કેન્દ્રીય મંત્રાલયે મહાદાઈ બેસિનના બાંદુરી નલા પ્રોજેક્ટને પેન્ડિંગ યાદીમાંથી હટાવ્યો

કેન્દ્ર સરકારના પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયે (MoEFCC) મહાદાઈ નદી બેસિન હેઠળના બાંદુરી નલા ડાયવર્ઝન પ્રોજેક્ટને વન મંત્રાલયની વેબસાઇટ પરથી પેન્ડિંગ ક્લિયરન્સની યાદીમાંથી હટાવી દીધો છે. ધ હિન્દુના અહેવાલ મુજબ, આ પ્રોજેક્ટને કેન્દ્ર સરકારના પરિવેશ (PARIVESH) પોર્ટલ પર પેન્ડિંગ પ્રસ્તાવના ઓનલાઇન કતારમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યો છે.

આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ કર્ણાટક સરકારની વિલંબિત પ્રક્રિયા હોવાનું માનવામાં આવે છે. કેન્દ્રીય ટીમે પ્રોજેક્ટ અંગે કેટલાક પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા, પરંતુ કર્ણાટક સરકાર દ્વારા તેનો સમયસર અને યોગ્ય પ્રતિસાદ આપવામાં આવ્યો ન હતો. મંત્રાલયના અધિકારીઓએ આ બાબતે બે ફિલ્ડ વિઝિટ કરી હતી અને જુલાઈ ૨૦૨૬માં રાજ્યની કોંગ્રેસ સરકારને નોટિસ પણ પાઠવી હતી, પરંતુ તેનો યોગ્ય જવાબ સમયમર્યાદામાં મળ્યો ન હતો.

આ પ્રોજેક્ટ માટે કર્ણાટક નીરવારી નિગમ લિમિટેડ (KNNL) એ બેલગાવી જિલ્લાના ખાનપુર તાલુકાના નરસે, મંતુર્ગા અને બચોલી ગામો તેમજ તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં પાઇપલાઇન, પંપહાઉસ અને પાવરલાઇન નાખવા માટે ૭૧ એકર વન જમીન ડાયવર્ટ કરવાની મંજૂરી માંગી હતી. જોકે, એપ્રિલ ૨૦૨૫માં જ્યારે ખેડૂતોને આ અંગે નોટિસ મળી ત્યારે તેમણે ખાનપુરમાં એક બેઠક યોજીને જમીન સંપાદનના આ પ્રસ્તાવનો ઉગ્ર વિરોધ કર્યો હતો.

કેન્દ્રીય મંત્રાલયના અધિકારીઓએ એવો સંકેત પણ આપ્યો છે કે આ પ્રસ્તાવ પર અંતિમ નિર્ણય ત્યારે જ લઈ શકાય જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટ આ આંતર-રાજ્ય નદી જળ વિવાદ પર પોતાનો ચુકાદો આપે. આ પ્રોજેક્ટ મહાદાઈ બેસિન ડાયવર્ઝન કામોનો પ્રથમ તબક્કો છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય હુબલી-ધારવાડ અને ગાડગ શહેરો તેમજ કેટલાક ગામોને પીવાનું પાણી પૂરું પાડવાનો છે. બીજી તરફ, કાલસા નલા ડાયવર્ઝન પ્રોજેક્ટનો પ્રસ્તાવ હજુ સુધી કેન્દ્ર સરકારને મોકલવામાં આવ્યો નથી. કર્ણાતકના વન અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, કાલસા નલા પ્રોજેક્ટની સરખામણીમાં બાંદુરી નલા પ્રોજેક્ટમાં વન જમીનનું ઓછું ક્ષેત્ર ડૂબશે.

આ ઘટનાક્રમ પર ગોવા સરકારની પ્રતિક્રિયા આવી છે. ગોવાના જળ સંસાધન વિકાસ મંત્રી સુભાષ શિરોડકરે પનાજીમાં પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકારે કર્ણાતકના પ્રસ્તાવને આપવામાં આવેલી વન મંજૂરી પાછી ખેંચી લીધી છે. શિરોડકરે આ પગલાનું સ્વાગત કર્યું હતું અને જણાવ્યું હતું કે આ નિર્ણય ગોવાના પક્ષમાં છે, જેનાથી નદી બેસિન ડાયવર્ઝન પ્રોજેક્ટ્સ સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં ગોવાના કેસને વધુ મજબૂતી મળશે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે ગોવા આ પ્રોજેક્ટ્સનો વિરોધ કરે છે કારણ કે તેનાથી મહાદાઈ વન્યજીવ અભયારણ્ય અને સામાન્ય રીતે પશ્ચિમ ઘાટની ઇકોલોજીને જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.