ભારત પાસે સેટેલાઇટ કિલ સ્વિચનું નિયંત્રણ હોવું જોઈએ: સુનીલ ભારતી મિત્તલ

ભારતી એન્ટરપ્રાઇઝના ચેરમેન સુનીલ ભારતી મિત્તલે જણાવ્યું છે કે ભારત માટે સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશનની 'કિલ સ્વિચ' પર પોતાનું નિયંત્રણ રાખવું અનિવાર્ય છે. PTI સાથેની એક વાતચીતમાં મિત્તલે કહ્યું કે આ કિલ સ્વિચ ભારતની ધરતી પર હોવી જોઈએ અને ભારતને તેના પોતાના અવકાશના ભાગ્ય પર નિયંત્રણ હોવું જોઈએ. તેમણે કોઈ ચોક્કસ કંપનીનું નામ લીધા વિના આ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો રજૂ કર્યો હતો.

સેટેલાઇટ નેટવર્કમાં 'કિલ સ્વિચ' એટલે ઓપરેટરના કંટ્રોલ સિસ્ટમ અને ગ્રાઉન્ડ ગેટવે દ્વારા કોઈ ચોક્કસ ટર્મિનલ, પ્રદેશ અથવા સમગ્ર દેશ માટે સેટેલાઇટ નેટવર્કની સેવાને કાપવાની, મર્યાદિત કરવાની અથવા અવરોધવાની ક્ષમતા. સેટેલાઇટ બ્રોડબેન્ડમાં, યુઝર ટર્મિનલ્સ સેટેલાઇટ સાથે જોડાય છે, જે ટ્રાફિકને ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનો અને ત્યારબાદ ઇન્ટરનેટ પર મોકલે છે. તેથી, જે વ્યક્તિ આ કંટ્રોલ અને ગેટવે સિસ્ટમ ચલાવે છે તે સિદ્ધાંત રૂપે વપરાશકર્તાઓને ડિસેબલ કરી શકે છે અથવા તેમનો ડેટા અન્ય દિશામાં મોકલી શકે છે.

સરકારો માટે આ એક સુરક્ષા સાધન છે. સંઘર્ષ દરમિયાન, સુરક્ષાના જોખમો વખતે અથવા કાયદેસરના આદેશોનું પાલન કરવા માટે તે સેવાઓને ઝડપથી બંધ કરવા દેશે, અને તે ટ્રાફિકનું નિરીક્ષણ અને તેને ઇન્ટરસેપ્ટ કરવાની મંજૂરી પણ આપશે. જો આ સ્વિચ વિદેશી ઓપરેટર પાસે અથવા વિદેશમાં હોય, તો કોઈ દેશના સૈન્ય, કટોકટી અને નાગરિક વપરાશકર્તાઓ અન્ય જગ્યાએ લેવાયેલા નિર્ણયને કારણે કનેક્ટિવિટી ગુમાવી શકે છે. જો આ સત્તા સરકાર પાસે હોય, તો તેનો ઉપયોગ રાષ્ટ્રીય કટોકટીમાં અથવા વ્યૂહાત્મક કારણોસર એક્સેસ કાપવા માટે કરી શકાય છે.

યુક્રેનના ઉદાહરણનો હવાલો આપતા મિત્તલે જણાવ્યું હતું કે જો યુક્રેન સ્ટારલિંકનો ઉપયોગ કરી રહ્યું હોય, તો તે હવે વનવેબનો પણ ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. ગયા મહિને, યુક્રેને એલોન મસ્કના સ્પેસએક્સ પર કનેક્ટિવિટીની ઝડપ ઘટાડીને અને સૈન્ય કામગીરીમાં વિક્ષેપ પાડીને દેશની રક્ષા કરવાની ક્ષમતાને નબળી પાડવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. આ પ્રતિબંધોને કારણે કેટલાક યુક્રેનિયન સ્ટ્રાઈક અને ઇન્ટરસેપ્ટર ડ્રોન લગભગ બિનઉપયોગી બની ગયા હતા.

મિત્તલે કહ્યું કે યુદ્ધ હવે અવકાશમાં ખસેલી રહ્યું છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ડ્રોન હોય, સાયબર મુદ્દા હોય અથવા ગાઈડેડ મિસાઈલ હોય, તે બધું અવકાશમાંથી સંચાલિત થવાનું છે. તેથી દરેક દેશને પોતાની સુરક્ષા પર નિયંત્રણ હોવું જોઈએ અને ભારતે તેના માટે સુરક્ષાના માર્ગદર્શક નિયમો (ગાર્ડરેલ્સ) બનાવવાની જરૂર છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારત માત્ર એક જ દેશ અથવા એક જ કંપની પર નિર્ભર ન રહેવું જોઈએ અને વિવિધ ખેલાડીઓ હોવા જોઈએ. ભારત માટે ઉપકરણોની સુરક્ષા અને જમીન પર આવતા કોમ્યુનિકેશનનું નિરીક્ષણ કરવું અને બધું જ ભારત દ્વારા રૂટ કરવામાં આવવું જોઈએ.

વનવેબની સેવાઓ હાલમાં ભારતમાં કાર્યરત છે અને સરકાર ક્યારેક કટોકટીની સેવાઓ માટે તેમના ટર્મિનલ્સનો ઉપયોગ કરે છે તેમ મિત્તલે જણાવ્યું હતું. તેમણે ઉદાહરણ આપતા કહ્યું કે આર્થિક સલાહકાર સંજીવ સન્યલે ઓમાનની બોટ ટ્રીપ દરમિયાન એક ટર્મિનલનો ઉપયોગ કર્યો હતો અને તેઓ આખી મુસાફરી દરમિયાન સ્ટ્રીમિંગ કરી શક્યા હતા. મિત્તલે વધુમાં જણાવ્યું કે તેઓ સરકાર દ્વારા પ્રથમ લાયસન્સ મેળવનાર કંપની છે અને તેઓ હવે માત્ર સરકારના સંકેતની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

ભારતમાં હાલમાં જિયો, વનવેબ અને સ્ટારલિંક એમ ત્રણ કંપનીઓ પાસે સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન લાયસન્સ છે. સરકારે જણાવ્યું છે કે ત્રણેય ઓપરેટર્સ પાસે કામચલાઉ સ્પેક્ટ્રમ છે અને તેઓ સમાન તબક્કે છે, પરંતુ અંતિમ લોન્ચિંગ સુરક્ષા ક્લિયરન્સ પર આધારિત છે. સ્પેક્ટ્રમ અંગે ચર્ચા કરતા મિત્તલે કહ્યું કે સેટેલાઇટ સ્પેક્ટ્રમ વહેંચાયેલું હોય છે.

સુનીલ ભારતી મિત્તલ એ ભારતી એન્ટરપ્રાઇઝના સ્થાપક અને ચેરમેન છે. તેમણે ભારતી એરટેલની સ્થાપના કરી હતી અને તેઓ ટેલિકોમ ક્ષેત્રના અગ્રણી ઉદ્યોગપતિ તરીકે જાણીતા છે.