવવા માટે આ નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે. વધુમાં, ટેક્સની માંગ કરતી વખતે અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કારણો આપવા પડશે અને તે મનસ્વી રીતે કરી શકાશે નહીં.

રજિસ્ટ્રેશન વખતે બિઝનેસના સરનામાના પુરાવા આપવા અંગે પણ નિયમો સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે. સરનામાના દસ્તાવેજો એ બાબત પર આધાર રાખે છે કે વ્યવસાયની જગ્યા કેવી છે. જો જગ્યા પોતાની છે, તો પ્રોપર્ટી ટેક્સની પહોંચ, વીજળીનું બિલ અથવા પાણીનું બિલ આપી શકાય છે. જો જગ્યા ભાડે રાખેલી હોય અથવા પરિવારના કોઈ સભ્યની હોય, તો માલિકની સંમતિ અને સ્વીકાર્ય એડ્રેસ પ્રૂફ આપવો જરૂરી રહેશે. સહિયારી ઓફિસ અથવા કો-વર્કિંગ સ્પેસમાંથી કામ કરતા ફ્રીલાન્સરોએ તેમના મેમ્બરશિપ એગ્રીમેન્ટ અને જરૂરી પ્રોપર્ટી દસ્તાવેજો રજૂ કરવાના રહેશે.

બેંક ખાતાની વિગતો અંગે પણ એક મોટી રાહત આપવામાં આવી છે. GST રજિસ્ટ્રેશન કરતી વખતે હવે બેંક એકાઉન્ટની માહિતી આપવી ફરજિયાત નથી. વેપારીઓએ રજિસ્ટ્રેશન મળ્યાના ૩૦ દિવસની અંદર અથવા આઉટવર્ડ સપ્લાયની માહિતી આપતા પહેલા, જે પણ પ્રથમ હોય, તે સમયમર્યાદામાં બેંક વિગતો આપવાની રહેશે. આનાથી નવા વ્યવસાય શરૂ કરનારાઓને શરૂઆતના તબક્કે બેંકિંગ પ્રક્રિયાના બોજ વગર રજિસ્ટ્રેશન મેળવવામાં મદદ મળશે.

અધિકારીઓની સત્તા અને દસ્તાવેજોની માંગ પર પણ નિયંત્રણ લાવવામાં આવ્યું છે. અધિકારીઓ હવે યોગ્ય કારણ વગર વેપારીઓ પાસે વધારાના દસ્તાવેજો માંગી શકશે નહીં. જો કોઈ સ્પષ્ટતાની જરૂર હોય, તો અધિકારીઓએ GST REG-03 નોટિસ આપવી પડશે, જેનો જવાબ વેપારીએ સામાન્ય રીતે ૭ વર્કિંગ ડેઝમાં આપવાનો રહેશે. આનાથી વહીવટી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા આવશે અને વેપારીઓને હેરાનગતિમાંથી મુક્તિ મળશે.

આ સમગ્ર ફેરફારોનો સારાંશ એ છે કે, આધાર વેરિફિકેશન સાથે પ્રક્રિયા ઝડપી બનશે અને નિયમોમાં સ્પષ્ટતા આવવાથી વેપારીઓ માટે ટેક્સ કમ્પ્લાયન્સ સરળ બનશે. જો આધાર ઓથેન્ટિકેશન અને અન્ય તપાસના આધારે સમયસર નિકાલ ન થાય, તો લાગુ નિયમો મુજબ ડીમ્ડ અપ્રૂવલની જોગવાઈ પણ કરી શકાય છે, જે વેપારીઓના હિતમાં છે. આ નવી માર્ગદર્શિકા દ્વારા સરકારનો હેતુ ટેક્સ વહીવટમાં વિવાદો ઘટાડવાનો અને વ્યવસાય કરવાની સરળતા (Ease of Doing Business) વધારવાનો છે.