સતત દારૂનું સેવન લિવરને કાયમી નુકસાન પહોંચાડે છે

દારૂનું સેવન માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત નુકસાનકારક સાબિત થાય છે, જેમાં શરીરના લિવર પર તેની સૌથી વધુ અને ગંભીર અસર જોવા મળે છે. લિવર શરીરના એવા મહત્વના અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે જે શરીરમાંથી હાનિકારક પદાર્થોને બહાર કાઢવામાં અને અનેક જરૂરી પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કરવામાં મદદ કરે છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ સતત દારૂનું સેવન કરે છે, ત્યારે લિવર પર દબાણ વધવા લાગે છે. એબીપી અસ્મિતાના અહેવાલ મુજબ, શરૂઆતમાં આ નુકસાનની અસર સરળતાથી સમજાતી નથી, પરંતુ સમય જતાં તે ગંભીર બીમારીનું કારણ બને છે.

દારૂ પીવાની શરૂઆતના કેટલાક જ અઠવાડિયા કે મહિનાઓમાં લિવર પર તેની પ્રથમ અસર દેખાઈ શકે છે. સતત વધુ માત્રામાં દારૂ પીવાથી લિવરમાં ફેટ જમા થવાની પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે, જેને તબીબી ભાષામાં 'અલ્કોહોલિક ફેટી લિવર' કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિમાં લિવરના કોષોમાં જરૂરિયાત કરતાં વધુ ચરબી જમા થઈ જાય છે. આ તબક્કાની ખાસ વાત એ છે કે ઘણા લોકોને કોઈ ખાસ પરેશાની અનુભવાતી નથી, પરંતુ કેટલાક કિસ્સાઓમાં થાક લાગવો અથવા પેટના ઉપરના ભાગમાં અસ્વસ્થતા અનુભવવી જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે.

જો વ્યક્તિ દારૂ પીવાનું ચાલુ રાખે છે, તો બીમારી આગળ વધે છે અને લિવરમાં સોજો આવે છે. આ સ્થિતિને 'અલ્કોહોલિક હેપેટાઇટિસ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ તબક્કે લક્ષણો વધુ સ્પષ્ટ બને છે, જેમાં ભૂખ ઓછી લાગવી, શરીરમાં નબળાઈ અનુભવવી, પેટમાં દુખાવો થવો અને આંખો તેમજ ત્વચા પીળી પડી જવી જેવી સમસ્યાઓ સામે આવે છે. લાંબા સમય સુધી દારૂનું સેવન ચાલુ રહેતા લિવરના કોષોને વારંવાર નુકસાન પહોંચે છે, જેના કારણે લિવર પર નિશાન બનવા લાગે છે અને ધીમે-ધીમે સિરોસિસ જેવી અત્યંત ગંભીર સ્થિતિ ઊભી થઈ જાય છે.

લિવરની એક સકારાત્મક બાબત એ છે કે શરૂઆતી નુકસાનના તબક્કે તેમાં સુધારાની ક્ષમતા હોય છે. જો ફેટી લિવરની સ્થિતિમાં સમય રહેતા દારૂનું સેવન સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવે, તો લિવરમાં જમા થયેલું ફેટ ઓછું થઈ શકે છે અને સુધારો શક્ય છે. તેવી જ રીતે, શરૂઆતી સોજાની સ્થિતિમાં પણ યોગ્ય સારવાર અને દારૂ છોડવાથી લિવરની સ્થિતિ સુધારી શકાય છે.

જોકે, જ્યારે બીમારી સિરોસિસના તબક્કા સુધી પહોંચી જાય છે, ત્યારે લિવર પર બનેલા નિશાન સંપૂર્ણપણે ઠીક થઈ શકતા નથી. આવી ગંભીર સ્થિતિમાં પણ દારૂ છોડવો અત્યંત જરૂરી બની જાય છે, જેથી લિવરને થનારા આગળના નુકસાનને ઘટાડી શકાય અને સ્થિતિ વધુ બગડતી અટકે. એબીપી અસ્મિતાના અહેવાલ મુજબ, જે વ્યક્તિઓ નિયમિતપણે દારૂ પીવે છે તેમણે માત્ર લક્ષણો દેખાય તેની રાહ જોયા વગર ડોક્ટરની સલાહ લઈને લિવરની તપાસ કરાવવી જોઈએ.

લિવર શરીરનું એક મહત્વનું અંગ છે જે ઝેરી તત્વોને દૂર કરવાનું કામ કરે છે. દારૂના કારણે જ્યારે તેની કાર્યક્ષમતા ઘટે છે, ત્યારે આખા શરીરના સ્વાસ્થ્ય પર અસર પડે છે.