ચીન દ્વારા સોફ્ટબેંકના ૫.૪ અબજ ડોલરના રોબોટિક્સ સોદા પર રોક

જાપાનની દિગ્ગજ રોકાણકાર કંપની સોફ્ટબેંક ગ્રુપને મોટો આંચકો લાગ્યો છે. ચીની સરકારી એજન્સીએ સોફ્ટબેંક દ્વારા સ્વિસ-સ્વીડિશ સમૂહ ABB ના રોબોટિક્સ યુનિટને ખરીદવાના ૫.૪ અબજ ડોલરના સોદાને મંજૂરી આપવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, ABB એ એક ઈમેઈલ નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે ચીનના 'ઓફિસ ઓફ ધ વર્કિંગ મિકેનિઝમ ફોર ફોરેન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સિક્યુરિટી રિવ્યુ' દ્વારા આ અધિગ્રહણ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણય બાદ ગુરુવારે ટોક્યો શેરબજારમાં સોફ્ટબેંકના શેરમાં આશરે ૭% નો ઘટાડો નોંધાયો હતો. સોફ્ટબેંકના પ્રવક્તાએ આ મામલે કોઈ પણ ટિપ્પણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે.

સોફ્ટબેંકના સ્થાપક માસાયોશી સોન માટે આ સોદો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ હતો. તેઓ આ વ્યવહાર દ્વારા આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ક્ષેત્રમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરવા માંગતા હતા. ABB નું આ રોબોટિક્સ યુનિટ ૭,૦૦૦ થી વધુ કર્મચારીઓ ધરાવે છે અને તે BMW જેવી મોટી ઉત્પાદક કંપનીઓને રોબોટિક આર્મ્સ અને ઔદ્યોગિક મશીનરી પૂરી પાડે છે. ચીનમાં પણ આ કંપનીની મોટી હાજરી છે. રોકાણકારોને આશા હતી કે ABB ના યોગદાનથી સોફ્ટબેંકની આવક અને નફામાં વધારો થશે, ખાસ કરીને જ્યારે કંપની OpenAI ના પબ્લિક ડેબ્યુની રાહ જોઈ રહી છે.

બ્લૂમબર્ગ ઇન્ટેલિજન્સના વિશ્લેષક કિર્ક બૂડ્રીના મતે, ABB રોબોટિક્સ પાસે સોફ્ટબેંકના અન્ય સ્ટાર્ટઅપ્સ જેવી અત્યાધુનિક નવીનતા કદાચ ન હોય, પરંતુ તેની પાસે રહેલી મેન્યુફેક્ચરિંગ કુશળતા રોબોટિક ખ્યાલોને વાસ્તવિક વ્યવસાયમાં બદલવા માટે જરૂરી હતી. ચીનનો આ નિર્ણય સોફ્ટબેંકની ભવિષ્યની યોજનાઓ પર અનિશ્ચિતતાના વાદળો ઘેરી વળ્યા છે. આ પગલું ચીન સરકારની ડેટા અને ટેકનોલોજી સુરક્ષા પ્રત્યેની કડક નીતિને પ્રતિબિંબિત કરે છે. ચીન માને છે કે ડેટા એ AI નો પાયો છે, તેથી તેઓ વિદેશમાં મહત્વપૂર્ણ માહિતીના સ્થાનાંતરણ પર નિયંત્રણો લાદી રહ્યા છે. રોબોટિક્સ ક્ષેત્રમાં પણ ડેટા ખૂબ જ મહત્વનો છે.

આ અગાઉ એપ્રિલ મહિનામાં પણ ચીનની નેશનલ ડેવલપમેન્ટ એન્ડ રિફોર્મ કમિશને મેટા પ્લેટફોર્મ્સના ૨ અબજ ડોલરના 'મેનસ' (Manus) સ્ટાર્ટઅપના અધિગ્રહણને અટકાવ્યું હતું. ફાઈનાન્શિયલ ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, સોફ્ટબેંકના આ સોદાને પણ ચીનના સ્ટેટ પ્લાનર દ્વારા વિદેશી રોકાણ સુરક્ષા સમીક્ષા હેઠળ મૂકવામાં આવ્યો હતો. જાપાન પોતે ફેનુક, યાસ્કાવા ઇલેક્ટ્રિક અને કાવાસાકી હેવી ઇન્ડસ્ટ્રીઝ જેવી વિશ્વની મોટી રોબોટ બનાવતી કંપનીઓનું ઘર છે. આ કંપનીઓ ચીન સાથેની વધતી સ્પર્ધામાં ટકી રહેવા માટે Nvidia સાથે ભાગીદારી કરી રહી છે.

સોફ્ટબેંક ગ્રુપ એક જાપાનીઝ હોલ્ડિંગ કંપની છે જેની સ્થાપના માસાયોશી સોન દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ કંપની ટેકનોલોજી, એનર્જી અને ફાઇનાન્શિયલ સેક્ટરમાં મોટા રોકાણો માટે જાણીતી છે. સોફ્ટબેંક અગાઉ OpenAI માં ૬૫ અબજ ડોલર જેટલું મોટું રોકાણ કરી ચૂકી છે અને ડેટા સેન્ટર પ્રોજેક્ટ્સમાં પણ અબજો ડોલર ખર્ચવાની જાહેરાત કરી હતી. રોકાણકારો ચિંતિત હતા કે કંપની પોતાની ક્ષમતા કરતા વધુ રોકાણ કરી રહી છે કે કેમ, અને ABB નો સોદો આ ચિંતાઓને દૂર કરવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે તેમ હતો.